روایت کادر فنی و آنچه تقویم و علم میگویند
هشت روز برای تطبیق کافی نبود؟
یکی از محورهای اصلی دفاع هومن افاضلی، مربی تیم ملی از عملکرد ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ به موضوع زمان آمادهسازی و تطبیقپذیری بازمیگردد.
او در یک برنامه اینترنتی تأکید کرد تیم ملی تنها شش روز پیش از نخستین مسابقه خود به مکزیک رسید و به همین دلیل بازیکنان از نظر بدنی در شرایط ایدهآل قرار نداشتند. این توضیح در نگاه نخست منطقی به نظر میرسد.
سفری طولانی، اختلاف ساعت قابل توجه و شرایط خاص حضور در جام جهانی، بدون تردید روی هر تیمی اثر میگذارد اما وقتی تقویم مسابقات و جزئیات سفر تیم ملی کنار یکدیگر قرار میگیرند، پرسشهایی مطرح میشود که پاسخ به آنها میتواند تصویر دقیقتری از این ماجرا ارائه دهد.
براساس برنامه رسمی، تیم ملی پس از حدود سه هفته برگزاری اردوی آمادهسازی در آنتالیای ترکیه، روز ششم ژوئن این کشور را ترک کرد و بامداد هفتم ژوئن وارد تیخوانا محل استقرار خود در مکزیک شد. نخستین مسابقه ایران نیز روز پانزدهم ژوئن برگزار شد. به عبارت دیگر فاصله ورود تیم ملی به کمپ اصلی تا اولین مسابقه هشت روز تقویمی بود، نه شش روز.
البته ممکن است منظور افاضلی شش جلسه تمرین کامل یا شش روز کاری بوده باشد اما اگر ملاک، زمان حضور تیم در کمپ اصلی باشد، تقویم رسمی فاصلهای هشتروزه را نشان میدهد. همین موضوع نخستین ابهامی است که نیاز به توضیح دارد.
سفر سخت بود، اما غیرمنتظره نه
بدون تردید مسیر سفر تیم ملی آسان نبود. کاروان ایران مستقیماً از تهران به مکزیک نرفت، بلکه پس از سه هفته اردو در آنتالیا راهی سفری بینقارهای شد. پرواز از ترکیه توقفی حدود پنج ساعته در مالاگای اسپانیا داشت و سپس در ادامه مسیر به تیخوانا، مجموع زمان سفر به حدود
یک شبانهروز رسید.
افزون بر این، اختلاف ساعت میان آنتالیا و تیخوانا حدود ۱۰ساعت بود؛ اختلافی که در علم ورزش میتواند موجب اختلال خواب، کاهش تمرکز و افت موقت عملکرد جسمانی شود. بنابراین اصل ادعای دشوار بودن شرایط سفر، قابل انکار نیست اما سؤال اصلی اینجاست که آیا هشت روز برای سازگاری با چنین اختلاف زمانی واقعاً ناکافی بود؟
8 روز خارج از استاندارد نبود
مطالعات پزشکی-ورزشی و دستورالعملهای مربوط به رقابتهای بینالمللی نشان میدهد بدن ورزشکاران معمولاً روزانه حدود یک تا یکونیم ساعت با اختلاف زمانی سازگار میشود. به همین دلیل، برای اختلاف زمانی حدود ۱۰ساعت، بسته به برنامه خواب، نور، تغذیه و زمانبندی تمرینات، معمولاً بین پنج تا هشت روز برای رسیدن به شرایط مطلوب در نظر گرفته میشود. به همین دلیل، بسیاری از تیمهای حرفهای جهان تلاش میکنند حدود یک هفته پیش از نخستین مسابقه در محل برگزاری مستقر شوند و با اجرای برنامههای علمی، اثرات جتلگ را به حداقل برسانند. اگر این معیار را مبنا قرار دهیم، حضور هشتروزه تیم ملی در تیخوانا، هرچند ایدهآلترین شرایط ممکن نبود، اما خارج از استانداردهای رایج فوتبال حرفهای نیز به نظر نمیرسد.
زمان یا کیفیت برنامه؟
اگر بپذیریم که تیم ملی از هفتم ژوئن در کمپ خود مستقر شده و تا پانزدهم ژوئن فرصت آمادهسازی داشته، آنگاه پرسش مهمتری مطرح میشود؛ آیا مشکل فقط کمبود زمان بود یا کیفیت برنامه تطبیقپذیری نیز در این میان نقش داشت؟ تطبیق با اختلاف ساعت صرفاً به تعداد روزهای حضور در محل مسابقات وابسته نیست. زمانبندی خواب، تغذیه، نورگیری، شدت تمرینات و مدیریت خستگی همگی بخشی از برنامهای هستند که تیمهای حرفهای برای کاهش آثار جتلگ اجرا میکنند. اگر بازیکنان در دیدار نخست از نظر بدنی شرایط مطلوبی نداشتند، آیا این مسأله تنها به تقویم مسابقات مربوط میشد یا نحوه مدیریت این هشت روز نیز باید مورد بررسی قرار گیرد؟
مسأله فقط اختلاف ساعت نبود
در عین حال، نباید از شرایط خاص تیم ملی نیز غافل شد. انتقال کمپ از آمریکا به تیخوانا بهدلیل مشکلات مربوط به ویزا و شرایط سیاسی، محدودیتهایی را برای کادرفنی و بازیکنان ایجاد کرد. این عوامل بدون تردید روی روند آمادهسازی اثرگذار بودند و نمیتوان سهم آنها را نادیده گرفت. با این حال، اگر قرار است امروز یکی از مهمترین دلایل عملکرد تیم ملی در جام جهانی، کمبود زمان برای تطبیق عنوان شود، افکار عمومی حق دارد پاسخ یک پرسش ساده را بداند؛ آیا واقعاً تیم ملی فقط شش روز برای آمادهسازی فرصت داشت یا آنچه تقویم نشان میدهد، هشت روز حضور در کمپ اصلی است؟
شاید پاسخ این پرسش، بیش از آنکه درباره دو روز اختلاف باشد به کیفیت برنامه آمادهسازی تیم ملی مربوط شود. زیرا در فوتبال حرفهای، موفقیت تنها به تعداد روزهای حضور در کمپ وابسته نیست؛ آنچه تعیینکننده است، نحوه استفاده از همان فرصتهایی است که در اختیار یک تیم قرار میگیرد.