از مجوز لیگ برتر تا ناتوانی در تأمین هزینه هتل
تبعیضی که سلامت ورزشکاران زن را نشانه گرفته است
واژگونی اتوبوس تیم بسکتبال آکادمی سحر، بار دیگر ضعف‌های ساختاری در مدیریت و نظارت بر ورزش حرفه‌ای زنان را به مرکز توجه آورده است؛ حادثه‌ای که پرسش‌های مطرح‌شده درباره آن، فراتر از وضعیت فنی اتوبوس و علت وقوع سانحه است.
یکی از مهم‌ترین این پرسش‌ها، تناقض میان صلاحیت مالی باشگاه‌ها برای حضور در بالاترین سطح رقابت‌های کشور و ناتوانی احتمالی آنها در تأمین ابتدایی‌ترین هزینه‌های سفر و اقامت ورزشکاران است.
آکادمی سحر خود را تنها تیم خصوصی حاضر در جمع چهار تیم برتر بسکتبال زنان معرفی می‌کند؛ مجموعه‌ای که به گفته مسئولانش، بدون دریافت بودجه دولتی و با سرمایه شخصی اداره می‌شود.
اما اگر مشکلات مالی باشگاه مانع تأمین هزینه یک شب اقامت در هتل شده و بازیکنان به همین دلیل ناچار به سفر شبانه زمینی شده باشند، پرسشی جدی مطرح می‌شود: چنین مجموعه‌ای با چه سازوکاری و بر اساس چه معیارهایی مجوز حضور در لیگ برتر را دریافت کرده است؟
حضور در لیگ برتر، تنها به معنای برخورداری از توان فنی برای رقابت با سایر تیم‌ها نیست.
باشگاه حرفه‌ای باید توان تأمین حداقل الزامات حضور در مسابقات را نیز داشته باشد؛ از پرداخت تعهدات قراردادی گرفته تا فراهم کردن شرایط ایمن برای رفت‌وآمد و اقامت بازیکنان.
نمی‌توان از مجموعه‌ای انتظار داشت در سطح اول ورزش کشور فعالیت کند، اما برای تأمین هزینه‌های اولیه سفر تیم خود با مشکل مواجه باشد.
سازمان لیگ بسکتبال نیز همواره بر ضرورت بررسی وضعیت مالی تیم‌ها و مشخص بودن شرایط حامیان مالی تأکید داشته است. ثبت قرارداد بازیکنان و اجرای تعهدات مالی باشگاه‌ها نیز بخشی از همین فرآیند محسوب می‌شود. بنابراین، خصوصی بودن یک باشگاه یا اتکای آن به سرمایه شخصی، به‌تنهایی نمی‌تواند جایگزین برخورداری از پشتوانه مالی پایدار شود. اگر معیار صدور مجوز، تنها حضور در مسابقات و تکمیل مدارک اداری باشد، سلامت و امنیت ورزشکاران در جریان رقابت‌ها با چه تضمینی همراه خواهد بود؟
مشکلات مالی در بسکتبال زنان نیز به آکادمی سحر محدود نمی‌شود. پیش از این، تیم‌های دیگری نیز با مشکلات مالی و حتی ناتوانی در تأمین هزینه سفرهای پایان فصل مواجه بوده‌اند. فعالان این رشته نیز بارها نسبت به نبود بودجه مستقل و مشخص برای بسکتبال زنان انتقاد کرده‌اند. این موارد نشان می‌دهد که موضوع تنها به عملکرد یک باشگاه مربوط نیست و ساختار تأمین مالی و نظارت بر تیم‌های زنان نیز نیازمند بازنگری است.
مجوز حرفه‌ای بدون تضمین حداقل امکانات؟
حادثه آکادمی سحر و نمونه‌هایی مانند سفر تیم فوتبال زنان ملوان، یک مسأله مشترک را برجسته می‌کند؛ فاصله میان عنوان حرفه‌ای باشگاه‌ها و امکاناتی که در عمل در اختیار ورزشکاران قرار می‌گیرد.
صدور مجوز حضور در لیگ برتر نباید تنها به بررسی صلاحیت فنی، ثبت‌نام و تکمیل مدارک محدود شود. توانایی مالی باشگاه برای تأمین هزینه‌های جاری، فراهم کردن سفر ایمن، اقامت مناسب و اجرای تعهدات قراردادی باید بخش جدایی‌ناپذیر فرآیند ارزیابی باشد. همچنین باید مشخص شود در صورت بروز مشکلات مالی یا ناتوانی باشگاه در تأمین حداقل امکانات، کدام نهاد مسئول پیگیری و جلوگیری از به خطر افتادن سلامت بازیکنان است.
فدراسیون‌ها و سازمان‌های لیگ نیز نمی‌توانند مسئولیت خود را به صدور مجوز و برگزاری مسابقات محدود کنند. نظارت مستمر بر شرایط اعزام تیم‌ها، تعیین حداقل استانداردهای سفر و ارزیابی توان مالی باشگاه‌ها باید در دستور کار این نهادها قرار گیرد؛ به‌ویژه در رشته‌هایی که ورزشکاران نوجوان و جوان نیز در ترکیب تیم‌ها حضور دارند.
آنچه ورزش زنان را با چالش مواجه کرده، تنها کمبود بودجه یا تفاوت در امکانات نیست؛ بلکه نحوه تعریف استانداردهای حرفه‌ای و میزان پایبندی به آنهاست. باشگاهی که مجوز حضور در بالاترین سطح رقابت‌های کشور را دریافت می‌کند، باید توانایی تأمین حداقل امکانات لازم برای حفظ سلامت ورزشکاران خود را داشته باشد.
اگر یک تیم برای تأمین هزینه یک شب اقامت با مشکل مواجه است یا بازیکنانش ناچارند برای رسیدن به محل مسابقه، مسیرهای طولانی و فرسایشی را پشت سر بگذارند، باید درباره معیارهای صدور مجوز و کیفیت نظارت بر عملکرد باشگاه‌ها پاسخ روشنی ارائه شود. در غیر این صورت، مجوزهای لیگ برتر تنها تأییدی اداری بر حضور تیم‌ها خواهند بود؛ بدون آنکه تضمینی برای برخورداری ورزشکاران از ابتدایی‌ترین حقوق حرفه‌ای‌شان وجود داشته باشد.