ستاره‌هایی که به فوتبال قانع نشدند
از کلاس هاروارد ژاوی سیمونز تا ریاست‌جمهوری وه‌آ
فرخ حسابی
خبر‌نگار
ژاوی سیمونز هافبک ۲۳ ساله تاتنهام، این روزها به جای تمرین و مسابقه، خود را برای حضور در کلاس‌های آنلاین مدرسه کسب‌وکار هاروارد آماده می‌کند. او که در ماه آوریل دچار پارگی رباط صلیبی شد و جام جهانی را از دست داد، احتمالاً تا فوریه ۲۰۲۷ نمی‌تواند به میادین بازگردد. سیمونز تصمیم گرفته دوران نقاهت را فرصتی برای یادگیری بداند و در برنامه «ورود به دنیای کسب‌وکار» هاروارد شرکت کند؛ دوره‌ای که با بررسی پرونده‌های واقعی شرکت‌ها و همراهی دانشجویان MBA برگزار می‌شود.
او در معرفی این اتفاق نوشت: «به تحصیل برمی‌گردم» و تأکید کرد همیشه به موضوعاتی فراتر از فوتبال علاقه داشته است. خوان ماتا و سزار آسپلیکوئتا نیز پیش‌تر در همین مدرسه تحصیل کرده‌اند اما داستان فوتبالیست‌هایی که در کنار توپ، مسیر دیگری را دنبال کرده‌اند، بسیار طولانی‌تر است.
پزشکی، انتخاب فوتبالیست‌ها
پیری، مدافع افسانه‌ای رئال مادرید، یکی از نمونه‌های شاخص این مسیر است. او در دوران حضورش در مکزیک و بازی برای پوئبلا، تحصیلات پزشکی را به پایان رساند و پس از بازگشت به اسپانیا به کادر پزشکی رئال پیوست. کارلوس رویز، آخرین آقای گل تاریخ اتلتیک بیلبائو، نیز در کنار فوتبال پزشکی خواند.
دیگو سروِرو، مهاجمی با ۲۴۳ گل در فوتبال دسته‌های پایین‌تر اسپانیا، نمونه‌ای متفاوت است. او در هفت سال و همزمان با بازی حرفه‌ای، مدرک پزشکی گرفت. سروِرو می‌گوید هماهنگ کردن تمرین، مسابقه و کلاس‌های دانشگاه بسیار دشوار بود، اما این تصمیم بعدها مسیر تازه‌ای برایش ساخت. او که در دوران کرونا پیشنهاد همکاری رایگان با بیمارستان‌ها را داده بود، از سال ۲۰۲۴ در کادر پزشکی رئال اوویدو فعالیت می‌کند.
از معماری تا ریاست‌جمهوری
برخی بازیکنان پس از پایان فوتبال، در حرفه‌ای کاملاً متفاوت به شهرت رسیدند. لوئیس گوتیرس سوتو، بازیکن سابق رئال مادرید، به یکی از معماران برجسته اسپانیا تبدیل شد و نزدیک به ۴۰۰ پروژه را طراحی کرد. رنه پتی، بازیکن پیشین رئال و تیم ملی فرانسه، مهندسی عمران خواند و در پروژه‌هایی مانند سد یسا و کانال باردناس فعالیت داشت.
در حوزه حقوق نیز خاویر مارتینس تابِرنرو، بازیکن سابق اوساسونا، پس از پایان فوتبال در ۲۳ سالگی به دلیل مصدومیت، مسیر قضاوت را انتخاب کرد و اکنون قاضی است. بورخا کریادو، مهاجم سابق اسپانیول و والنسیا نیز آزمون سردفتری را پشت سر گذاشت.
شاید متفاوت‌ترین نمونه، ژرژ وه‌آ باشد؛ برنده توپ طلای ۱۹۹۵ که پس از ناکامی در انتخابات ریاست‌جمهوری لیبریا، به دانشگاه بازگشت و در رشته مدیریت بازرگانی فارغ‌التحصیل شد. او سرانجام در سال ۲۰۱۸ به ریاست‌جمهوری کشورش رسید.
تحصیل، سرمایه‌ای برای آینده
در فوتبال مدرن، تحصیل دیگر الزاماً به دوران بازنشستگی موکول نمی‌شود. خاویر آریزمندی، بازیکن سابق اتلتیکو مادرید و والنسیا، در دوران بازی مدیریت بازرگانی خواند و بعدها وارد حوزه بانکداری خصوصی شد. استبان گرانرو نیز در کنار فوتبال روانشناسی خواند و شرکتی در زمینه هوش مصنوعی تأسیس کرد. ماتیو فلامینی، بازیکن سابق میلان و آرسنال هم به سراغ کسب‌وکار در حوزه شیمی سبز رفت.
در فوتبال زنان، تحصیل بیش از آنکه انتخابی جانبی باشد، ضرورتی برای آینده شغلی است؛ چرا که درآمد بسیاری از بازیکنان برای تأمین زندگی پس از بازنشستگی کافی نیست. جما جیلی، بازیکن سابق بارسلونا، همزمان با فوتبال معماری خواند و در طراحی بخش‌هایی از ورزشگاه یوهان کرویف مشارکت کرد. سلیا خیمنس نیز مهندسی هوافضا را در آمریکا دنبال کرد.
انجمن فوتبالیست‌های اسپانیا در فصل ۲۰۲5-۲۰۲4 حدود سه میلیون یورو برای اعطای ۳۷۹۶ بورسیه تحصیلی اختصاص داد. بیشترین متقاضیان از دسته سوم فوتبال این کشور بودند؛ بازیکنانی که بیش از ستاره‌های پردرآمد به فکر یافتن شغلی برای آینده‌اند.
ژاوی سیمونز هنوز سال‌های زیادی برای بازی در بالاترین سطح فوتبال پیش رو دارد، اما تصمیم او در دوران مصدومیت یادآور واقعیتی مهم است: دوران حرفه‌ای یک فوتبالیست ممکن است کوتاه باشد، اما مسیر یادگیری و ساختن آینده می‌تواند تا سال‌ها پس از آخرین سوت داور ادامه پیدا کند.