فدراسیون به‌دنبال مجازات سنگین برای توهین و فحاشی
وعده‌های تکراری از راه رسیدند!
اتفاقات دیدار ملوان و تراکتور و لغو مسابقه به‌دلیل فحاشی روی سکوها، بار دیگر فوتبال ایران را با مسأله‌ای مواجه کرده که سال‌هاست درباره آن حرف زده می‌شود، اما راه‌حل مشخصی برای آن پیدا نشده است. حالا محمد حسنوند، رئیس کمیته تدوین مقررات فدراسیون فوتبال از اصلاح مقررات مربوط به توهین و فحاشی روی سکوها خبر داده و احتمال حرکت به سمت مجازات‌های سنگین‌تری مانند کسر امتیاز از تیم‌ها را مطرح کرده است؛ وعده‌ای که در نگاه اول می‌تواند نشانه‌ای از جدیت در برخورد با بی‌اخلاقی‌های فوتبال باشد، اما تجربه سال‌های گذشته، تردیدهای زیادی درباره عملی شدن آن ایجاد می‌کند.
مشکل فوتبال ایران این نیست که برای مقابله با فحاشی و توهین، هیچ قانونی وجود ندارد. همان‌طور که حسنوند نیز اشاره کرده، مقررات فعلی از جمله ماده۲۲ آیین‌نامه انضباطی فدراسیون فوتبال، امکان برخورد با این تخلفات را فراهم می‌کند. با این حال آنچه در عمل اتفاق افتاده، نشان می‌دهد اجرای مقررات و رویه‌ای که کمیته انضباطی در پیش گرفته، نتوانسته بازدارندگی لازم را ایجاد کند. اگر مجازات‌های موجود مؤثر بودند و برخوردها به شکلی سریع، برابر و بدون اغماض انجام می‌شد، امروز شاهد تکرار چنین اتفاقاتی در ورزشگاه‌های مختلف نبودیم؛ اتفاقاتی که در بازی ملوان و تراکتور به نقطه‌ای رسید که مسابقه اساساً برگزار نشد. در چنین شرایطی، صحبت از اصلاح مقررات و افزایش مجازات‌ها، بدون بررسی دلایل ناکامی سازوکارهای فعلی، نمی‌تواند تضمینی برای تغییر وضعیت باشد. کسر امتیاز از تیم‌ها ممکن است یکی از ابزارهای بازدارنده باشد، اما پیش از هر چیز باید مشخص شود چرا مجازات‌های قبلی نتوانسته‌اند مانع تکرار تخلفات شوند و چرا برخورد با اتفاقات مشابه، همواره به اندازه‌ای که انتظار می‌رود سریع و قاطع نیست. مسأله اصلی، صرفاً شدت مجازات نیست؛ اجرای یکسان قانون و اطمینان از اعمال آن در همه مسابقات نیز اهمیتی اساسی دارد.
از سوی دیگر، اتفاقات ملوان و تراکتور بار دیگر این پرسش را مطرح کرد که مسئولان برگزاری مسابقات تا چه اندازه با مقررات و دستورالعمل‌های فیفا درباره چنین شرایطی آشنایی دارند. در فوتبال حرفه‌ای، مدیریت مسابقه در مواجهه با رفتارهای توهین‌آمیز و تبعیض‌آمیز، تابع رویه‌ها و مسئولیت‌های مشخصی است. با این حال، وقتی یک مسابقه به چنین وضعیتی می‌رسد، ابهام در تصمیم‌گیری و نحوه مواجهه با اتفاقات، به اندازه خود تخلف نگران‌کننده است. اجرای مقررات تنها به صدور رأی پس از مسابقه محدود نمی‌شود و آمادگی عوامل اجرایی برای مدیریت شرایط نیز بخشی از همین مسئولیت است.
این نخستین بار نیست که پس از یک مسابقه جنجالی، صحبت از برخورد قاطع، اصلاح مقررات و پایان دادن به فحاشی مطرح می‌شود. هر بار که اتفاقی مشابه رخ می‌دهد، مسئولان از ضرورت تغییر شرایط می‌گویند، اما با گذشت زمان، همان رفتارها در ورزشگاه‌ها تکرار می‌شود و فوتبال ایران دوباره به نقطه اول بازمی‌گردد. حاصل این چرخه، کاهش اعتماد به ضمانت اجرایی قوانین و تبدیل شدن وعده‌های اصلاحی به واکنشی مقطعی در برابر بحران‌هاست. فحاشی و توهین روی سکوها مشکلی نیست که با چند اظهارنظر و وعده تازه برطرف شود. اگر قرار است مقررات تغییر کند، باید نتیجه آن در تصمیم‌های قضایی، نحوه برگزاری مسابقات و برخورد با متخلفان دیده شود. در غیر این صورت، صحبت از مجازات‌های سنگین‌تر نیز چیزی جز تکرار همان مسیر آشنا نخواهد بود.