چمن؛ ویترین فراموششده ورزشگاهها
علی رحیمیان
مشاور سابق شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی
وقتی درباره کیفیت یک ورزشگاه حرف میزنیم، معمولاً ذهنمان به سمت سکوها، نور ورزشگاه، رختکنها یا حتی امکانات رفاهی میرود، اما واقعیت این است که مهمترین بخش یک استادیوم فوتبال درست زیر پای بازیکنان قرار دارد؛ زمین چمن. ورزشگاهی با سازهای مدرن و امکانات پرهزینه، اگر زمین مناسبی نداشته باشد، بخش مهمی از سرمایهگذاری انجامشده عملاً کارکرد خود را از دست میدهد.
زمین چمن برخلاف بسیاری از تجهیزات ورزشگاه، یک موجود زنده است و نمیتوان با آن مثل یک سازه ثابت برخورد کرد. کیفیت آن نتیجه یک فرایند مداوم است؛ از انتخاب بذر مناسب گرفته تا نحوه کاشت، آبیاری، هوادهی، کنترل علفهای هرز و رسیدگی روزانه. حتی بهترین چمن دنیا نیز اگر برای مدتی به حال خود رها شود، خیلی زود کیفیتش را از دست میدهد.
نگاه به گذشته نشان میدهد که در طراحی زمینهای فوتبال نیز تغییرات مهمی اتفاق افتاده است. زمانی بارندگی میتوانست یک مسابقه را بهراحتی مختل کند، اما امروز طراحی اصولی زهکشی امکان مدیریت آب اضافی را فراهم میکند. انتخاب بذر نیز دیگر یک تصمیم ساده نیست و باید متناسب با اقلیم، دمای محیط و حتی کیفیت آب منطقه انجام شود. در برخی ورزشگاهها نیز استفاده از سیستم گرمایش زیرسطحی یا چمنهای پرورشیافته در خزانه، امکان حفظ کیفیت زمین را در شرایط مختلف فراهم کرده است.
با این حال، تکنولوژی بهتنهایی مشکل را حل نمیکند. مسأله اصلی، نگهداری مستمر است. هزینهای که برای ساخت یک زمین استاندارد صرف میشود اگر با برنامه منظم نگهداری همراه نباشد، خیلی زود هدر میرود.
از سوی دیگر، طراحی ورزشگاه تنها به چمن محدود نمیشود. مسیر دسترسی خودروهای امدادی، نحوه جداسازی تماشاگران از زمین و پیشبینی خروجیهای اضطراری نیز باید از ابتدا در نقشه ورزشگاه دیده شود.
یک ورزشگاه استاندارد حاصل جمع چند سازه و تجهیز نیست؛ مجموعهای از جزئیات فنی است که باید از زمان طراحی تا سالها پس از افتتاح، بهصورت مستمر مورد توجه قرار بگیرد. شاید ساختن یک ورزشگاه سخت باشد، اما نگه داشتن آن در استاندارد، آزمون واقعی مدیریت است.