فلسفهای که در فوتبال مدرن هنوز زنده است
اتلتیک، هویتی که فروخته نشد
در فوتبال امروز، جایی که مرز میان باشگاه و تجارت روزبهروز کمرنگتر میشود، هنوز باشگاهی وجود دارد که هویت خود را به قیمت موفقیت نفروخته است. اتلتیک بیلبائو شاید از نظر افتخارات و منابع مالی قابل مقایسه با غولهایی مانند بارسلونا نباشد، اما در حفظ فلسفه و پیوند با جامعه خود، نمونهای کمنظیر در فوتبال جهان است.
بارسلونا سالهاست با شعار معروف «بیش از یک باشگاه» شناخته میشود، شعاری که زمانی بازتابدهنده هویت اجتماعی و فرهنگی این باشگاه بود. اما ورود گسترده سرمایه تجاری، فروش بخشهایی از هویت سنتی باشگاه و حتی نام ورزشگاه، باعث شده این شعار برای بسیاری از هواداران دیگر همان معنای گذشته را نداشته باشد. در نقطه مقابل، اتلتیک همچنان همان راهی را میرود که بیش از یک قرن پیش برای خود انتخاب کرده است.
جامی که فقط یک جام نبود
وقتی ارنستو والورده در سال ۲۰۲۴ اتلتیک را به قهرمانی کوپادلری رساند، این موفقیت را مهمترین دستاورد دوران فوتبالی خود توصیف کرد؛ حتی مهمتر از چهار جامی که بهعنوان مربی بارسلونا بهدست آورده بود. دلیلش روشن بود؛ اتلتیک پس از ۴۰سال انتظار، دوباره جام گرفت. در این چهار دهه، تیم باسکی شش بار در فینال شکست خورده بود و بسیاری از بازیکنان و هواداران نسل جدید حتی قهرمانی قبلی را به چشم ندیده بودند.
اما این جام فقط پایان یک انتظار طولانی نبود؛ اثبات این ادعا بود که میتوان در فوتبال مدرن، بدون کنار گذاشتن اصول سنتی، همچنان رقابت کرد.
والورده پس از قهرمانی گفت این جام با جامهای دیگر قابل مقایسه نیست، «به خاطر اینکه ما چه کسی هستیم.»
فلسفهای که قابل خرید نیست
اتلتیک یکـــــــی از منحصربهفردترین سیاستهای جذب بازیکن در فوتبال جهان را دارد. این باشگاه تنها از بازیکنانی استفاده میکند که ریشه باسکی دارند یا در منطقه باسک آموزش دیدهاند.
محدودیتی که در فوتبال امروز تقریباً غیرقابل تصور بهنظر میرسد؛ منطقهای با جمعیتی حدود 3میلیون نفر که در شمال اسپانیا و جنوب فرانسه گسترده شده است.
با این حال، اتلتیک بهجای عبور از این محدودیت، تلاش کرده از آن یک مزیت بسازد. سرمایهگذاری گسترده روی فوتبال پایه، پرورش استعدادهای محلی و ایجاد پیوند عمیق میان آکادمی و تیم اصلی، باعث شده بازیکنانی که پیراهن اتلتیک را میپوشند، فقط برای یک باشگاه بازی نکنند؛ آنها نماینده جامعهای هستند که از کودکی با آن زندگی کردهاند.
دنی ویویان، مدافع اتلتیک، این رابطه را به شکلی ساده توصیف کرده است: «شما هوادار اتلتیک نمیشوید؛ با آن متولد میشوید.»
باشگاهی که بخشی از زندگی مردم است
همین پیوند بود که جشن قهرمانی ۲۰۲۴ را به یکی از تصاویر ماندگار فوتبال اسپانیا تبدیل کرد. پس از پیروزی مقابل مایورکا در ضربات پنالتی، «لا گابارا» دوباره در رودخانه بیلبائو به حرکت درآمد؛ همان قایقی که آخرین بار در سال ۱۹۸۴، هنگام جشن گرفتن دوگانه اتلتیک، بیش از یکمیلیون نفر را به خیابانها کشانده بود.
برای بازیکنان نسل جدید، این فقط تکرار یک سنت قدیمی نبود. آنها داستان آن روزها را از والدین و پدربزرگها و مادربزرگهایشان شنیده بودند و حالا خودشان بخشی از همان تاریخ شده بودند.
بیش از یک باشگاه؛ این بار واقعاً
شاید به همین دلیل است که اتلتیک حتی خارج از بیلبائو نیز احترام زیادی بهدست آورده است. این باشگاه یادآور دورهای از فوتبال است که در آن وفاداری، هویت و تعلق اجتماعی هنوز ارزش داشت. اتلتیک برای موفقیت حاضر نشده فلسفهاش را تغییر دهد. شاید همین مسأله مسیرش را سختتر کرده باشد، اما وقتی جامی به دست میآورد، ارزش آن چندبرابر میشود.
در روزگاری که تقریباً همه چیز در فوتبال قابل خریدوفروش به نظر میرسد، اتلتیک ثابت کرده هنوز چیزهایی وجود دارد که نمیتوان خرید. اتلتیک فقط یک باشگاه نیست؛ برای بسیاری، دلیلی است برای اینکه هنوز به فوتبال باور داشته باشند.