قانون برای همه یکسان است؟
احمدرضا براتی
کارشناس حقوقی
در فوتبال، صدور حکم انضباطی فقط به معنای تعیین میزان محرومیت یک بازیکن یا مدیر نیست؛ هر رأی، پیامی برای تمام اهالی فوتبال دارد. به همین دلیل است که پس از صدور حکم 4 ماهه خداداد عزیزی و محرومیت 4 جلسهای امید عالیشاه، مهمتر از خود اعداد، این پرسش مطرح میشود که آیا میان تخلف و مجازات تناسب وجود دارد یا خیر.
من معتقدم 4 ماه محرومیت برای خداداد عزیزی نیازمند بررسی جدی است. نمیتوان تنها به عدد محرومیت نگاه کرد و از نوع رفتار، الفاظ استفادهشده و مجموعه اتفاقاتی که رخ داده چشم پوشید. اگر در فوتبال قرار است برخورد با توهین و رفتار غیرورزشی جنبه بازدارنده داشته باشد، باید این برخورد به اندازهای باشد که پیام روشنی برای دیگران ایجاد کند.
در فوتبال بینالمللی نیز نمونههایی وجود دارد که نشان میدهد نسبت به اظهارات تحقیرآمیز و توهینآمیز حساسیت بالایی وجود دارد. بنابراین سؤال این نیست که چرا فلان فرد محروم شده؛ سؤال اصلی این است که مبنای تعیین میزان محرومیت چیست و آیا همین معیار برای همه اجرا میشود؟
از سوی دیگر، محرومیت 4 جلسهای امید عالیشاه نیز جای تأمل دارد. اگر رفتار عالیشاه مستحق 4 جلسه محرومیت بوده، باید پرسید دقیقاً کدام رفتار او چنین مجازاتی را ایجاب کرده است. او در این ماجرا طرفی بوده که بخشی از الفاظ و رفتارهای مطرحشده را دریافت کرده و در نهایت خودش نیز با محرومیت مواجه شده است.
اینجاست که بحث عدالت انضباطی اهمیت پیدا میکند. قانون نباید تحت تأثیر نام بازیکن، جایگاه او یا فضای هواداری تغییر کند. اگر نگرانی از واکنش هواداران یک باشگاه در تصمیمگیری انضباطی اثرگذار باشد، اصل بیطرفی و برابری در اجرای مقررات زیر سؤال میرود.
همین موضوع باعث میشود سؤال دیگری نیز مطرح شود؛ اگر امید عالیشاه مستحق 4جلسه محرومیت است، تکلیف رفتارهای مشابه بازیکنان دیگر چه میشود؟ برای نمونه، درباره رفتارهای شجاع خلیلزاده نیز باید همین معیار اعمال شود. نمیتوان برای یک بازیکن یک استاندارد تعیین کرد و برای بازیکن دیگر استانداردی متفاوت.
در نظام انضباطی، مهمتر از شدت یک حکم، ثبات در اجرای قانون است. بازیکن و مربی باید بدانند که اگر رفتاری نامتعارفی انجام دهند، فارغ از اینکه پیراهن چه باشگاهی را بر تن دارند یا چه تعداد هوادار پشت سرشان قرار دارد، با پیامد مشخصی روبهرو خواهند شد.
از طرف دیگر، برخی رفتارها ممکن است علاوه بر تخلف انضباطی، واجد جنبههای حقوقی دیگری نیز باشند. بنابراین نباید تصور کرد که رسیدگی کمیته انضباطی الزاماً پایان ماجراست. اگر رفتار یا الفاظی واجد شرایط قانونی باشد، مراجع قضایی دیگر نیز میتوانند در چهارچوب قانون به آن ورود کنند.
فوتبال ایران بیش از هر زمان دیگری به احکام شفاف، متناسب و قابل پیشبینی نیاز دارد. کمیتههای انضباطی باید به شکلی عمل کنند که هیچکس احساس نکند نام، جایگاه یا هواداران یک تیم میتوانند در میزان مجازات تأثیر بگذارند. در نهایت، سؤال ساده است که اگر عالیشاه مستحق 4 جلسه محرومیت است، حکم رفتارهای مشابه دیگران چه خواهد بود؟ پاسخ به همین سؤال است که نشان میدهد قانون در فوتبال ما واقعاً برای همه یکسان اجرا میشود یا نه.