درآمد دلاری از جام جهانی؛ سودی که به جیب امارات رفت
کلاه گشاد بر سر فوتبال ایران
حضور پررنگ بازیکنان ایرانی در لیگ حرفهای امارات، اینبار صرفاً یک دستاورد فنی برای باشگاههای این کشور به همراه نداشت؛ بلکه به منبعی برای درآمدزایی مستقیم از محل «برنامه جبران خسارت باشگاهها»ی فیفا نیز تبدیل شد. با پایان جام جهانی ۲۰۲۶، باشگاههای لیگ حرفهای امارات به واسطه در اختیار داشتن بازیکنان ملی، در مجموع حدود یک میلیون و ۷۵۶ هزار دلار (معادل ۶.۴ میلیون درهم) از فیفا دریافت خواهند کرد؛ رقمی قابل توجه که بخش مهمی از آن، به نقشآفرینی ملیپوشان ایرانی گره خورده است.
فیفا در چهارچوب «برنامه مزایای باشگاهها»، به باشگاههایی که بازیکنان خود را در اختیار تیمهای ملی حاضر در جام جهانی قرار میدهند، پاداش مالی پرداخت میکند؛ طرحی که در ظاهر با هدف قدردانی از نقش باشگاهها در آمادهسازی بازیکنان طراحی شده، اما در عمل به یکی از مسیرهای درآمدی قابل اتکا برای برخی لیگها تبدیل شده است.
در این میان، بازیکنان ایرانی سهم چشمگیری در این چرخه مالی داشتهاند. 5 ملیپوش ایران که در باشگاههای مختلف اماراتی حضور داشتند، موجب شدند این تیمها سهم قابل توجهی از پاداش فیفا را به خود اختصاص دهند؛ موضوعی که از یک سو بیانگر کیفیت فردی این بازیکنان است و از سوی دیگر، پرسشهایی درباره نحوه بهرهبرداری فوتبال ایران از چنین ظرفیتی ایجاد میکند.
باشگاه کلباء از جمله برندگان اصلی این طرح به شمار میرود. حضور سامان قدوس، مهدی قایدی و شهریار مغانلو در ترکیب تیم ملی ایران، حدود ۳۱۲ هزار دلار درآمد برای این باشگاه به همراه داشته است. شباب الاهلی نیز با اتکا به سعید عزتاللهی، مهدی قایدی و عزیز غنیاف، حدود ۱۶۰ هزار دلار از این محل دریافت خواهد کرد.
در همین حال، باشگاه الوحده به واسطه حضور محمد قربانی در تیم ملی ایران، نزدیک به ۷۹ هزار دلار درآمد کسب میکند. نام مهدی قایدی علاوه بر کلباء، در فهرست باشگاه النصر نیز دیده میشود؛ موضوعی که به سازوکار محاسبه سهم باشگاهها در دورههای زمانی مختلف حضور بازیکن بازمیگردد و نشان میدهد چگونه یک بازیکن میتواند برای چند باشگاه بهطور همزمان ارزش اقتصادی ایجاد کند.
ولی در صدر فهرست درآمدها باشگاه العین قرار دارد که با تکیه بر حضور بازیکنانی مانند سفیان رحیمی، آلخاندرو رومرو کاکو و رامی ربیعه، حدود ۴۶۰ هزار دلار دریافت خواهد کرد. پس از آن، کلباء، البطائح، الجزیره، شباب الاهلی، دبا، بنییاس، الوحده، النصر و الظفره در رتبههای بعدی قرار میگیرند.
فیفا برای جام جهانی ۲۰۲۶، بودجهای معادل ۳۵۵ میلیون دلار به این برنامه اختصاص داده است؛ رقمی که نسبت به جام جهانی ۲۰۲۲ قطر حدود ۷۰ درصد افزایش داشته و نشاندهنده گسترش ابعاد اقتصادی این طرح است. بر اساس این سازوکار، برای هر بازیکن حداقل روزانه پنج هزار دلار در نظر گرفته میشود و مبلغ نهایی نیز با توجه به تعداد روزهای حضور بازیکن در اردوی تیم ملی، صرفنظر از میزان دقایق بازی، محاسبه خواهد شد.
این آمار بار دیگر نشان میدهد که جذب بازیکنان ملیپوش، تنها یک انتخاب فنی نیست، بلکه تصمیمی اقتصادی با بازدهی مشخص است. باشگاههای اماراتی در سالهای اخیر سرمایهگذاری هدفمندی روی جذب بازیکنان ایرانی انجام دادهاند و اکنون بخشی از این سرمایه از طریق پاداشهای فیفا به آنها بازگشته است. در مقابل، این واقعیت تلویحاً این پرسش را مطرح میکند که فوتبال ایران تا چه اندازه توانسته از سرمایه انسانی خود در داخل بهره اقتصادی ببرد و آیا ساختار باشگاهداری داخلی اساساً ظرفیت استفاده از چنین فرصتهایی را دارد یا خیر.