وقتی شماره ۱۰ آرژانتین رکوردها را در بازار قاچاق جابهجا میکند
مسی، پادشاه جعل و کپیرایت جام جهانی ۲۰۲۶
محمدرضا رحیم پور
خبرنگار
جام جهانی ۲۰۲۶ که با میزبانی مشترک ایالات متحده، کانادا و مکزیک برگزار شد، تنها به دلیل درخشش ستارگان فوتبال در مستطیل سبز به یاد نخواهد ماند. این تورنمنت ورزشی عظیم، روی دیگری نیز داشت که در تاریکخانههای قاچاق و بازار سیاه رقم خورد؛ پدیدهای که ابعاد مالی و امنیتی آن اکنون در حال روشن شدن است. همزمان با اوجگیری تب رقابتها و نزدیک شدن به فینال بزرگ در ورزشگاه «متلایف» نیوجرسی، گمرک و سازمان حفاظت مرزی آمریکا (CBP) از کشف و توقیف بیسابقه حجم عظیمی از کالاهای تقلبی خبر دادند. بیش از ۴۴۵ هزار قلم کالا با ارزش ناخالص تخمینی ۳۲ میلیون دلار که در میان انبوه لباسها و وسایل ورزشی قاچاق، یک نام و یک شماره بیش از همه خودنمایی میکرد؛ پیراهن شماره ۱۰ لیونل مسی، اسطوره فوتبال آرژانتین.
در روزهای سرنوشتساز پایانی مسابقات، نیروهای امنیتی و گمرک آمریکا طرحی ویژه و قاطعانه را تحت عنوان «عملیات سوت پایان» (Operation Final Whistle) به اجرا گذاشتند. هدف اصلی این پاتک سنگین، پاکسازی شهرهای میزبان از تورهای پهنشده توسط شبکههای توزیعکننده لباسهای جعلی بود. فرانک روسو، مدیر عملیات گمرک نیویورک، در جمع خبرنگاران با تأکید بر ابعاد گسترده این عملیات گفت: «در میان تمام لباسهای کشفشده از سراسر جهان، پیراهن لیونل مسی کماکان بیرقیب است و بیشترین حجم توقیفی را به خود اختصاص داده است. وقتی یک بازیکن در این سطح از محبوبیت و عملکرد فنی قرار دارد، طبیعی است که در جبهه خلافکاران و بازار سیاه محصولات تقلبی هم بیشترین متقاضی را داشته باشد!» اظهارات روسو به وضوح نشاندهنده دامنه نفوذ و تقاضای جهانی برای محصولات مرتبط با این ستاره آرژانتینی است، حتی اگر این محصولات غیرقانونی باشند.
در روزهای منتهی به فینال، محلههای پررفتوآمد نیویورک بهویژه میدان تایمز، به تسخیر دستفروشانی درآمده بود که کیت آرژانتین را با نام مسی به قیمت ۳۰ تا ۴۰ دلار عرضه میکردند. این در حالی است که نسخه اصلی و لیسانسشده آدیداس در فروشگاههای رسمی با قیمت ۱۱۰ دلار به فروش میرسید. این اختلاف قیمت فاحش، هواداران پرشور را ترغیب میکرد تا بدون هیچ ابایی اعتراف کنند پیراهنهای تنشان حاصل خرید از خیابان یا سایتهای زیرزمینی است. ابعاد این تجارت غیرقانونی بسیار گستردهتر از دستفروشیهای ساده خیابانی است. تنها در کلانشهر نیویورک، مأموران بازرسی مجرب مجبور به گشتزنی و بازرسی بیش از ۱۴۰۰ پرواز، محموله تجاری سنگین و حدود ۲۰۰۰ مرسوله پستی شدند که نتیجه آن، توقیف ۶۵ هزار کالای قاچاق در یک نقطه بود. موج این عملیاتهای پلیسی به سرعت به میامی، هیوستون و حتی تورنتوی کانادا نیز رسید تا هزاران جامه غیرمجاز دیگر ضبط شود.
بر اساس آمار رسمی گمرک ایالات متحده، بین ۶۰ تا ۷۰ درصد این محصولات قاچاق مستقیماً از چین و هنگکنگ، مراکز اصلی و قدیمی جعل البسه ورزشی دنیا بارگیری شده بودند. سودجویان برای دور زدن سیستمهای گمرکی به شگردهای عجیبی متوسل شده بودند؛ در یکی از عجیبترین پروندهها، محمولهای که در بارنامه رسمی آن عبارت «حوله» درج شده بود، پس از شکافتن کارتنها مشخص شد که بیش از ۲۰۰۰ کیت و لباس ورزشی تقلبی مسی و تیمهای بزرگ را در خود جای داده است.
این جنجال مالی و حقوقی تنها به آمریکای شمالی محدود نماند. در آن سوی اقیانوس اطلس، پلیس بریتانیا طی یک عملیات ضربتی در اسکاتلند موفق شد یک انبار بزرگ حاوی ۵۸ هزار پیراهن تقلبی جام جهانی به ارزش ۵.۵ میلیون پوند را کشف و ضبط کند. نکته جالب اینجاست که این شبکه بریتانیایی تمرکز خود را روی تولید لباسهای پنج غول اروپایی یعنی انگلیس، اسکاتلند، فرانسه، اسپانیا و پرتغال گذاشته بود و این نشان میدهد که بازار سیاه لباسهای فوتبال جعلی، ابعادی جهانی دارد.
مقامات قضایی و امنیتی آمریکا هشدار میدهند که صورتمسأله بسیار فراتر از یک ضرر مالی ساده به برندهای بزرگ پوشاک مثل آدیداس یا نایکی است. سودهای نجومی حاصل از فروش این کیتهای ۳۰ دلاری، مستقیم یا غیرمستقیم به شریانهای مالی شبکههای جرائم سازمانیافته، پولشویی و حتی گروههای تروریستی تزریق میشود. این بعد از ماجرا، نگرانیهای عمیقتری را در محافل امنیتی ایجاد کرده است. با این حال، در شرایطی که قیمت یک لباس اورجینال فوتبال سر به فلک میکشد، هواداران کمدرآمدتر ترجیح میدهند چشمان خود را روی این حقایق تلخ ببندند و با لباسهای تقلبی فوقستاره آرژانتینی در جشنها شرکت کنند. این واقعیت تلخ، معضل اجتماعی و اقتصادی پشت پرده این بازار سیاه را برجسته میکند.
جام جهانی ۲۰۲۶ ثابت کرد که برند «لیونل مسی» متوقفشدنی نیست؛ مردی که همزمان با جابهجا کردن رکوردهای فوتبالی، اسم و شمارهاش به «پرفروشترین» و همزمان «پرتوقیفترین» کالای تجاری جهان تبدیل میشود تا کپیرایترها و مأموران گمرک آمریکا را به دردسری ۳۲ میلیون دلاری بیندازد! این پدیده، نه تنها نشاندهنده محبوبیت بیحد و حصر این بازیکن افسانهای است، بلکه چالشهای عمیقتری را در زمینه حقوق مالکیت معنوی، مبارزه با قاچاق و تأمین مالی گروههای تبهکار در عصر جهانیشدن به تصویر میکشد.