دلارهای فیفا در حساب شیخنشینها
لژیونرهای ایرانی، عابربانک لیگ امارات
حضور بازیکنان ایرانی در جام جهانی ۲۰۲۶، فراتر از خروجیهای فنی و نقدهای ساختاری به عملکرد تیم ملی، یک بازنده بزرگ دیگر نیز داشت که کمتر کسی به آن پرداخت؛ اقتصاد فوتبال ایران. در حالی که باشگاههای داخلی با چالشهای شدید مالی، بدهیهای انباشته و پروندههای باز و خطرناک در فیفا دستوپنجه نرم میکنند، ترانسفر ستارههای ایرانی به حاشیه خلیج فارس، یک هدیه مالی بادآورده، شیرین و میلیون دلاری را به حساب باشگاههای اماراتی سرازیر کرده است تا بار دیگر مشخص شود که ما در ترانزیت مالی فوتبال چقدر از رقبای منطقهای عقب ماندهایم.
براساس گزارش رسمی روزنامه البیان امارات، باشگاههای حاضر در لیگ حرفهای این کشور به لطف حضور بازیکنان خود در جام جهانی ۲۰۲۶، مجموعاً حدود یکمیلیون و ۷۵۶هزار دلار (معادل ۶.۴میلیون درهم) از فدراسیون جهانی فوتبال (فیفا) دریافت خواهند کرد. این رقم چشمگیر و وسوسهکننده که بخشی از هزینههای سالانه این باشگاهها را پوشش میدهد، بیش از هر چیز محصول حضور بیدردسر ستارههای ملیپوش ایرانی در لیست نهایی امیر قلعهنویی است؛ بازیکنانی که با پاسپورت ایرانی پرواز کردند اما سود خالص حضورشان در بزرگترین فستیوال جهانی فوتبال به جیب مدیران اماراتی سرازیر شد.
مبنای این درآمدزایی کلان، «برنامه مزایای باشگاههای فیفا» است؛ پکیج حمایتی ویژهای که در این دوره با افزایش بیسابقه ۷۰درصدی نسبت به جام جهانی ۲۰۲۲ قطر، به بودجه کلان ۳۵۵میلیون دلاری رسید تا نقش باشگاهها را در توسعه فوتبال ملی بیشتر کند. نکته کلیدی و جالب این طرح برای باشگاهها این است که فیفا هیچ متر و معیاری برای «دقایق بازی» بازیکنان در تورنمنت در نظر نمیگیرد. در واقع، تفاوتی ندارد بازیکن شما مانند سعید عزتاللهی در قلب زمین بجنگد یا مانند برخی مهرهها، تمام بازیها را از روی نیمکت نظارهگر باشد؛ صرف حضور در فهرست نهایی تیم ملی و همراهی تیم در مسابقات، برای واریز روزانه دلارها به حساب باشگاه کافی است و همین قانون، سود سرشاری را نصیب تیمهای اماراتی کرد که بازیکنان ایرانی را در اختیار داشتند.
در میان باشگاههای اماراتی، تیم اتحاد کلبا یکی از بزرگترین برندگان اقتصادی این طرح محسوب میشود. این باشگاه با دریافت حدود ۳۱۲هزار دلار، دومین باشگاه پردرآمد امارات از محل جام جهانی ۲۰۲۶ خواهد بود. بخش عمده این پاداش گرانبها به دلیل حضور سامان قدوس در ترکیب تیم ملی ایران به دست آمده است. علاوه بر این، کلبا از سهم مربوط به مهدی قایدی نیز بهرهمند خواهد شد؛ بازیکنی که به دلیل سابقه حضور در چند باشگاه مختلف در دو سال گذشته، مبلغ اختصاص یافته به او طبق فرمول پیچیده فیفا میان تیمهای مختلف تقسیم میشود.
شبابالاهلی دبی نیز از دیگر باشگاههایی است که حضور ملیپوشان ایرانی برایش سود مالی بسیار خوبی به همراه داشته است. این باشگاه از محل حضور سعید عزتاللهی در جام جهانی حدود ۱۶۰هزار دلار دریافت خواهد کرد. همچنین بخشی از پاداش مربوط به مهدی قایدی نیز به شبابالاهلی تعلق میگیرد، زیرا این بازیکن در بازه زمانی دو ساله مورد نظر فیفا در این باشگاه ثبت شده بود و این موضوع نشان میدهد که چگونه یک ترانسفر داخلی در امارات میتواند سود چندجانبه برای باشگاههای دبی داشته باشد.
یکی از جالبترین پروندههای مالی این دوره، مکانیزم توزیع پاداش مهدی قایدی است. قوانین فیفا صراحتاً اعلام میکند پاداش روزانه هر بازیکن باید بین تمام باشگاههایی که او در دو سال منتهی به جام جهانی در آنها بازی کرده، تقسیم شود. چرخوفلک انتقالات مهدی قایدی در لیگ امارات باعث شد تا سه باشگاه اتحاد کلبا، شبابالاهلی و النصر دبی هر کدام سهم مجزایی از پاداش حضور این وینگر تکنیکی دریافت کنند. النصر دبی به همین واسطه حدود ۶۲هزار دلار دریافت کرد تا قایدی بدون آنکه لزوماً ستاره بیچونوچرای ترکیب اصلی ایران در جام جهانی باشد، به یک منبع درآمد پویا برای ساختار اداری لیگ امارات تبدیل شود.
در این میان، باشگاه الوحده نیز بهواسطه حضور محمد قربانی در ترکیب تیم ملی ایران، حدود ۷۹هزار دلار از فیفا دریافت خواهد کرد. البته مجموع مبلغ اختصاص یافته به قربانی حدود ۱۳۵هزار دلار برآورد شده که طبق مقررات، میان الوحده امارات، باشگاه اورنبورگ روسیه و سپاهان اصفهان تقسیم خواهد شد. سپاهان بهعنوان باشگاه مبدا تنها سهم کوچکی از این پاداش را دریافت میکند که این موضوع تفاوت فاحش درآمدزایی باشگاههای ایرانی با همتایان اماراتی را عیان میکند. باشگاههای ایرانی به دلیل ضعف در حفظ ستارهها و ترانسفرهای شتابزده، عملاً کیک مالی فیفا را به حریفان منطقهای واگذار میکنند.
موفقیت مالی باشگاههای اماراتی از قبل لژیونرهای ایرانی، یک زنگ خطر جدی برای مدیریت فوتبال ایران است. اماراتیها نهتنها از کیفیت فنی بازیکنانی چون قدوس، عزتاللهی و قایدی در لیگ خود بهره میبرند، بلکه بدون کوچکترین زحمتی، دلارهای فیفا را بابت حضور این بازیکنان در اردوی تیم ملی ایران به جیب میزنند. این پدیده بیشک انگیزه باشگاههای منطقه را برای صید هرچه بیشتر ستارههای ایرانی در پنجرههای نقلوانتقالاتی آینده دوچندان خواهد کرد؛ روندی که خروجی آن، خالی شدن لیگ برتر ایران از ستاره، تضعیف باشگاههای داخلی در لیگ نخبگان آسیا و پر شدن حسابهای بانکی در دبی و ابوظبی با دلارهای فیفا خواهد بود و سهم ما از این سفره عظیم، تنها حسرت و تماشای موفقیت دیگران است.