جام جهانی ۲۰۲۲ قطر
شب معجزه در بیابان و تاجگذاری یک شاه
رضا محمدپور
خبرنگار
بیستودومین دوره جام جهانی فوتبال از ۲۰ نوامبر تا ۱۸ دسامبر ۲۰۲۲ (۲۹ آبان تا ۲۷ آذر ۱۴۰۱) به میزبانی قطر برگزار شد. رویدادی که نخستین بار در یک کشور عربی و دومین بار در قاره آسیا (پس از جام جهانی ۲۰۰۲ کره و ژاپن) انجام میگرفت. با توجه به گرمای طاقتفرسای تابستان قطر، این مسابقات برای اولین بار در تاریخ جامهای جهانی در پاییز و زمستان برگزار شد و دوره آن به ۲۹ روز کاهش یافت. ۳۲ تیم در هشت گروه چهارتیمی به مصاف هم رفتند. این تورنمنت آخرین دوره با حضور ۳۲ تیم بود و برای جام جهانی ۲۰۲۶، حضور ۴۸ تیم برنامهریزی شد. در مجموع ۶۴ بازی برگزار شد، ۱۷۲ گل به ثمر رسید (میانگین ۲٫۶۹ گل در هر بازی) و ۳,۴۰۴,۲۵۲ تماشاگر از نزدیک نظارهگر مسابقات بودند.
میزبانی جنجالی در قلب خاورمیانه
جام جهانی ۲۰۲۲ قطر شاید جنجالیترین دوره تاریخ باشد. پیش از شروع مسابقات، اتهامات گستردهای درباره نقض حقوق کارگران مهاجر در ساخت استادیومهای هشتگانه مطرح شد که به «اردوگاههای بردهداری مدرن» شهرت یافتند. آمار بالای مرگ و میر کارگران، سامانه جنجالی کفالت (کفیل) و عدم پرداخت دستمزدها، سایه سنگینی بر این رویداد افکنده بود. گزارشها حاکی از آن است که هزاران کارگر مهاجر هنوز غرامت دریافت نکردهاند و سازمان دیدهبان حقوق بشر از وضعیت «نیمهبردگی» خبر داده است. به گزارش عفو بینالملل، شرایط کاری غیرانسانی و عدم دسترسی به عدالت، میراث شرمآوری برای این جام بر جای گذاشته است.
ایران در حساسترین گروه تاریخ
طعم شیرین پیروزی و حسرت صعود
تیم ملی فوتبال ایران در گروه B با تیمهای انگلستان، آمریکا و ولز همگروه شد، گروهی که به دلیل رویارویی تیم ایران با انگلستان و آمریکا، به عنوان «سیاسیترین گروه جام» شمرده شد و حواشی بسیاری در پی داشت.
شاگردان کارلوس کیروش اولین بازی خود را با نتیجه پرگل ۶ بر ۲ مقابل انگلستان واگذار کردند تا شروع ناموفقی داشته باشند. در دومین بازی اما ستارههای ایران درخشیدند. ایران در دیداری حساس و جنجالی مقابل ولز، با نمایشی جنگنده و دوصدایی، هر دو گل خود را توسط روزبه چشمی و رامین رضاییان در دقایق پایانی به ثمر رساند تا اولین پیروزی تاریخ ایران برابر یک تیم اروپایی در جام جهانی رقم بخورد. در سومین بازی، ایران در شرایطی که برای صعود به مرحله بعد فقط به یک پیروزی نیاز داشت، با نتیجه ۱ بر صفر برابر آمریکا شکست خورد و با کسب سه امتیاز و قرار گرفتن در رتبه سوم گروه B، از صعود بازماند.
شگفتیها در خاک عربستان؛ سقوط غولها
این دوره شاهد زمین خوردن بزرگانی چون آلمان و بلژیک در مرحله گروهی بود. آلمان برای دومین دوره متوالی در همان گروه خود حذف شد. شگفتی بزرگ اما توسط عربستان سعودی رقم خورد که در دومین بازی خود، آرژانتین مدعی را با نتیجه ۲ بر ۱ شکست داد؛ نتیجهای که در میان بزرگترین شگفتیهای تاریخ فوتبال رتبهبندی میشود. در طرف دیگر، مراکش با تاریخیترین حضور آفریقاییها پا به عرصه گذاشت و با حذف تیمهای بزرگ (بلژیک، اسپانیا و پرتغال) به عنوان اولین تیم آفریقایی و عربی به نیمهنهایی جام جهانی صعود کرد.
فینال رؤیایی
هتتریک امباپه و تاجگذاری مسی
فینال جام جهانی ۲۰۲۲ قطر بدون شک یکی از دراماتیکترین و بهترین فینالهای تاریخ است. تیمهای آرژانتین و فرانسه در ورزشگاه ملی لوسیل به مصاف هم رفتند.
نیمه اول کاملاً در اختیار آرژانتین بود. لیونل مسی از روی نقطه پنالتی گل اول را زد و آنخل دی ماریا با یک ضدحمله تماشایی گل دوم را به ثمر رساند تا نیمه اول ۲ بر صفر به سود آلبی سلسته به پایان برسد. تا دقیقه ۸۰، همه چیز به سود آرژانتین پیش میرفت اما در یک درخشش تاریخی، کیلیان امباپه در عرض دو دقیقه (۸۰ و ۸۱) دو گل زد؛ اولی از روی نقطه پنالتی و دومی با یک شوت والی دیدنی. بازی به وقت اضافه کشیده شد. در دقیقه ۱۰۸، مسی دوباره گلزنی کرد تا آرژانتین ۳ بر ۲ پیش بیفتد اما امباپه دست از تلاش برنداشت و در دقیقه ۱۱۸ دومین پنالتی خود را زد تا هتتریک کرده و بازی را ۳–۳ کند. او دومین بازیکن تاریخ پس از جف هرست (۱۹۶۶) است که در فینال جام جهانی هتتریک میکند.
در ضربات پنالتی، امیلیانو مارتینز فرشته نجات آرژانتین شد و ابتدا ضربه کینگزلی کومان را مهار کرد و بعد اورلین شوامنی توپ را به بیرون زد. گونسالو مونتیل ضربه نهایی را زد تا آرژانتین ۴–۲ در ضربات پنالتی پیروز و برای سومین بار قهرمان جهان شود.
جوایز و میراث یک اسطوره
کیلیان امباپه با ۸ گل کفش طلا را از آن خود کرد. لیونل مسی با ۷ گل و ۳ پاس گل، توپ طلا (بهترین بازیکن مسابقات) را دریافت کرد و به اولین بازیکنی تبدیل شد که دو بار این جایزه را میبرد. امیلیانو مارتینز دستکش طلا (بهترین دروازهبان) و انزو فرناندز ۲۱ ساله جایزه بهترین بازیکن جوان را از آن خود کردند. این پایان یک قصه ۳۶ ساله برای آرژانتین بود؛ از آخرین قهرمانی در سال ۱۹۸۶ با مارادونا تا اکنون با مسی. فوتبال در شبی رؤیایی در بیابان قطر نفس خود را حبس کرد تا یک شاه تاجگذاری کند؛ تاجی که یک عمر انتظارش را کشیده بود.