قصه جاودان فوتبال اروگوئه
سرزمین آبی آسمانی
فرخ حسابی/ فوتبال در اروگوئه فقط یک ورزش نیست؛ بخشی از هویت ملی، فرهنگ عمومی و حافظه تاریخی مردم این کشور است. کشوری با جمعیتی کمتر از سه و نیم میلیون نفر که نزدیک به ۹۰ درصد مردم آن عاشق فوتبال هستند و همین موضوع، اروگوئه را به یکی از فوتبالیترین کشورهای جهان تبدیل کرده است. با وجود وسعت کم و جمعیت محدود، این کشور آمریکای جنوبی نقشی تعیینکننده در شکلگیری فوتبال مدرن ایفا کرده و نامش برای همیشه در تاریخ جام جهانی و فوتبال ملی ثبت شده است.
اروگوئه نهتنها دو بار قهرمان جام جهانی شده، بلکه با ۱۵ عنوان قهرمانی کوپا آمریکا یکی از پرافتخارترین تیمهای ملی جهان به شمار میرود. تیم ملی این کشور که با لقب «لا سلسته» یا آبی آسمانی شناخته میشود، از نخستین قدرتهای بزرگ فوتبال دنیا بود و هنوز هم به عنوان نماد غرور فوتبالی آمریکای جنوبی شناخته میشود.
میراث مهاجران بریتانیایی
فوتبال در اواخر قرن نوزدهم توسط مهاجران و کارگران بریتانیایی وارد اروگوئه شد. کارکنان راهآهن و شرکتهای انگلیسی که در پروژههای صنعتی و حملونقل فعالیت میکردند، نقش مهمی در گسترش این ورزش داشتند. نخستین مسابقه ثبتشده فوتبال در اروگوئه در سال ۱۸۸۱ میان باشگاه قایقرانی مونتهویدئو و باشگاه کریکت مونتهویدئو برگزار شد.
در سال ۱۸۹۱ باشگاه آلبیون به عنوان نخستین باشگاه فوتبال رسمی کشور تأسیس شد و کمی بعد، باشگاه «سنترال اروگوئه ریلوی کریکت کلاب» شکل گرفت؛ تیمی که بعدها به باشگاه بزرگ پنارول تبدیل شد. تورهای تیمهای انگلیسی در آمریکای جنوبی نیز تأثیر زیادی بر پیشرفت فوتبال اروگوئه داشتند. باشگاههایی مانند ساوتهمپتون و چلسی در دهههای ابتدایی قرن بیستم به این منطقه سفر کردند و سبک فوتبال حرفهای اروپا را به مردم اروگوئه معرفی کردند.
شکلگیری هویت فوتبالی اروگوئه
فوتبال خیلی زود به بخشی از هویت اجتماعی اروگوئه تبدیل شد. در آغاز قرن بیستم، این ورزش نهتنها عامل سرگرمی بلکه ابزاری برای نمایش قدرت و هویت ملی کشور بود. نخستین مسابقه رسمی تیم ملی اروگوئه در سال ۱۹۰۲ مقابل آرژانتین برگزار شد و از همان زمان، رقابت سنتی دو کشور آغاز شد؛ رقابتی که بعدها به یکی از بزرگترین دربیهای ملی فوتبال جهان تبدیل شد.
لقب مشهور «لا سلسته» نیز در سال ۱۹۱۰ شکل گرفت؛ زمانی که اروگوئه با پیراهن آبی آسمانی موفق شد آرژانتین را شکست دهد. این رنگ بهسرعت به نماد فوتبال کشور تبدیل شد و تا امروز هویت اصلی تیم ملی باقی مانده است.
آغاز دوران طلایی
اروگوئه نخستین قهرمان تاریخ کوپا آمریکا بود. این تیم در سال ۱۹۱۶ اولین دوره مسابقات قهرمانی آمریکای جنوبی را فتح کرد و یک سال بعد نیز عنوان خود را تکرار کرد. در دهه ۱۹۲۰، فوتبال اروگوئه وارد عصر طلایی شد؛ دورهای که این کشور کوچک به قدرت اول فوتبال جهان تبدیل شد.
تیم ملی اروگوئه در المپیک ۱۹۲۴ پاریس همه را شگفتزده کرد و با شکست سوئیس قهرمان شد. چهار سال بعد در المپیک آمستردام نیز بار دیگر به مدال طلا رسید و جایگاه خود را به عنوان بهترین تیم جهان تثبیت کرد. این موفقیتها باعث شد فیفا میزبانی نخستین جام جهانی را در سال ۱۹۳۰ به اروگوئه واگذار کند.
در اولین جام جهانی تاریخ، اروگوئه در فینال آرژانتین را ۴ بر ۲ شکست داد و نخستین قهرمان جهان شد. بیست سال بعد، این تیم یکی از تاریخیترین قهرمانیهای فوتبال را رقم زد. اروگوئه در جام جهانی ۱۹۵۰ در ورزشگاه ماراکانای برزیل، میزبان قدرتمند مسابقات را ۲ بر ۱ شکست داد؛ مسابقهای که با نام «ماراکاناسو» در تاریخ فوتبال جاودانه شد.
کشوری کوچک با افتخاراتی بزرگ
اروگوئه با وجود جمعیت اندک، یکی از موفقترین تیمهای تاریخ فوتبال ملی است. این کشور چهار عنوان جهانی تحت نظارت فیفا دارد؛ دو طلای المپیک و دو جام جهانی. همچنین اروگوئه سالها رکورددار قهرمانی در کوپا آمریکا بود و هنوز هم یکی از پرافتخارترین تیمهای این رقابتها محسوب میشود.
تیم ملی اروگوئه در طول تاریخ ستارههای بزرگی پرورش داده است؛ بازیکنانی که نهتنها در آمریکای جنوبی بلکه در فوتبال اروپا نیز درخشیدند.
دیهگو فورلان، لوییس سوارس و ادینسون کاوانی از مشهورترین چهرههای نسل مدرن فوتبال اروگوئه هستند.
فورلان در جام جهانی ۲۰۱۰ آفریقای جنوبی نقش کلیدی در صعود اروگوئه به نیمهنهایی داشت و توپ طلای بهترین بازیکن مسابقات را به دست آورد. سوارس نیز یکی از بزرگترین مهاجمان نسل خود شد و با تیمهایی مانند لیورپول و بارسلونا افتخارات فراوانی کسب کرد.
رقابت سنتی پنارول و ناسیونال
فوتبال باشگاهی اروگوئه تحت سلطه دو غول سنتی مونتهویدئو قرار دارد؛ پنارول و ناسیونال. رقابت این دو تیم که «کلاسیکوی اروگوئه» نام دارد، یکی از قدیمیترین و پرشورترین دربیهای فوتبال جهان محسوب میشود.
پنارول با بیش از ۵۰ قهرمانی لیگ و پنج عنوان کوپا لیبرتادورس، پرافتخارترین باشگاه کشور است. ناسیونال نیز با دهها قهرمانی داخلی و سه قهرمانی لیبرتادورس، جایگاه ویژهای در فوتبال آمریکای جنوبی دارد. هر دو تیم سه بار قهرمان جام بینقارهای شدهاند و نقش مهمی در اعتبار جهانی فوتبال اروگوئه داشتهاند.
در کنار این دو قدرت سنتی، باشگاههایی مانند دانوبیو و دفنسور اسپورتینگ نیز در دهههای اخیر نقش مهمی در فوتبال کشور ایفا کردهاند. دانوبیو به خاطر آکادمی قدرتمندش شناخته میشود و دفنسور اسپورتینگ نیز بارها در رقابتهای قارهای خوش درخشیده است.
فوتبال زنان و آینده فوتبال اروگوئه
فوتبال زنان در اروگوئه نسبت به فوتبال مردان دیرتر توسعه پیدا کرد. تیم ملی زنان این کشور از سال ۱۹۹۶ فعالیت رسمی خود را آغاز کرد و از اواخر دهه ۱۹۹۰ وارد رقابتهای آمریکای جنوبی شد. اگرچه اروگوئه هنوز نتوانسته به جام جهانی زنان صعود کند، اما فوتبال زنان در این کشور روندی رو به رشد داشته و سرمایهگذاری بیشتری روی آن انجام میشود.
در سالهای اخیر، فوتبال اروگوئه تلاش کرده نسل جدیدی از ستارگان را معرفی کند. حضور مربیانی مانند مارسلو بیلسا روی نیمکت تیم ملی نشاندهنده تلاش این کشور برای بازگشت به سطح اول فوتبال جهان است. اروگوئه همچنان یکی از قدرتهای سنتی آمریکای جنوبی محسوب میشود و هر نسل تازهای از بازیکنان این کشور، یادآور تاریخ پرافتخار «لا سلسته» است.
میراث جاودانه لا سلسته
اروگوئه شاید از نظر جغرافیا و جمعیت کوچک باشد، اما در فوتبال نامی عظیم دارد. کشوری که نخستین قهرمان جام جهانی شد، ماراکانای برزیل را در سکوت فرو برد و دههها الهامبخش فوتبال جهان بود. فوتبال در اروگوئه فراتر از یک بازی است؛ روایت غرور، مقاومت و هویتی ملی که در پیراهن آبی آسمانی خلاصه میشود.
تاریخ فوتبال جهان بدون اروگوئه کامل نیست؛ کشوری که ثابت کرد برای تبدیل شدن به یک قدرت بزرگ فوتبالی، جمعیت زیاد شرط اصلی نیست، بلکه عشق، فرهنگ و ایمان به فوتبال اهمیت دارد.
تیمی وابسته به کاپیتان مادرید
درست در روزهایی که اخبار درگیری فدریکو والورده در رختکن رئال مادرید خبرساز شده، این بازیکن ستاره اصلی خط هافبک تیم ملی کشورش در جام جهانی ۲۰۲۶ خواهد بود. چهرههایی چون نونیز، اوگارته، آرائوخو و بنتانکور میتوانند برای تیم بیلسا در این جام مؤثر باشند اما اهمیت هیچ یک از این بازیکنان در ترکیب اروگوئه، به اندازه کاپیتان ۲۷ ساله رئال مادرید نیست. فدریکو والورده که در سالهای اخیر توانایی خود در بازی برای رئال در پستهای مختلف را نشان داده، هم استعداد بازی به عنوان مدافع کناری را دارد، هم میتواند هافبک مؤثری نزدیک به هر دو دروازه باشد و هم توانایی گلزنی در لحظات حساس را خواهد داشت؛ مانند کاری که در این فصل مقابل منچسترسیتی با هتتریک در برنابئو انجام داد. آمادگی روانی و جسمانی والورده، برای مارچلو بیلسا و تیمش در این جام اهمیت بالایی دارد و او میتواند جام بهتری را نسبت به ۲۰۲۲ قطر در آمریکا برای خود رقم بزند.
اعتماد به فیلسوف باتجربه آرژانتینی
یکی از جذابترین سرمربیان جام ۲۳ بدون شک مارچلو بیلسا خواهد بود که پس از ناکامی در جام جهانی ۲۰۰۲ با آرژانتین و درخشش با شیلی در جام جهانی ۲۰۱۰، برای سومین بار حضور در این مسابقات را تجربه میکند. پیرمرد آرژانتینی که دیوانه پرداختن به جزئیات تاکتیکی است و فلسفه مبتنی بر سرعت بالای بازی، پرسینگ و فوتبال دیوانهوار او روی بسیاری از مربیان فوتبال مدرن از جمله پپ گواردیولا اثرگذار بوده، پس از دههها فعالیت در کشورهای مختلف از اسپانیا و فرانسه گرفته تا آخرین تجربه در لیدزیونایتد که منجر به بازگشت آنها به لیگ برتر انگلیس شد، حالا چالشی سخت را در ۷۰ سالگی پیش رو دارد. مدل خاص مربیگری وی و انتقادات از نحوه مدیریت رختکن توسط او، منجر به یک شکست عجیب ۵-۱ مقابل آمریکا شد و پس از آن، بیلسا کنفرانسی خبری با ۱۰۵ دقیقه زمان برگزار کرد تا به طور صریح، راجع به مشکلات تیم ملی اروگوئه صحبت کند و از این پرده برداشت که تیمش آماده درخشش در جام جهانی خواهد بود. اروگوئه نیز مانند سایر تیمهای بیلسا قابل پیشبینی نیست، در روز اوج، اروگوئه قادر به شکست دادن هر تیمی خواهد بود و در روزی که همه چیز روی روال پیش نرود، هر تیمی قدرت ضربه زدن به اروگوئه را دارد.
Group H
پانزدهمین حضور در جام جهانی
سرمربی: مارسلو بیلسا(آرژانتین)
کاپیتان: خوزه خیمنز
بهترین عملکرد: قهرمانی(۱۹۳۰ و ۱۹۵۰)
رتبه در ردهبندی فیفا: ۱۷
ستارگان: فدریکو والورده(اروگوئه)، رونالد آرائوخو(بارسلونا)
و داروین نونیز(الهلال)
برنامه بازیها:
سهشنبه ۲۶ خرداد: عربستان - اروگوئه ۱:۳۰
دوشنبه ۱ تیر: اروگوئه - کیپورد ۱:۳۰
شنبه ۶ تیر: اروگوئه - اسپانیا ۶:۳۰