هلند؛ سرزمین نارنجیرنگ
مهندسی بقا، هنر تساهل و فوتبال بیتاج
محمدرضا رحیم پور/ تیم ملی فوتبال هلند، با پیراهنهای نارنجی پرشور، یادآور یوهان کرویف و نسل طلایی دهه هفتاد، یا یورو ۸۸ و لالههای نارنجی است که استادیومها را فتح کردند اما «اورانیه» (Oranje) فراتر از یک تیم فوتبال است؛ این تیم، آینهای تمامنما از کشوری است که قرنها با مدیریت آب، سیاست پویا و هنر جهانشمول خود، در شکلدهی به تمدن اروپایی نقشی بیبدیل ایفا کرده است.
تقابل همیشگی با آب: نبرد و سازش
هلند، کشوری کوچک در شمالغربی اروپا با جمعیتی حدود ۱۷.۱ میلیون نفر، با چالشهای منحصربهفردی روبهروست. پایتخت این کشور، آمستردام، نمادی از زندگی مدرن و پرجنبوجوش است، در حالی که شهر لاهه با تمرکز وزارتخانهها و سفارتخانهها، نقش مرکز سیاسی و بینالمللی را ایفا میکند. بندر روتردام، دومین شهر بزرگ هلند، با مساحت وسیع و تعداد اسکلههای بیشمار، به عنوان بزرگترین بندر اروپا، نقشی حیاتی در تجارت جهانی دارد اما بزرگترین چالش هلند، تقابل با آب است. حدود ۲۵ درصد از زمینهای کشور پایینتر از سطح دریای آزاد قرار دارد و ۲۱ درصد از جمعیت در این مناطق زندگی میکنند. این کشور کمارتفاع اما مصمم، سالهاست که از طریق سدها، کانالها و توربینهای بادی، با آب در جنگ و صلح به سر میبرد. از سیلهای مخرب سال ۱۹۵۳ تا پروژه دلتاورک (Delta Works)، که به یکی از شاهکارهای مهندسی مدرن تبدیل شده، مردم هلند آموختهاند که با برنامهریزی دقیق، از دل بحرانها، زیرساختهای مستحکمی بنا نهند.
این روحیه «مدیریت بحران» در عملکرد تیم ملی فوتبال هلند نیز مشهود است. تیمی که غالباً با برنامهریزی دقیق پیش میرود، ریسکهای سنجیده را میپذیرد و تلاش میکند تا شرایط نامساعد را مدیریت کند و بر آن غلبه نماید (البته به استثنای ضربات پنالتی که همواره نقطه ضعف این تیم بوده است).
هنر تساهل و اقتصاد پیشرو:
فراتر از لالههای نارنجی
هلند همواره یکی از مراکز مهم هنر و مدرنیسم بوده است. از رامبراند و ورمیر تا ونسان ونگوگ و پیت موندریان، این کشور مهد هنرمندانی بزرگ بوده است که آثارشان در سراسر جهان شناخته شده است. موزه رایکسموزیوم آمستردام و خانهٔ ونگوگ، سالانه پذیرای میلیونها گردشگر از اقصی نقاط جهان هستند. هنر در هلند صرفاً به تابلوهای نقاشی محدود نمیشود؛ تساهل و نوآوری نیز از ارکان اصلی فرهنگ هلندی به شمار میروند.
اقتصاد هلند نیز از این قاعده مستثنی نیست. این کشور با رتبه هفدهم جهان از نظر تولید ناخالص داخلی (تقریباً ۱.۲ تریلیون دلار در سال ۲۰۲۴)، صادرات گسترده گل، محصولات لبنی، تراشههای الکترونیکی (ASML) و همچنین داشتن بندر روتردام که بزرگترین بندر اروپا محسوب میشود، از جایگاه ویژهای در اقتصاد جهانی برخوردار است. از معروفترین لقبهای هلند میتوان به کشور گل لاله و سرزمین آسیاب بادی اشاره کرد. هلند در پرورش و تجارت گل مقام اول را در جهان دارد و دامداری و کشاورزی نیز از پایههای اقتصاد هلند محسوب میشود. کشتیسازی و صنایع شیمیایی از دیگر صنایع مادر در هلند هستند. از شرکتهای بزرگ هلند میتوان به فیلیپس و KLM اشاره کرد.
این کشور کوچک از نظر وسعت جغرافیایی، یکی از پنج اقتصاد بزرگ اروپا به شمار میرود؛ همانگونه که در عرصه فوتبال نیز همواره جزو معدود تیمهایی بوده است که بدون برخورداری از جمعیت زیاد یا بودجههای هنگفت، ستارگانی درخشان را پرورش میدهد.
ماشین نارنجی بیتاج:
یک پارادوکس دلنشین
شاید زیباترین وجه داستان هلند، پارادوکس همیشگی آن باشد. کشوری که سه بار به فینال جام جهانی راه یافته و هر سه بار نیز نایبقهرمان شده است، گویی از سرنوشت خود لذت میبرد. هلندیها اغلب به شوخی میگویند: «ما فوتبال را اختراع کردیم، اما بردن را بلد نیستیم.»
با این حال، همین تیم ملی است که در شبی سرد در مونیخ یا ژوهانسبورگ، میلیونها نفر را در خیابانهای آمستردام، روتردام و اوترخت به وجد میآورد. در آن لحظات، دیگر مهم نیست که اصالتاً اهل سورینام، مراکش یا ترکیه هستید؛ تنها کافی است پیراهن نارنجی به تن کنید و با هم فریاد بزنید: «هاله، هاله، هلند!»
این، زیباترین هنر مشترک هلند است؛ هنر اتحاد در برابر هر رقیبی، بدون آنکه نیازی به تاج و تخت داشته باشد. هلند، سرزمین نوآوری، تساهل و فوتبال بیتاج، همواره الهامبخش بوده و خواهد بود.
فندایک، سردسته هلندیان مقیم انگلیس!
در شرایطی که ژاوی سیمونز به دلیل مصدومیت شدید جام جهانی را از دست داده، همچنان ستارگان لیگ برتر انگلیس بخش اصلی ترکیب رونالد کومان در جام جهانی پیش رو را تشکیل میدهند؛ از جمله برندگان لیگ برتر در فصل 2025-2024 یعنی ویرجیل فندایک، رایان خرافنبرخ و کودی خاکپو؛ در کنار بازیکنان لیورپول، حضور فربروخن ستاره برایتون در خط دروازه و ماتیاس دلیخت، یورین تیمبر و ناتان آکه در خط دفاع، حال و هوای لیگ برتر انگلیس را وارد ترکیب تیم ملی هلند کرده است. با این حال به دلیل تجربه ویرجیل فندایک و قدرت رهبری او در خط دفاعی، همچنان باید اسطوره لیورپولی را مهمترین بازیکن ترکیب هلند دانست که احتمالاً آخرین جام جهانی خود را پس از حضور در قطر پشت سر خواهد گذاشت. به جز ستارگان لیگ برتر انگلیس اما باید فرانکی دییونگ را مهمترین عنصر حاضر در ترکیب تیم کومان با توجه به اهمیت او در برنامههای تاکتیکی این سرمربی به عنوان یک هافبک نگهدارنده در میانه میدان دانست.
کومان اعاده حیثیت میکند؟
اسطوره فوتبال این کشور و یکی از بازیکنان نسل طلایی دهه ۹۰ هلند یعنی رونالد کومان، از ژانویه ۲۰۲۳ برای دومین دوره حضور روی نیمکت تیم ملی هلند جانشین لوئیس فنخال شد که توانست هلند را به یکچهارم نهایی جام جهانی ۲۰۲۲ برساند، جایی که این تیم در یک بازی جنجالی و پرحادثه، در ضربات پنالتی مغلوب آرژانتین، قهرمان این دوره از جام جهانی شد. سرمربی سابق آژاکس، بنفیکا، آیندهوون، والنسیا، فاینورد، ساوتهمپتون و اورتون، پس از ۲ سال حضور در تیم ملی طی سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۰ که با عملکردی قابلقبول همراه بود، راهی بارسلونا شد اما هیچ گاه نتوانست در کاتالونیا، ایدههای خود را به عنوان یک سرمربی تراز اول عملی کند. حضور در نیمهنهایی یورو ۲۰۲۴، جایگاه او را به عنوان سرمربی هلند تضمین کرد و به عنوان یک سرمربی زمانی به موفقیت میرسد که بتواند از وینگرهای تکنیکی و سریع خود استفاده کند.
Group F
دوازدهمین حضور در جام جهانی
سرمربی: رونالد کومان (هلند)
کاپیتان: ویرجیل فندایک
بهترین عملکرد: نایبقهرمانی (۱۹۷۴، ۱۹۷۸ و ۲۰۱۰)
رتبه در ردهبندی فیفا: ۷
ستارگان: ویرجیل فندایک (لیورپول)، کودی خاکپو(لیورپول)
و فرانکی دییونگ(بارسلونا)
برنامه بازیها:
یکشنبه ۲۴ خرداد: هلند - ژاپن ۲۳:۳۰
شنبه ۳۰ خرداد: هلند - سوئد ۲۰:۳۰
جمعه ۵ تیر: تونس - هلند ۲:۳۰