هشدار فدراسیون فوتبال برای تجهیز ورزشگاه‌های لیگ برتر
استانداردهای AFC شوخی‌بردار نیست!
حامد حسینی
خبر‌نگار
فدراسیون فوتبال سرانجام فرایند ارزیابی و سطح‌بندی ورزشگاه‌های فوتبال کشور براساس آخرین استانداردهای کنفدراسیون فوتبال آسیا را وارد مرحله اجرایی کرده است؛ طرحی که قرار است وضعیت زیرساختی ورزشگاه‌های میزبان مسابقات لیگ برتر را با معیارهای جدید AFC تطبیق دهد و مشخص کند هر یک از آنها تا چه اندازه از استانداردهای لازم برای میزبانی رقابت‌های فوتبال برخوردار هستند. ابلاغ این بخشنامه به باشگاه‌های لیگ برتری در شرایطی انجام شده که وضعیت نامناسب بسیاری از ورزشگاه‌های کشور، از کیفیت زمین مسابقه و سیستم روشنایی گرفته تا امکانات رسانه‌ای، ایمنی و خدمات تماشاگران، همواره یکی از نقاط ضعف فوتبال ایران بوده است. حالا با ابلاغ آیین‌نامه استادیوم‌های AFC در نسخه ۲۰۲۶، دیگر نمی‌توان با استانداردهای قدیمی و راهکارهای موقتی از کنار این مشکلات عبور کرد.
چمن نامرغوب و زمین غیراستاندارد اولین خط قرمز AFC
براساس بخشنامه مدیریت صدور مجوز باشگاهی فدراسیون فوتبال، قرار است کارشناسان مورد تأیید این فدراسیون با حضور در ورزشگاه‌های معرفی‌شده از سوی باشگاه‌ها، وضعیت زیرساخت‌ها و امکانات آنها را بررسی کنند. این ارزیابی صرفاً به بازدید ظاهری از سکوها و زمین مسابقه محدود نمی‌شود و تقریباً تمام بخش‌های عملیاتی یک ورزشگاه را در بر می‌گیرد. از مشخصات عمومی، ظرفیت، مالکیت و سوابق بازسازی ورزشگاه گرفته تا ابعاد زمین، کیفیت چمن، خط‌کشی، فاصله تابلوهای تبلیغاتی از خطوط زمین و وضعیت دروازه‌ها، همگی در فهرست شاخص‌های ارزیابی قرار دارند. بنابراین کیفیت زمین مسابقه یکی از نخستین موضوعاتی است که ورزشگاه‌ها باید درباره آن پاسخگو باشند و نمی‌توان با چمن نامناسب، ابعاد غیراستاندارد یا حریم‌های غیرقابل قبول انتظار تأیید کارشناسان را داشت.
از رختکن تا اتاق VAR؛ دیگر با امکانات نمایشی نمی‌توان نمره گرفت
در بخش امکانات فنی نیز فهرست نسبتاً مفصلی پیش روی باشگاه‌ها قرار گرفته است. سیستم روشنایی اصلی و اضطراری، اسکوربورد، ساعت ورزشگاه، نیمکت‌ها، تونل ورود بازیکنان، رختکن تیم‌ها و داوران و فضاهای اختصاصی ناظران مسابقه باید مطابق الزامات تعیین‌شده باشند. وجود اتاق VAR و فضاهای مورد نیاز ناظران فنی نیز از جمله مواردی است که در چهارچوب استانداردهای مربوطه بررسی خواهد شد. به این ترتیب، صرف نصب چند پروژکتور یا وجود یک اسکوربورد در ورزشگاه به‌معنای برخورداری از استانداردهای فنی نیست؛ تجهیزات باید قابلیت استفاده عملیاتی داشته باشند و در زمان ارزیابی نیز امکان آزمایش آنها فراهم شود.
ضرورت امکانات رسانه‌ای
یکی از بخش‌های مهم این ارزیابی به امکانات رسانه‌ای و پخش تلویزیونی اختصاص دارد؛ موضوعی که در سال‌های اخیر بارها محل انتقاد بوده است. مرکز رسانه، جایگاه خبرنگاران، سالن کنفرانس مطبوعاتی، میکسدزون، اینترنت، جایگاه دوربین‌ها، محل استقرار گزارشگران، استودیوها و زیرساخت‌های ارتباطی و کابلی باید مورد بررسی قرار بگیرند. در واقع، ورزشگاهی که امکان پوشش حرفه‌ای مسابقه و فعالیت رسانه‌ها را فراهم نکند، از نگاه استانداردهای جدید با کاستی جدی مواجه است. وضعیت دوربین‌های تلویزیونی و زیرساخت‌های پخش نیز نمی‌تواند صرفاً با راه‌حل‌های موقت و تجهیزات غیراستاندارد توجیه شود.
امنیت تماشاگران، اولویت AFC
در بخش خدمات عمومی نیز باشگاه‌ها و مدیران ورزشگاه‌ها باید پاسخگوی شرایط سکوها، صندلی‌ها، ظرفیت واقعی، جایگاه‌های VIP و VVIP، ورودی‌ها و خروجی‌ها، پارکینگ، بوفه‌ها، سرویس‌های بهداشتی، امکانات افراد توان‌یاب، کمک‌های اولیه و سامانه‌های نظارت تصویری باشند.
مسیرهای دسترسی گروه‌های مختلف نیز باید به شکل مناسبی تفکیک شده باشد.
ایمنی و امنیت تماشاگران، دسترسی اختصاصی تیم‌ها و مقامات رسمی و امکانات شهری از جمله فاصله تا فرودگاه و هتل‌ها نیز در ارزیابی نهایی لحاظ خواهد شد.
نکته مهم این است که فدراسیون در این بخشنامه تنها به اعلام فهرست الزامات بسنده نکرده و برای اجرای ارزیابی نیز مسئولیت مشخصی برعهده باشگاه‌ها گذاشته است. مسئول صدور مجوز باشگاهی، مدیر ورزشگاه، مسئول زمین و چمن و مسئولان فناوری اطلاعات، سیستم صوت، روشنایی، برق و اسکوربورد باید در روز بازدید حضور داشته باشند و امکان بررسی و آزمایش تجهیزات را فراهم کنند. همچنین باشگاه‌ها موظف هستند تمام مستندات و اطلاعات فنی مورد نیاز را در اختیار ارزیاب قرار دهند.
اکنون باید دید این سطح‌بندی تا چه اندازه به برخورد واقعی با کاستی‌ها منجر خواهد شد. اگر قرار باشد پس از شناسایی نواقص، همان رویه گذشته ادامه پیدا کند و ورزشگاه‌های فاقد استاندارد همچنان بدون محدودیت میزبان مسابقات باشند، این ارزیابی نیز به فهرستی دیگر از مشکلات حل نشده فوتبال ایران تبدیل خواهد شد.