بررسی آماری چرایی بالا بودن میانگین سنی تیم ملی
وقتی لژیونر جوان نداریم!
حامد حسینی
خبرنگار
اگر قرار باشد برای بالا رفتن میانگین سنی تیم ملی فقط یک مقصر پیدا کنیم، شاید امیر قلعهنویی و علاقهاش به بازیکنان باتجربه نخستین گزینه باشند، اما اعداد یک نکته مهم دیگر را هم نشان میدهند؛ تیم ملی ایران امروز از کمبود لژیونرهای جوان رنج میبرد. در فهرست ۲۶نفرهای که براساس آخرین لیست تیم ملی در دوره قلعهنویی بررسی شده، میانگین سنی کل بازیکنان به ۲۸.۹ سال رسیده؛ عددی که اگرچه بخشی از آن به انتخابهای سرمربی مربوط میشود، اما ترکیب سنی لژیونرها هم در بالا رفتن آن بیتأثیر نیست. در این فهرست، ۹لژیونر حضور دارند که میانگین سنیشان ۳۰.۱سال است؛ یعنی ۱.۵سال بیشتر از میانگین ۲۰بازیکن شاغل در لیگ برتر که ۲۸.۶سال دارند. به بیان سادهتر، برخلاف تصویری که معمولاً از لژیونر بهعنوان بازیکن جوانتر و دارای تجربه فوتبال خارج از ایران ساخته میشود، بخش قابل توجهی از سرمایه بینالمللی فوتبال ایران در سالهای اخیر متعلق به بازیکنان باتجربه بوده است.
ترکیب همین ۹نفر بهخوبی این مسأله را نشان میدهد. مهدی طارمی ۳۴ساله، علیرضا جهانبخش ۳۳ساله، سامان قدوس ۳۳ساله، سردار آزمون ۳۱ساله، سعید عزتاللهی ۲۹ساله و دنیس اکرت ۲۹ساله هستند. در واقع، تیم ملی بهجای اینکه از نسل تازهای از بازیکنان شاغل در فوتبال اروپا تغذیه شود، هنوز بخش قابل توجهی از تجربه خارجی خود را از نسلی میگیرد که سالهاست در تیم ملی حضور دارد. این مسأله زمانی مهمتر میشود که انتخابهای قلعهنویی را کنار این واقعیت بگذاریم. سرمربی تیم ملی در سالهای اخیر بارها نشان داده که تجربه، شناخت از فضای تیم ملی و سابقه حضور در مسابقات بزرگ را در تصمیمگیریهایش جدی میگیرد. نتیجه این نگاه را میتوان در همان فهرست ۲۶ نفره دید؛ ۱۶بازیکن حداقل ۳۰سال سن دارند و دروازهبانها با میانگین ۳۳سال مسنترین خط تیم ملی هستند. مدافعان نیز میانگین ۲۸.۷سال دارند، هافبکها ۲۷.۶سال و مهاجمان ۲۸.۳سال.
اما نکته جالبتر در مقایسه باشگاهها دیده میشود. میانگین سنی لژیونرها ۳۰.۱سال است، در حالی که میانگین بازیکنان داخلی ۲۸.۶سال محاسبه شده. استقلال با ۲۶.۶سال جوانترین میانگین را میان تیمهای دارای سهم قابل توجه در فهرست دارد و سپاهان ۲۷.۷سال، گلگهر ۲۸.۲سال و تراکتور ۲۸.۵سال هستند. بنابراین حتی در میان بازیکنان داخلی نیز نسل جوانتر کمکم در حال نزدیک شدن به تیم ملی است، اما در بخش لژیونرها چنین اتفاقی با سرعت مشابه رخ نداده است.
این آمار البته به معنای آن نیست که بالا بودن سن به خودی خود نقطه ضعف است؛ تجربه بینالمللی در مسابقات بزرگ ارزش خاص خودش را دارد. مسأله، نبود توازن سنی است. تیم ملی وقتی برای جوانتر کردن ترکیب خود دست به انتخاب میزند، باید پشتوانهای از بازیکنان ۲۱ تا ۲۵ساله داشته باشد که در سطح اول فوتبال خارج از کشور بازی میکنند. وقتی چنین نسلی کمرنگ است، دست قلعهنویی برای تغییر نسل هم بستهتر میشود. بخشی از این عدد، محصول سالها کاهش خروج استعدادهای جوان به فوتبال خارجی است. تا زمانی که لژیونرهای جوان بیشتری ساخته نشوند، انتخاب بازیکنان باتجربه برای تیم ملی نهفقط یک تصمیم فنی، بلکه تا حدی نتیجه محدود بودن گزینههای جوان در خارج از ایران هم خواهد بود.