عذرخواهی شبانه لیگ برتر بابت تصمیم جنجالی
دربی زیر سایه اشتباه VAR
فرخ حسابی
خبرنگار
دربی منچستر در یک روز جنجالی که با اخراج فیل فودن همراه بود، با پیروزی منچسترسیتی ۱۰ نفره در ورزشگاه اولدترافورد به پایان رسید؛ سیتی با چهار برد متوالی، به شروع فوقالعاده خود ادامه داد و منچستریونایتد به شکلی کاملاً دور از انتظار، از چهار مسابقه نخست خود تنها چهار امتیاز کسب کرده است. عملکرد خانگی منچستریونایتد با وجود یک یار بیشتر، به هیچ عنوان قانعکننده نبود و یونایتد نتوانست از این برتری عددی در دقایق پایانی مسابقه استفاده کند. اما نکته جنجالی بازی، اشتباه بزرگ بر سر تأیید گل منچسترسیتی بود؛ اشتباهی که حالا مشخص شده نه از فناوری آفساید نیمهخودکار، بلکه از نحوه بررسی داور و کمکداور ویدیویی ناشی شده است.
تأیید گل جنجالی
در دقیقه ۶۰، زمانی که توپ از سوی یوشکو گواردیول به محوطه جریمه منچستریونایتد ارسال شد، ارلینگ هالند در موقعیتی قرار داشت که تشخیص آفساید بودن یا نبودنش از تصاویر تلویزیونی بهسادگی ممکن نبود. مایکل اولیور، داور مسابقه، ابتدا آفساید اعلام کرد و گل سیتی را نپذیرفت اما مت دونوهیو، کمکداور ویدیویی، پس از بررسی صحنه به این نتیجه رسید که هالند در موقعیت قانونی قرار داشته است. فناوری آفساید نیمهخودکار، موسوم به SAOT، نیز همین نتیجه را تأیید کرد. این فناوری با استفاده از اطلاعات دوربینهای متعدد ورزشگاه، موقعیت بازیکنان را با دقت بسیار بالا بررسی میکند. در این صحنه، پای راست پاتریک دورگو بهعنوان خط آفساید و هالند بهعنوان بازیکن مهاجم مشخص شد. حتی فاصله آفساید نیز در سیستم ثبت شد و نتیجه نشان داد که مهاجم سیتی در موقعیت آفساید قرار نداشته است. مشکل اما اینجا بود که بررسی آفساید تنها به موقعیت هالند محدود نمیشد. در قوانین فعلی، بازیکنی که در موقعیت آفساید قرار دارد، حتی بدون لمس توپ نیز ممکن است مرتکب خطا شود؛ اگر حضور یا حرکت او روی توانایی مدافع برای بازی با توپ تأثیر گذاشته باشد.
مشکل فقط هالند نبود
در این صحنه، انزو فرناندز در میانه دروازه و در موقعیتی کاملاً آفساید قرار داشت. او هنگام ارسال گواردیول به سمت توپ شیرجه زد و تلاش کرد با سر به توپ ضربه بزند. اگرچه فرناندز در نهایت توپ را لمس نکرد، اما حرکت او روی دو بازیکن منچستریونایتد تأثیر گذاشت: سنه لامنس، دروازهبان و لیساندرو مارتینس، مدافعی که پشت سر او قرار داشت. فرناندز با تلاش برای بازی با توپ، توجه و واکنش مدافعان را تحت تأثیر قرار داد و همین موضوع میتوانست مصداق دخالت در بازی از موقعیت آفساید باشد. با این حال، دونوهیو در بررسی خود تنها روی این موضوع تمرکز کرد که آیا فرناندز پیش از رسیدن توپ به هالند، آن را لمس کرده یا نه. پس از آنکه مشخص شد تماسی با توپ نداشته، گل تأیید شد. اشتباه دقیقاً همینجا رخ داد. کمکداور ویدیویی باید تمام ابعاد صحنه را بررسی میکرد، نه اینکه صرفاً به موقعیت هالند و احتمال لمس توپ توسط فرناندز بپردازد. در واقع، فناوری آفساید نیمهخودکار میتوانست موقعیت هالند را بهدرستی مشخص کند، اما تشخیص تأثیر حرکت فرناندز روی مدافعان همچنان نیازمند قضاوت انسانی بود.
فناوری کافی نیست
یکی از نکات مهم این پرونده، تفاوت میان تشخیص فنی آفساید و تفسیر قانون است. فناوری میتواند موقعیت بازیکنان را مشخص کند، خط آفساید را ترسیم کند و حتی لحظه دقیق تماس پا با توپ را تشخیص دهد. اما اینکه یک بازیکن آفساید چه تأثیری روی حریف گذاشته، موضوعی است که به تحلیل داور و کمکداور ویدیویی نیاز دارد. در این صحنه، سیستم SAOT بهدرستی اعلام کرد که هالند در موقعیت آفساید نیست. اما این نتیجه نباید به معنای پایان بررسی میبود. دونوهیو باید میپرسید آیا فرناندز، با وجود نزدن ضربه به توپ، روی توانایی مارتینس یا لامنس برای بازی با توپ اثر گذاشته است یا خیر. این اشتباه در شرایطی رخ داد که فرایند بررسی ویدیویی در لیگ برتر انگلیس، مجموعهای پیچیده از فناوری و نیروی انسانی است. کمکداور ویدیویی در استاکلی پارک، در کنار اپراتورهای شرکت هاکآی و کارکنان مسئول فناوری SAOT، باید تمام مراحل را بررسی کند. حتی یک کمکداور لیگ برتری نیز کنار دونوهیو حضور داشت تا در صورت مشاهده خطا در روند بررسی، او را به چالش بکشد. با این حال، ظاهراً هیچکدام از این لایههای نظارتی نتوانستند مانع اشتباه شوند.
یونایتد حق اعتراض دارد
منچستریونایتد با توجه به شرایط مسابقه، حق دارد از این تصمیم ناراضی باشد. این تیم در خانه و با وجود برتری عددی، نتوانست فشار لازم را ایجاد کند و در نهایت بازی را واگذار کرد.
اما گل تأییدشده سیتی، فارغ از نتیجه، یک موضوع مهمتر را در فوتبال انگلیس مطرح کرده است: آیا سیستم VAR بیش از حد پیچیده شده؟ در کمتر از یک دهه، فوتبال از تصمیمگیری داوری با پرچم کمکداور کنار زمین به فرایندی چندمیلیونپوندی رسیده که در آن پنج داور مسابقه و دستکم چهار نیروی متخصص از دو شرکت فناوری دخالت دارند. با وجود این، هنوز امکان دارد یک تصمیم اشتباه به دلیل نادیده گرفتن بخشی از قانون تأیید شود. آنچه فوتبال انگلیس نیاز دارد، سادهتر شدن قوانین و فرایند بررسی است؛ بهگونهای که داوران بتوانند به جای گرفتار شدن در پیچیدگیهای فناوری، تمام ابعاد یک صحنه را با دقت بررسی کنند. دربی منچستر با پیروزی سیتی به پایان رسید، اما جنجال گل هالند همچنان ادامه دارد. اشتباهی که نشان داد حتی دقیقترین فناوریها نیز زمانی که قضاوت انسانی از مسیر درست خارج شود، نمیتوانند عدالت را تضمین کنند.
برش
هالند، پادشاه دربی منچستر
ارلینگ هالند با گلزنی برابر منچستریونایتد، به تنهایی بهترین گلزن تاریخ دربی منچستر در لیگ برتر شد. مهاجم نروژی در هشتمین حضورش مقابل یونایتد، شمار گلهایش در این مسابقه را به ۹ رساند و از وین رونی و سرخیو آگوئرو با 8 گل عبور کرد. هالند که از زمان پیوستن به منچسترسیتی بارها در بازیهای بزرگ درخشیده، حالا یکی از مهمترین رکوردهای تاریخ این رقابتها را نیز به نام خود ثبت کرده است. فیل فودن و اریک کانتونا با 7 گل در رده بعدی بهترین گلزنان دربی منچستر قرار دارند. اهمیت رکورد هالند زمانی بیشتر مشخص میشود که بدانیم او تنها 8 بار در لیگ برتر برابر یونایتد قرار گرفته و با این حال، از ستارههایی که سالها در این دربی حضور داشتند عبور کرده است.