وقتی فوتبال دیگر پناهگاهی برای فرار از بحرانها نیست
جام جهانی زیر سایه واقعیتهای تلخ
جام جهانی همیشه به عنوان بزرگترین جشن فوتبال جهان شناخته میشود، رویدادی که قرار است ملتها را کنار هم بنشاند و برای چند هفته، اختلافها را پشت هیجان مسابقات پنهان کند. اما جام جهانی ۲۰۲۶ بیش از هر دوره دیگری نشان داده که فوتبال نمیتواند از واقعیتهای تلخ جهان جدا باشد. از پروندههای تجاوز و اتهام تبعیض نژادی گرفته تا دخالت سیاستمداران، تهدید بازیکنان، جنگ و حتی مرگ. این دوره از مسابقات بیش از آنکه تنها یک جشن ورزشی باشد، به آینهای از بحرانهای امروز جهان تبدیل شده است.
پروندههای قضایی
یکی از جنجالیترین موضوعات این جام، حضور بازیکنانی بود که با پروندههای سنگین قضایی روبهرو هستند. توماس پارتی، هافبک غنا، با چند اتهام تجاوز در انگلیس در انتظار محاکمه است و تنها به دلیل رد شدن درخواست ویزایش از سوی کانادا نتوانست در شروع مسابقات حاضر شود. در مقابل، رایان مندز، کاپیتان کیپورد و اشرف حکیمی، کاپیتان مراکش، با وجود مواجهه با اتهامات مشابه، برای تیمهای ملی کشورشان به میدان رفتند.
این اتفاق بار دیگر این پرسش را مطرح کرد که آیا فدراسیونهای فوتبال باید تا زمان روشن شدن وضعیت قضایی بازیکنان، از حضور آنها در رقابتهای ملی جلوگیری کنند یا اصل برائت باید ملاک تصمیمگیری باشد؟
نژادپرستی
جام جهانی ۲۰۲۶ بار دیگر ثابت کرد که فوتبال هنوز نتوانسته از سایه نژادپرستی فاصله بگیرد. از اظهارات توهینآمیز برخی کارشناسان تلویزیونی گرفته تا رفتار بخشی از تماشاگران، نمونههای مختلفی از تبعیض بود که در این رقابتها دیده شد.
یکی از جنجالیترین موارد زمانی رخ داد که نماینده مجلس پاراگوئه، سلستا آماریا، پس از شکست کشورش برابر فرانسه، کیلیان امباپه را با عباراتی توهینآمیز و نژادپرستانه هدف حمله قرار داد. این اظهارات چنان واکنش گستردهای به همراه داشت که سنای پاراگوئه رسماً آنها را محکوم کرد.
همچنین در جریان مسابقات آرژانتین، برخی هواداران با انجام حرکات نژادپرستانه علیه «آیشو اسپید»، چهره مشهور فضای مجازی، جنجال دیگری رقم زدند، اتفاقی که باعث شد فیفا تحقیقات رسمی خود را آغاز کند.
دخالت سیاست در مستطیل سبز
جام جهانی امسال تنها تحت تأثیر مسائل اجتماعی نبود بلکه سیاست نیز حضوری پررنگ در حاشیه مسابقات داشت. از درخواست رئیسجمهور کرهجنوبی برای بررسی حذف تیم ملی کشورش گرفته تا تماس رئیسجمهور آمریکا با فیفا درباره محرومیت فولارین بالوگان؛ دخالت سیاستمداران در تصمیمات فوتبالی بار دیگر بحثبرانگیز شد. در مصر نیز حسام حسن، سرمربی تیم ملی، پس از شکست مقابل آرژانتین با اشاره به داوری مسابقه، تلویحاً فیفا را به جانبداری از حریف متهم کرد و مدعی شد عدالت در این مسابقه رعایت نشده است.
جنگ، مرگ و فوتبال
تلخترین روایت این جام اما خارج از ورزشگاهها رقم خورد. همزمان با برگزاری مسابقات، محمد الوحیدی، امدادگر و فراهمکننده شرایط برای تماشای عمومی مسابقات جام جهانی در غزه، در جریان حمله هوایی اسرائیل جان خود را از دست داد، خبری که یادآور این واقعیت بود که حتی بزرگترین رویداد ورزشی جهان نیز نمیتواند رنج جنگ را متوقف کند.
این حادثه نشان داد میلیونها نفر در حالی مسابقات را دنبال میکنند که در نقاطی از جهان، زندگی همچنان زیر سایه درگیری و خشونت جریان دارد.
فوتبال همچنان زیباست اما...
با وجود تمام این حاشیهها، جام جهانی همچنان لحظات فراموشنشدنی فراوانی خلق کرده است: از درخشش دوباره لیونل مسی در ۳۹ سالگی گرفته تا نمایشهای خیرهکننده ستارههای جوان و شگفتیسازانی که هواداران را مجذوب خود کردهاند.
با این حال، جام جهانی ۲۰۲۶ یک پیام روشن نیز داشته است: فوتبال هرچقدر هم زیبا باشد، نمیتواند انسانها را از واقعیتهای تلخ جهان جدا کند. این مسابقات نه راهی برای فرار از مشکلات، بلکه گاهی ذرهبینی بودهاند که تبعیض، خشونت، سیاست، جنگ و بیعدالتی را بیش از همیشه در معرض دید قرار دادهاند.
شاید فوتبال همچنان بهترین زبان مشترک میان ملتها باشد، اما این جام جهانی نشان داد که برای ساختن جهانی بهتر، تنها زیباییهای مستطیل سبز کافی نیست.