چرا برخی ستارهها کنار لوگوی اسپانسر عکس نمیگیرند؟
راز پنهان جایزه بهترین بازیکن جام جهانی
جایزه بهترین بازیکن هر مسابقه در جام جهانی ۲۰۲۶ یکی از آشناترین تصاویر این رقابتهاست. ستاره برگزیده پس از پایان بازی، جام مخصوص را در دست میگیرد، مقابل بکگراند آبیرنگ فیفا میایستد و عکس یادگاری میگیرد. اما آنچه کمتر کسی متوجه آن شده، تفاوتی است که در برخی از این تصاویر دیده میشود؛ در حالی که بعضی بازیکنان کنار لوگوی برند آبجو(که یکی از اسپانسرهای فیفا است) عکس میگیرند، برخی دیگر همان جایزه را بدون هیچ تبلیغ تجاری دریافت میکنند.
این تفاوت تصادفی نیست، بلکه بخشی از سیاست رسمی فیفاست، سیاستی که برای احترام به باورهای مذهبی، قوانین کشور میزبان و حتی تصمیم شخصی برخی بازیکنان طراحی شده است.
دو نسخه از یک جایزه
فیفا برای هر مسابقه دو نسخه از جایزه و بکگراند بهترین بازیکن آماده میکند. نسخه نخست دارای لوگوی حامی مالی جایزه، یعنی یک برند آبجو است و نسخه دوم هیچ تبلیغی ندارد و تنها عبارت «بهترین بازیکن مسابقه» روی آن دیده میشود.
طبق اعلام فیفا، بازیکنانی که به دلایل مذهبی نمیخواهند تصویرشان در کنار تبلیغ نوشیدنیهای الکلی ثبت شود، میتوانند نسخه بدون تبلیغات را درخواست کنند. همچنین اگر برنده جایزه از نظر قوانین کشور میزبان به سن قانونی مصرف الکل نرسیده باشد، فیفا بدون نیاز به درخواست بازیکن، به طور خودکار از نسخه بدون تبلیغات استفاده میکند.
به همین دلیل، لامین یامال، ستاره جوان اسپانیا، هنگام دریافت جایزه بهترین بازیکن، کنار لوگوی برند آبجو قرار نگرفت زیرا در ایالات متحده سن قانونی مصرف الکل ۲۱ سال است و او هنوز به این سن نرسیده است.
امباپه؛ تصمیمی فراتر از قوانین
اما داستان کیلیان امباپه متفاوت است. کاپیتان تیم ملی فرانسه نه نوجوان است و نه به دلایل مذهبی از حضور کنار تبلیغات الکل خودداری میکند.
او سالهاست سیاست مشخصی درباره استفاده تجاری از تصویر خود دارد و اجازه نمیدهد چهرهاش برای تبلیغ نوشیدنیهای الکلی، شرکتهای شرطبندی یا برخی محصولات غذایی مورد استفاده قرار گیرد.
این موضوع تازه هم نیست. امباپه در سال ۲۰۲۲ نیز از حضور در برخی برنامههای تبلیغاتی تیم ملی فرانسه خودداری کرد و همین موضوع باعث شد فدراسیون فوتبال فرانسه در قوانین مربوط به حقوق تجاری بازیکنان بازنگری کند.
جایزهای که همیشه عادلانه نیست
نحوه انتخاب بهترین بازیکن مسابقه نیز همواره محل بحث بوده است. برنده این جایزه از طریق رأیگیری هواداران در سایت رسمی فیفا انتخاب میشود؛ سیستمی که به اعتقاد بسیاری، بیشتر به سود ستارههای مشهور فوتبال است تا بازیکنانی که واقعاً بهترین عملکرد را در زمین داشتهاند.
نمونه مشهور آن به جود بلینگام بازمیگردد؛ هافبک انگلیس پس از دریافت جایزه بهترین بازیکن مقابل غنا، صریحاً اعتراف کرد که شایسته این عنوان نبوده و بازیکنان خط دفاعی تیمش بیشتر از او سزاوار دریافت جایزه بودند.
در دیدار اسپانیا و اتریش نیز با وجود دبل میکل اویارزابال، جایزه به لامین یامال رسید؛ موضوعی که حتی واکنش متعجب این ستاره جوان را هم به همراه داشت. اتفاقی مشابه برای لیونل مسی و کریستیانو رونالدو نیز در برخی مسابقات این جام رخ داده است.
فیفا مراقب رأیهای عجیب است
البته فیفا همه چیز را به رأی هواداران واگذار نمیکند. اگر نتیجه رأیگیری به شکلی غیرمنطقی یا حاصل یک کمپین سازمانیافته باشد، یکی از ناظران رسمی فیفا این اختیار را دارد که نتیجه را بررسی و حتی تغییر دهد.
با این حال، این نظارت تنها مانع انتخابهای کاملاً غیرعادی میشود و نمیتواند اختلاف نظرهای فوتبالی را از بین ببرد.