چرا تیمهای آسیایی در جام جهانی نتیجه نمیگیرند؟
هنوز چیزهای بزرگی کم دارند!
محمد قراگزلو
خبرنگار
برای اولین بار در تاریخ جامجهانی 9 تیم از قاره پهناور آسیا به مهمترین تورنمنت فوتبال جهان رسیدند. البته که استرالیا از حیث کنفدراسیون به آسیا الصاق شد اما جدا از نیوزیلند، بهعنوان تنها نماینده اقیانوسیه قرار گرفت.
قاره آسیا قبل از این دو بار جامجهانی را میزبانی کرده بود. یک بار 2002 و بار دوم 2026 که در هیچ کدام از دفعات تعداد نمایندگان آسیا با وجود میزبانهای آسیایی به این تعداد نزدیک نشد.
به لطف 48تیمی شدن تورنمنت، آسیا با 9تیم وارد جام جهانی بزرگی شد که تصور میشد کشورهای کوچک صاحبفوتبال هم میتوانند در حکم پدیده تا مراحل مهمی پیش بروند.
با برگزاری دور اول مسابقات گروهی اینطور به نظر میرسید که آسیاییها حرفهایی برای گفتن خواهند داشت چراکه غیر از اردن و ازبکستان تازه وارد بقیه شکست نخوردند و حتی کره جنوبی مقابل نمایندهای از اروپا پیروز شد. تساوی ژاپن مقابل هلند قدرتمند و امتیازی که عربستان از اروگوئه گرفت نیز پروسه تمجید از فوتبال آسیا و پیشبینیهای مثبت را آغاز کرد و همه گفتند این بار آسیاییها کار بزرگتری انجام خواهند داد اما نشد که نشد.
با پایان مرحله گروهی فقط ژاپن و استرالیا به مرحله حذفی رسیدند و ژاپن با قرعهای سخت فقط یک گام پیش رفت و حذف شد.
سرنوشتی که با در نظر گرفتن پتانسیلهای فنی استرالیا می توان پیشبینی کرد نصیب آنها نیز خواهد شد و اگر در یکشانزدهم اتفاق نیفتد در مرحله بعد نصیبش می شود.
فوتبال آسیا یک ناکامی دیگر را پشت سر گذاشت در حالی که ژاپن رویای قهرمانی در سر داشت، کره جنوبی به مراحل بالاتر فکر می کرد، عربستان و ایران دنبال صعود از مرحله گروهی بودند و حتی تازه واردهایی مثل ازبکستان و اردن می خواستند خودی نشان بدهند.
با وجود این سهم بیشتر این آسیاییها حذف در همان مرحله گروهی بود که البته برای بیشترشان با حضور در رتبه آخر گروه و دریافت 8 تا 10گل و یک شکست مطلق رقم خورد.
حالا با در نظر گرفتن این ناکامی بزرگ سوال اینجاست که تا کی قرار است ناکامی نمایندگان این قاره ادامه داشته باشد و بالاخره فاصله موجود بین نمایندگان آسیا با قدرتهای فوتبال چه زمانی کمتر خواهد شد؟
حذف بیشتر نمایندگان فوتبال آسیا در شرایطی اتفاق افتاد که از آن سو 8تیم از 9تیم آفریقا به مرحله بعد صعود کردند با اینکه تکتک کنار رفته – و احتمالاً می روند - باز این نکته مطرح شد که فوتبال آسیا از آفریقا هم عقبتر است و فعلاً نباید با تیمهای اروپایی مقایسهشان کرد.
نمایش کنگو مقابل انگلیس یا آنچه سنگال در مصاف با بلژیک ارائه داد بار دیگر این نکته را ثابت کرد که فوتبال در آسیا از آفریقا عقبتر است و برای رسیدن به مراحل بالاتر در جام جهانی ابتدا این حریفان ظاهراً نزدیکتر را کنار بزند و بعد دنبال نزدیک شدن به قدرتهای درجه یک فوتبال جهان باشد.
در عین حال به نظر می رسد فوتبال آسیا هنوز چیزهای زیادی از سطح اول فوتبال جهان کمتر دارد.
مهمترین فاکتور باز هم به تفاوت فیزیکی و آمادگی جسمانی بازیکنان آسیایی نسبت به بازیکنان دیگر قارهها برمیگردد. باید پذیرفت آسیاییها از حیث فیزیکی و قوای جسمانی نسبت به آفریقاییها ضعیفتر، نسبت به فوتبالیستهای آمریکای جنوبی کندتر و در مقام مقایسه با اروپاییها از هوش فوتبالی پایینتری برخوردارند.
اینها فاکتورهایی است که فاصلهها را ایجاد کرده و حتی با استخدام بهترین مربیان خارجی سطح اول فوتبال دنیا نیز نباید منتظر از بین رفتن این فواصل باشیم کمااینکه طی چهار دهه گذشته مربیان برگی مثل ماریو زاگالو و میروسلاو بلاژویچ به فوتبال قاره آمدند اما خبری از کامیابی در جام جهانی نبود.
فوتبال آسیا البته یک موفقیت بزرگ در جام جهانی 2002 به دست آورد که با اتفاقات مشکوک داوری همچنان زیر سؤال است تا جایی که آن جرقه و درخشش مقطعی نیز به حساب نمیآید و نوار ناکامی لاینقطع بوده است.
البته طی دو دوره اخیر جام جهانی تیم ملی ژاپن سعی کرده فاصله را کاهش داده و رقابتی نزدیک حتی با بزرگترین تیمهای دنیا داشته باشد. آنها در بازیهای دوستانه تیمهای بزرگی را شکست دادند و در تورنمنتهای اخیر بزرگانی مثل آلمان را از سر راه برداشتند اما همچنان برای بزرگی در جام جهانی چیزهایی کم دارند.
واقعیت این است که روند پیشرفت تیمهای کوچک و توسعه فوتبال در آسیا جالب توجه است اما با وجود کاهش فاصله تیمهای کوچک با قدرتهای سنتی این قاره - متناسب با کاهش فاصله بین تیمهای کمبنیه و قدرتهای فوتبال جهان که در جام جهانی نمود یافت- اما باز هم شرایط برای بزرگی کردن در جام جهانی فراهم نیست. این واقعیتی است که فوتبال آسیا باید بپذیرد و همچنان دنبال راههایی کاهش فاصله و رسیدن به فاکتورهایی باشد که کارهای بزرگی مثل حضور در نیمه نهایی جام جهانی را فراهم میکند.
موفقیتی که مثلاً در دو دوره گذشته برای کشور کوچکی مثل کرواسی که جمعیت بسیار کمتری نسبت به قدرتهای سنتی قاره آسیا دارد اتفاق افتاد آن هم با در نظر گرفتن اینکه نه لیگ قدرتمندی دارد نه باشگاه چندان بزرگ.