فیفا بزرگترین تورنمنت جهان را بیارزش کرد
تجارت به جای فوتبال
حمیدرضاعرب
خبرنگار
جام جهانی 48 تیمی بیش از آنکه برای فیفا اعتبار بیاورد، تصمیمگیری مسئولان در این نهاد تأثیرگذار را بشدت زیر سؤال برده است.
سازمانی که میباید کیفیت در برگزاری مسابقات به خصوص جام جهانی را سرلوحه خود قرار دهد با افزایش تعداد تیمهای شرکتکننده در این جام عملاً تجارت را بر جذابیت ترجیح داده است. جام جهانی ۴۸تیمی شاید بزرگترین سند برای اثبات این ادعا باشد.
جامی که بهواقع از همین حالا میتوان گفت با شکست مواجه شده است. هرچند در نگاه اول حضور برخی کشورهایی که حتی در رؤیا هم به جام جهانی فکر نمیکردند جذاب به نظر میرسید اما با شروع مسابقات مشخص شد که این یک اشتباه فنی بزرگ بوده است و برخی تیمها اساساً نباید وارد چنین محیطی میشدند.
افزایش تعداد مسابقات و حضور تیمهایی که فاصله فنی زیادی با قدرتهای فوتبال جهان دارند، کیفیت این تورنمنت را به شکل محسوسی کاهش داده است و جام جهانی دیگر آن جذابیت و فشردگی سابق را ندارد و بخشی از اعتبار خود را از دست داده است.
سالها فرمت ۳۲تیمی بهترین و استانداردترین شکل برگزاری جام جهانی بود. فیفا نیز بهخوبی میدانست که این ساختار تعادل مناسبی میان کیفیت، رقابت و جذابیت ایجاد کرده است. تقسیم بندی تیمها برای قارهها نیز اصولی بود اما وسوسه درآمد بیشتر باعث شد همه چیز تغییر کند.
افزایش ۱۶ تیم و اضافه شدن نیمی از ظرفیت قبلی مسابقات، بدون توجه به مسائل فنی رقابت بیمایه را در سطح جام جهانی ایجاد کرده است. در این تصمیم عملاً فوتبال قربانی اقتصاد شده است. اوج فاجعه آنجا است که فیفا برای برقراری تعادل در مراحل بعدی اعلام کرد، از گروههای چهارگانه 8تیم از بهترین تیمهایی که در جایگاه سوم قرار گرفتهاند نیز به مرحله بعد صعود میکنند! انگار خود فیفا هم قبول ندارد که این مرحله جام جهانی است و قصد دارد از مرحله بعد در واقع جام جهانی را بهطور رسمی آغاز کند.
در عین حال شاهدیم که تیمهای بزرگ نیز دیگر انگیزه گذشته را ندارند. وقتی اختلاف سطح میان تیمها تا این اندازه زیاد باشد، طبیعی است که بسیاری از مسابقات جذابیت خود را از دست بدهند. برخی از این دیدارها بیشتر شبیه مسابقات تدارکاتی هستند تا رقابتهای معتبر جام جهانی و حتی روی سکوها نیز هیچ شور و هیچانی وجود ندارد.
نگاه اشتباه فیفا را میتوان در سهمیهبندی قارهها نیز مشاهده کرد. اختصاص هشت سهمیه مستقیم به آسیا بیش از آنکه نشانه پیشرفت فوتبال این قاره باشد، نشاندهنده نگاهی غیرواقعی به ظرفیتهای فنی آن است.
بدون تردید فوتبال آسیا در سالهای اخیر رشد کرده اما آیا واقعاً این قاره ظرفیت حضور هشت تیم در جام جهانی را دارد؟!
آیا همه این تیمها میتوانند در سطح اول فوتبال جهان رقابت کنند. پاسخ چندان امیدوارکننده نیست.
جام جهانی باید ویترین بهترینهای فوتبال دنیا باشد نه محلی برای افزایش تعداد شرکتکنندگان به هر قیمت ممکن.
تردیدی نیست که فیفا در پس این تصمیم بهدنبال فتح بازارهای جدید است. کشورهایی با جمعیت بالا، مخاطبان تازه و درآمدهای بیشتر. این اهداف اقتصادی باعث شده ارزشهای فنی به حاشیه رانده شوند.
بیتعارف ادامه این روند میتواند خطرناک باشد. اگر هر دوره تعداد تیمها افزایش پیدا کند، فاصله جام جهانی با هویت واقعی خود بیشتر خواهد شد و این جام بزرگ از اعتبار خواهد افتاد.
جام جهانی باید سختترین مسیر صعود و بالاترین کیفیت ممکن را داشته باشد. ارزش این رقابتها دقیقاً به همین دشواری وابسته است. فیفا اما بهواسطه لابی شرکتهای بزرگ تجاری مسیر دیگری را انتخاب کرده است. راهی که شاید درآمد بیشتری به همراه داشته باشد اما بدون تردید از اعتبار بزرگترین رویداد فوتبالی جهان خواهد کاست.
اگر این روند ادامه پیدا کند، جام جهانی دیگر بزرگترین جشن فوتبال جهان نخواهد بود، بلکه به بزرگترین پروژه اقتصادی فیفا تبدیل خواهد شد. پروژهای که در آن پول، جای فوتبال را خواهد گرفت که البته گرفته است!