از جشن یک گل تا رؤیای صعود تاریخی در جام جهانی
نسل جاهطلب پاناما
فرخ حسابی/ فوتبال پاناما در سالهای اخیر مسیری را طی کرده که کمتر کسی در منطقه آمریکای مرکزی تصورش را میکرد. تیمی که تا همین یک دهه قبل بیشتر به عنوان یکی از قدرتهای درجه دوم کونکاکاف شناخته میشد، حالا خود را برای دومین حضور در جام جهانی آماده میکند و این بار هدفش تنها حضور افتخاری در بزرگترین تورنمنت فوتبال جهان نیست. پاناماییها با نسلی تازه، هویتی مشخص و جاهطلبیهایی بزرگتر از همیشه پا به جام جهانی ۲۰۲۶ میگذارند؛ تورنمنتی که میتواند مهمترین فصل تاریخ فوتبال این کشور را رقم بزند.
آغاز یک مسیر طولانی
فدراسیون فوتبال پاناما در سال ۱۹۳۷ تأسیس شد و یک سال بعد به عضویت فیفا درآمد. این کشور از اعضای مؤسس کنفدراسیون فوتبال آمریکای شمالی، مرکزی و کارائیب (کونکاکاف) نیز محسوب میشود. با این حال، برخلاف بسیاری از همسایگان خود، پاناما برای دهههای طولانی نتوانست جایگاهی ثابت در فوتبال قاره پیدا کند.
در کشوری که بیسبال همواره محبوبترین ورزش بوده، فوتبال سالها در حاشیه قرار داشت. با این وجود، روند توسعه زیرساختها و سرمایهگذاری روی فوتبال پایه به تدریج شرایط را تغییر داد و نسل جدیدی از بازیکنان توانستند فوتبال پاناما را وارد مرحلهای تازه کنند.
اولین موفقیت مهم این کشور به قهرمانی در مسابقات قهرمانی سیسیسیاف در سال ۱۹۵۱ بازمیگردد. بعدها نیز پاناما در سال ۲۰۰۹ قهرمان جام ملتهای آمریکای مرکزی شد، اما موفقیتهای بزرگتر هنوز در راه بودند.
قدرتی نوظهور در کونکاکاف
پاناما از ابتدای دهه ۲۰۰۰ به تدریج به یکی از تیمهای خطرناک منطقه تبدیل شد. این تیم بارها در جام طلایی کونکاکاف عملکرد درخشانی داشت و سه مرتبه در سالهای ۲۰۰۵، ۲۰۱۳ و ۲۰۲۳ تا فینال این رقابتها پیش رفت، هرچند در هر سه نوبت از رسیدن به جام قهرمانی بازماند.
جام طلایی ۲۰۱۳ یکی از بهترین نمایشهای تاریخ فوتبال پاناما بود. آنها در مرحله گروهی مکزیک را شکست دادند، سپس با اقتدار از سد کوبا عبور کردند و در نیمهنهایی بار دیگر مکزیک را مغلوب کردند. با این حال در فینال برابر آمریکا با نتیجه یک بر صفر شکست خوردند و بار دیگر نایبقهرمان شدند.
در جام طلایی ۲۰۱۵ نیز پاناما تا نیمهنهایی پیش رفت، اما شکست جنجالی مقابل مکزیک با تصمیمات بحثبرانگیز داوری، واکنشهای گستردهای در سراسر منطقه به دنبال داشت. پاناماییها در نهایت با شکست آمریکا در دیدار ردهبندی به مقام سوم رسیدند.
حسرت بزرگ ۲۰۱۴ و تولد یک رؤیا
یکی از تلخترین لحظات تاریخ فوتبال پاناما در مسیر جام جهانی ۲۰۱۴ رقم خورد. آنها در آخرین مسابقه مرحله انتخابی مقابل آمریکا تا دقیقه ۹۰ با نتیجه ۲ بر ۱ پیش بودند و عملاً خود را درآستانه حضور در پلیآف میدیدند.
اما در وقتهای تلفشده دو گل دریافت کردند و رؤیای صعودشان فرو ریخت. این شکست دراماتیک نه تنها پاناما را حذف کرد، بلکه فرصت حضور در پلیآف را به مکزیک رساند. تصویری که هنوز هم در ذهن بسیاری از هواداران فوتبال این کشور باقی مانده است.
با این حال، همین ناکامی به انگیزهای برای نسل بعدی تبدیل شد؛ نسلی که قرار بود چهار سال بعد تاریخساز شود.
صعودی که یک کشور را تعطیل کرد
پاناما سرانجام در مرحله انتخابی جام جهانی ۲۰۱۸ به آرزوی دیرینه خود رسید. آنها در دیدار پایانی انتخابی با نتیجه ۲ بر ۱ کاستاریکا را شکست دادند و برای نخستین بار راهی جام جهانی شدند.
گل پیروزیبخش رومان تورس در دقیقه ۸۷ به یکی از مهمترین لحظات تاریخ ورزش پاناما تبدیل شد. اهمیت این موفقیت به حدی بود که خوان کارلوس وارلا، رئیسجمهور وقت این کشور، روز بعد از صعود را تعطیل رسمی اعلام کرد تا مردم این موفقیت تاریخی را جشن بگیرند.
آن شب، خیابانهای پاناما غرق در شادی و فوتبال برای نخستین بار به مهمترین موضوع کشور تبدیل شد.
تجربهای سخت اما فراموشنشدنی
جام جهانی ۲۰۱۸ برای پاناما بیشتر جنبه آموزشی داشت. آنها در گروهی دشوار با بلژیک، انگلیس و تونس قرار گرفتند و هر سه مسابقه خود را واگذار کردند.
شکست ۳ بر صفر مقابل بلژیک و باخت سنگین ۶ بر ۱ برابر انگلیس نشان داد، فاصله این تیم با قدرتهای بزرگ جهان همچنان زیاد است. با این حال، گل فیلیپه بالوی به انگلیس در دیداری که با شکست همراه شد، به یکی از ماندگارترین لحظات فوتبال پاناما تبدیل شد.
اگرچه آن گل تنها یک گل تسلیبخش بود، اما شادی گسترده بازیکنان و هواداران نشان میداد که فوتبال پاناما چه مسیر طولانی و دشواری را برای رسیدن به این نقطه طی کرده است.
انقلاب کریستیانسن
تحول واقعی فوتبال پاناما از سال ۲۰۲۰ و با حضور توماس کریستیانسن آغاز شد. مربی دانمارکیالاصل که سابقه بازی در فوتبال اسپانیا را نیز دارد، توانست ساختار فنی تیم ملی را متحول کند.
کریستیانسن فلسفه فوتبالی خود را از دوران حضور در آکادمی بارسلونا و آموزههای یوهان کرویف الهام گرفته است. سبک بازی مبتنی بر مالکیت توپ، استفاده از عرض زمین و الگوهای منظم هجومی باعث شد پاناما به تیمی مدرنتر و قابل احترامتر در سطح قاره تبدیل شود.
مهمتر از نتایج، او هویتی تازه به فوتبال پاناما بخشید؛ چیزی که این تیم سالها از آن محروم بود. حالا پاناما تیمی است که میداند چگونه بازی کند و صرفاً برای دفاع و مقابله با حریفان قدرتمند وارد زمین نمیشود.
نسلی که به تاریخسازی فکر میکند
ثمره این تحول در سالهای اخیر کاملاً مشهود بوده است. پاناما در سال ۲۰۲۳ به فینال جام طلایی رسید، در سال ۲۰۲۴ برای نخستین بار به مرحله یکچهارم نهایی کوپا آمریکا صعود کرد و در سال ۲۰۲۵ نیز به فینال لیگ ملتهای کونکاکاف راه یافت.
نکته قابل توجه این است که آنها در هر سه تورنمنت موفق شدند آمریکا را شکست دهند؛ اتفاقی که نشان میدهد پاناما دیگر تیمی شگفتیساز نیست، بلکه به یکی از مدعیان جدی منطقه تبدیل شده است.
کریستیانسن بارها تأکید کرده که دوران جشن گرفتن برای یک گل یا یک شکست آبرومندانه به پایان رسیده است. از نگاه او، هدف پاناما در جام جهانی ۲۰۲۶ کسب نخستین پیروزی تاریخ این کشور در این مسابقات و حتی صعود از مرحله گروهی است.
فراتر از یک حضور نمادین
پاناما این بار با ذهنیتی متفاوت راهی جام جهانی میشود. اگر در سال ۲۰۱۸ صرف حضور در مسابقات بزرگترین دستاورد تاریخ فوتبال این کشور بود، اکنون شرایط کاملاً تغییر کرده است.
بازیکنان و کادر فنی به خوبی میدانند که فوتبال پاناما دیگر در مرحله یادگیری قرار ندارد. آنها با اعتمادبهنفس بیشتری وارد رقابتها میشوند و امیدوارند نخستین برد خود در جام جهانی را جشن بگیرند؛ بردی که میتواند مسیر صعود به دور حذفی را نیز هموار کند.
تیمی که روزی برای یک گل مقابل انگلیس جشن ملی گرفت، حالا رؤیای نوشتن تاریخی تازه را در سر دارد. شاید جام جهانی ۲۰۲۶ همان صحنهای باشد که پاناما بتواند از یک میهمان شجاع به یک رقیب واقعی در سطح جهانی تبدیل شود.
همه متکی به کاپیتان باتجربه
اگر پاناما بخواهد در جام جهانی ۲۰۲۶ به نخستین پیروزی تاریخ خود در این رقابتها برسد، بیش از هر چیز باید روی انسجام تیمیاش حساب کند. این تیم در کوپا آمهریکای سال گذشته نشان داد که با دوندگی بیوقفه، جنگندگی در نبردهای تنبهتن و نظم دفاعی بالا میتواند حریفان را به دردسر بیندازد. با این حال، در فوتبال گاهی یک لحظه خلاقیت سرنوشت مسابقه را تغییر میدهد. آنیبال گودوی، کاپیتان باتجربه پاناما، رهبر و قلب تپنده این تیم به شمار میرود و فصل موفقی را در لیگ MLS با سندیگو پشت سر گذاشته است. اما اگر پاناما به جرقهای در فاز هجومی نیاز داشته باشد، نگاهها به آدلبرتو کاراسکییا دوخته خواهد شد؛ هافبک تکنیکی و خلاقی که توانایی شکستن خطوط دفاعی حریف و خلق موقعیتهای سرنوشتساز را دارد و مهمترین مهره تهاجمی تیم کریستیانسن محسوب میشود.
کریستیانسن، جادوگر پاناما
صعود پاناما به جام جهانی ۲۰۲۶ تا حد زیادی مرهون هدایت توماس کریستیانسن است؛ مربیای با پیشینهای متفاوت که ریشههایش به چند کشور گره خورده است. کریستیانسن که در دانمارک متولد و بزرگ شد، برای تیم ملی اسپانیا به میدان رفت و دوران حرفهای خود را عمدتاً در فوتبال اسپانیا سپری کرد. او ابتدا در بارسلونا حضور داشت و سپس پیراهن تیمهایی چون ویارئال و رئال اوویدو را بر تن کرد. با این حال، دوران اوج کریستیانسن در آلمان رقم خورد. مهاجم سابق پاناما در فصل ۰۳-۲۰۰۲ همراه با بوخوم در بوندسلیگا درخشید و با ۲۱ گل، عنوان آقای گلی مشترک مسابقات را به دست آورد. نام او برای هواداران فوتبال انگلیس بیشتر با دوران نهچندان موفقش روی نیمکت لیدزیونایتد شناخته میشود. کریستیانسن تنها هشت ماه هدایت این تیم را بر عهده داشت و در حالی که لیدز در رده دهم چمپیونشیپ قرار داشت، از کار برکنار شد. او از ژوئیه ۲۰۲۰ هدایت پاناما را بر عهده گرفته و در این مدت توانسته این تیم را به فینال جام طلایی کونکاکاف و لیگ ملتهای کونکاکاف برساند. اکنون مهمترین دستاورد دوران مربیگری او، رساندن پاناما به دومین جام جهانی تاریخ این کشور است.
Group L
دومین حضور در جام جهانی
سرمربی: توماس کریستیانسن(اسپانیا)
کاپیتان: آنیبال گودوی
بهترین عملکرد: حذف از مرحله گروهی ۲۰۱۸
رتبه در ردهبندی فیفا: ۳۳
ستارگان: خوزه کوردوبا(نوریچ)، امیر موریلو(بشیکتاش)
و خوزه فاخادرو(یونیورسیداد اکوادور)
برنامه بازیها:
پنجشنبه ۲۸ خرداد: غنا - پاناما ۲:۳۰
چهارشنبه ۳ تیر: پاناما - کرواسی ۲:۳۰
یکشنبه ۷ تیر: پاناما - انگلیس ۰۰:۳۰