سرزمین موسیقی کلاسیک
اتریش و تعبیر رؤیاها در مستطیل سبز
محمدرضا رحیم پور/ وقتی تیم ملی فوتبال اتریش با پیراهن سرخ و سفید پا به زمین میگذارد، با سفیرانی از کشوری رو به رو هستیم که مهد موسیقی کلاسیک، زادگاه روانکاوی فروید و بستر امپراطوری کهن هابسبورگ بوده است. از قلههای سر به فلک کشیده آلپ تا سالنهای باشکوه اپرای وین، اتریش به جهان آموخته که چگونه میتوان با وقار، ظرافت و نجابتی آرام، در دنیای مدرن حرفهای بزرگی برای گفتن داشت.
سرزمین قلههای باشکوه و درههای خوشبخت
اتریش در قلب قاره سبز، همسایه آلمان، ایتالیا، سوئیس و پنج کشور دیگر، با مساحتی حدود ۸۴ هزار کیلومتر مربع و جمعیتی ۹ میلیونی قرار دارد. دو سوم پهنه این کشور را رشتهکوههای آلپ پوشانده و قله گروسگلوکنر بلندترین نقطه آن است. همین کوهستانهای پوشیده از برف، در تابستان بهشت کوهنوردان و در زمستان یکی از معتبرترین مقاصد اسکی جهان است؛ شهری مانند اینسبروک که دو بار میزبان المپیک زمستانی بوده، گواهی بر این مدعاست. مردم اتریش در شاخصهای کیفیت زندگی و رفاه همواره جزو 10 کشور برتر جهان هستند؛ درآمد سرانه بالا، مسکن ایدهآل و سیستم بهداشت و آموزش رایگان، از عوامل اصلی این خوشبختی پایدار است.
جامعهای با میراث امپراطوری اما ساختاری مدرن
اتریش امروز، بازمانده فروپاشی امپراطوری بزرگ اتریش- مجارستان پس از جنگ جهانی اول است. آن قلمرو پهناور که بیش از ۵۰ میلیون نفر را در بر میگرفت، امروزه به کشورهای کوچکی تقسیم شده است اما میراث آن شکوه کماکان در معماری، موسیقی و ادبیات اتریش نفس میکشد. شهروندان اتریشی به طور متوسط افرادی مهربان، قانونمدار و متمایل به نظم هستند. اگرچه در دهههای اخیر اتریش با چالشهای مدرن نظیر مهاجرت و تغییرات سیاسی روبرو بوده اما کماکان یکی از امنترین، باثباتترین و مرفهترین کشورهای اروپایی به شمار میرود.
چرخهای اقتصاد؛ خدمات، صنعت و توریسم آلپ
تولید ناخالص داخلی اتریش حدود ۵۲۰ میلیارد دلار و درآمد سرانه آن بالای ۵۷ هزار دلار است. اقتصاد این کشور به شدت به آلمان، یعنی بزرگترین شریک تجاری خود، وابستگی دارد. بخش خدمات به ویژه گردشگری، بانکداری و فناوری اطلاعات، حدود ۷۰ درصد تولید ناخالص ملی را تشکیل میدهد. صنایع مادر این کشور نیز شامل ماشینآلات، فولاد و قطعهسازی برای غولهای خودروسازی جهان همچون بیامو و مرسدس بنز است. از سوی دیگر، گردشگری زمستانی در کلبههای آلپ، یکی از ارکان اصلی درآمدزایی این کشور محسوب میشود. در کنار این موارد، باید به برندهای جهانی این کشور مثل شرکت ردبول اشاره کرد که توسط دیتریش ماتشیتس بنیانگذاری و به یک امپراطوری غولپیکر در جهان تجارت و ورزش تبدیل شد.
پایتخت موسیقی جهان؛ از سالزبورگ تا اپرای وین
اگر تنها یک هنر در جهان وجود داشته باشد که نام اتریش با آن گره خورده، موسیقی کلاسیک است. وین، پایتخت این کشور، برای قرنها خانه بزرگترین آهنگسازان تاریخ بوده است؛ نابغههایی نظیر ولفگانگ آمادئوس موتزارت، لودویگ فان بتهوون، یوهان اشتراوس و فرانتس شوبرت. ساختمان اپرای دولتی وین با آکوستیک بینظیر خود، هر سال میزبان جادوییترین کنسرتهای سال نو هستند که میلیونها بیننده را در سراسر جهان مسحور میکند. به همین دلیل است که سازمان یونسکو، وین را به عنوان شهر رسمی موسیقی به ثبت رسانده است.
خاستگاه روانکاوی و فلسفه تحلیلی
اتریش زادگاه زیگموند فروید، پدر علم روانکاوی است. خانه او در وین، جایی که مفاهیمی چون ناخودآگاه و تعبیر رؤیاها شکل گرفت، امروز به یک موزه جهانی تبدیل شده است. علاوه بر فروید، اندیشمندان بزرگی چون لودویگ ویتگنشتاین، از بزرگترین فیلسوفان قرن بیستم و کارل پوپر، بنیانگذار نظریه ابطالپذیری، در این خاک پرورش یافتند تا اتریش مهد اندیشه تحلیلی و فلسفه علم در جهان باشد.
ترکیب هنر در معماری و سینمای آوانگارد
از کلیسای جامع «سنت استفان» با آن سقف کاشیکاری شده تا کاخ شونبرون، اتریش شاهکار معماری گوتیک و باروک است. حتی در دوران مدرن، معمار شورشی چون هوندرتواسر با ساختمانهای رنگارنگ خود، تعریف جدیدی از فضا ارائه داد. در سینما نیز، میشائل هانکه با شاهکارهایی چون پیانیست و عشق، برنده نخل طلا و اسکار شد و بازیگر نامآشنایی چون کریستف والتس با درخشش در هالیوود، دو بار مجسمه اسکار را به خانه برد.