از محلههای بوئنوسآیرس تا فتح جهان با مارادونا و مسی
سرزمین خدایان فوتبال
فرخ حسابی/ فوتبال در آرژانتین تنها یک ورزش نیست، بخشی از هویت ملی، فرهنگ عمومی و حتی حافظه تاریخی مردم این کشور به شمار میرود. کمتر کشوری در جهان را میتوان یافت که فوتبال تا این اندازه در تار و پود زندگی روزمرهاش نفوذ کرده باشد. از زمینهای خاکی محلههای فقیرنشین بوئنوسآیرس تا استادیومهای عظیم و پرهیاهو، فوتبال برای آرژانتینیها زبان مشترک احساسات، غرور و اتحاد است.
امروز بیش از ۹۰ درصد مردم آرژانتین خود را هوادار یک باشگاه فوتبال میدانند و میلیونها نفر به صورت حرفهای یا آماتور این ورزش را دنبال میکنند. فوتبال در این کشور نه فقط یک سرگرمی، بلکه نمادی از مقاومت، خلاقیت و شخصیت ملی است؛ فرهنگی که نامهایی چون دیگو مارادونا و لیونل مسی رابه اسطورههایی جهانی تبدیل کرده است.
ورود فوتبال با کشتیهای بریتانیایی
فوتبال در نیمه دوم قرن نوزدهم توسط مهاجران بریتانیایی وارد آرژانتین شد. کارگران و مدیران شرکتهای راهآهن انگلیسی که در بوئنوسآیرس فعالیت میکردند، نخستین مسابقات فوتبال را برگزار کردند و به تدریج این ورزش میان مردم محلی محبوب شد.
در سال ۱۸۶۷ نخستین مسابقه رسمی فوتبال در آرژانتین برگزار شد و کمی بعد باشگاه «بوئنوسآیرس فوتبال کلاب» شکل گرفت. تأسیس فدراسیون فوتبال آرژانتین در سال ۱۸۹۳، این کشور را به یکی از قدیمیترین قدرتهای فوتبالی جهان تبدیل کرد. لیگ فوتبال آرژانتین نیز از قدیمیترین لیگهای رسمی دنیا محسوب میشود و تنها چند کشور اروپایی قدمتی بیشتر از آن دارند.
در آغاز، فوتبال بیشتر در اختیار مهاجران بریتانیایی بود، اما با ورود مهاجران ایتالیایی و اسپانیایی، این ورزش به بخشی از فرهنگ عمومی جامعه تبدیل شد. خیلی زود فوتبال از زمینهای اختصاصی مدارس انگلیسی فراتر رفت و به خیابانها، محلهها و طبقات مختلف اجتماعی رسید.
شکلگیری سبک خاص فوتبال آرژانتین
آرژانتینیها خیلی زود فوتبال را از شکل سنتی انگلیسی آن خارج کردند و سبک مخصوص خود را ساختند؛ سبکی مبتنی بر تکنیک، دریبل، خلاقیت و بازی کوتاه که بعدها با نام «لا نوئسترا» شناخته شد. این سبک نه تنها هویت فوتبال آرژانتین را ساخت، بلکه بر فوتبال جهان نیز تأثیر گذاشت.
باشگاههایی مانند ریورپلاته و بوکاجونیورز به نمادهای اجتماعی و فرهنگی تبدیل شدند و رقابت تاریخی آنها، معروف به سوپرکلاسیکو، یکی از پرشورترین دربیهای فوتبال جهان لقب گرفت. در دهههای بعد، تیمهایی چون ایندیپندینته، راسینگ و روساریو سنترال نیز به قدرتهای مهم فوتبال آمریکای جنوبی تبدیل شدند.
آرژانتین خیلی زود در سطح ملی نیز به موفقیت رسید. این کشور نخستین قهرمانی خود در کوپا آمریکا را در سال ۱۹۲۱ به دست آورد و بعدها رکورددار این مسابقات شد. همچنین تیم ملی آرژانتین در نخستین جام جهانی ۱۹۳۰ به فینال رسید و از همان زمان در جمع قدرتهای اصلی فوتبال دنیا قرار گرفت.
فوتبال و سیاست
در آرژانتین فوتبال همواره با سیاست و هویت ملی گره خورده است. دولتها بارها از محبوبیت فوتبال برای ایجاد وحدت ملی استفاده کردهاند. در دوران حکومت خوان پرون، فوتبال ابزاری برای تقویت حس ملیگرایی و پیوند میان طبقات مختلف جامعه بود.
این رابطه در جام جهانی ۱۹۷۸ به اوج خود رسید؛ تورنمنتی که آرژانتین در میزبانی آن قهرمان جهان شد. حکومت نظامی وقت تلاش کرد از موفقیت تیم ملی برای نمایش ثبات سیاسی و پنهان کردن بحرانهای داخلی بهره ببرد. پیروزی برابر هلند در فینال، میلیونها نفر را به خیابانها کشاند و فوتبال بار دیگر به مهمترین عنصر وحدت ملی تبدیل شد.
مارادونا، اسطورهای فراتر از فوتبال
اگر فوتبال آرژانتین یک چهره نمادین داشته باشد، بدون تردید آن شخص دیگو مارادونا است. نابغهای که از محلههای فقیر بوئنوسآیرس برخاست و به قهرمان ملی تبدیل شد.
مارادونا در جام جهانی ۱۹۸۶ مکزیک نمایشی تاریخی ارائه داد و آرژانتین را به دومین قهرمانی جهان رساند. گل مشهور «دست خدا» و گل قرن مقابل انگلیس، او را به شخصیتی فراتر از ورزش تبدیل کرد؛ بازیکنی که برای بسیاری از آرژانتینیها نماد شورش، غرور و مقاومت بود.
تأثیر مارادونا فقط به داخل زمین محدود نشد. او الهامبخش میلیونها کودک در سراسر آمریکای لاتین بود و فرهنگ فوتبال خیابانی را به بخشی از هویت فوتبالی آرژانتین تبدیل کرد. محبوبیت او چنان گسترده شد که هنوز هم در بسیاری از نقاط جهان، نام آرژانتین با مارادونا شناخته میشود.
عصر مسی و بازگشت به قله جهان
پس از سالها انتظار، نسل جدید فوتبال آرژانتین با رهبری لیونل مسی دوباره این کشور را به اوج رساند. نابغهای که در روساریو متولد شد و در بارسلونا به یکی از بزرگترین بازیکنان تاریخ فوتبال تبدیل شد.
مسی سالها تحت فشار مقایسه با مارادونا قرار داشت، اما قهرمانی در جام جهانی ۲۰۲۲ قطر جایگاه او را در تاریخ فوتبال آرژانتین تثبیت کرد. آرژانتین پس از فینالی فراموشنشدنی برابر فرانسه، سومین جام جهانی خود را به دست آورد و میلیونها نفر در خیابانها جشن گرفتند.
اوبالدو فیلول، دروازهبان قهرمان جهان در ۱۹۷۸، درباره مارادونا و مسی گفته بود این دو «از سیارهای دیگر آمدهاند». او معتقد است گذر زمان باعث میشود ارزش و عظمت این اسطورهها بیش از پیش درک شود.
امروز مسی نه تنها یک ستاره ورزشی، بلکه سفیر فرهنگی آرژانتین در جهان به شمار میرود. محبوبیت جهانی او تصویری مثبت از فرهنگ، استعداد و روحیه مردم آرژانتین ایجاد کرده است.
استادیومهایی که میلرزند
یکی از مهمترین ویژگیهای فوتبال آرژانتین، فرهنگ هواداری آن است. استادیومها در این کشور فقط محل برگزاری مسابقه نیستند؛ آنها صحنه نمایش شور اجتماعی و هویت جمعیاند. هواداران با طبل، ترومپت، پرچم و آواز، فضایی خلق میکنند که در کمتر کشوری دیده میشود.
شعار معروف «واموس، واموس آرخنتینا» به بخشی از فرهنگ عمومی مردم تبدیل شده و در زمان مسابقات تیم ملی، خیابانها تقریباً خالی میشوند. در جامهای جهانی، زندگی روزمره مردم متوقف میشود تا همه مسابقات را دنبال کنند.
گروههای هواداری موسوم به «بارا براوا» نیز نقش مهمی در فضای استادیومها دارند. این گروهها با سرودها و نمایشهای هماهنگ، انرژی فوقالعادهای به ورزشگاهها میدهند؛ هرچند گاهی رفتارهای خشونتآمیز آنها نیز دردسرساز شده است.
فراتر از فوتبال مردان
موفقیت فوتبال آرژانتین تنها به بخش مردان محدود نمیشود. فوتبال زنان در این کشور از سال ۱۹۹۱ دارای لیگ رسمی شده و تیم ملی زنان نیز در سالهای اخیر پیشرفت قابل توجهی داشته است.
همچنین آرژانتین در فوتسال و فوتبال ساحلی نیز جزو قدرتهای جهان به شمار میرود. تیم فوتسال این کشور قهرمان جهان شده و در رقابتهای مختلف بینالمللی افتخارات متعددی کسب کرده است. حتی در فوتبال نابینایان نیز آرژانتین یکی از قدرتهای برتر جهان محسوب میشود.
زبان مشترک آرژانتینیها
از دوران مارادونا تا عصر مسی، فوتبال بارها مردم آرژانتین را در سختترین شرایط اقتصادی و سیاسی کنار هم قرار داده است.
امروز پیراهن سفید و آبی آرژانتین در سراسر جهان نماد خلاقیت، شور و زیبایی فوتبال است. کشوری که توانست از دل خیابانها و محلههای فقیر، اسطورههایی بسازد که تاریخ فوتبال را تغییر دادند و ثابت کند فوتبال در آرژانتین فقط یک بازی نیست؛ بخشی از روح یک ملت است.
آخرین رقص پادشاه
در کنار کریستیانو رونالدو، لوکا مودریچ و گیلرمو اوچوآ، لیونل مسی تنها بازمانده جام جهانی ۲۰۰۶ در این دوره رقابتها پس از ۲۰ سال خواهد بود. پس از ناکامی در سه فینال پیاپی جام جهانی ۲۰۱۴ و کوپا آمریکای ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶، بسیاری تصور میکردند که دوران ملی لیونل مسی به پایان رسیده اما رستاخیز او در دهه چهارم زندگی نابغه تکرارنشدنی دنیای فوتبال، داستانهای خارقالعادهای را در تاریخ جام جهانی رقم زد. بسیاری انتظار داشتند لئو در پایان جام جهانی ۲۰۱۸ یا پس از جام جهانی ۲۰۲۲ و قهرمانی در قطر از جاهطلبی برای حضور در جام جهانی دست بکشد اما انگار ششمین حضور در جام جهانی، آخرین رقص پادشاه آرژانتینی در این جام خواهد بود؛ نمایشی که آرژانتینیها به دنبال لذت بردن از لحظه به لحظه آن در این دوره از رقابتها خواهند بود؛ سوای اینکه این نمایش نهایی، چه نتیجهای برای آنها به همراه داشته باشد.
آرامش اسکالونی در دل طوفان
در فینال جام جهانی ۲۰۲۲ آنقدر حواسها به درخشش مسی و فتح جام جهانی توسط او بود که کمتر کسی به رفتارهای خاص لیونل اسکالونی سرمربی تیم توجه کرد؛ به ویژه زمانی که وی در زمان ضربات پنالتی و در لحظاتی که نفسهای میلیونها نفر در سرتاسر دنیا در سینه حبس شده بود، با آرامش بازی را دنبال میکرد و گویی از شدت هیجان و استرس، نسبت به محیط اطراف خود بیحس شده بود. آرامشی که اسکالونی در دل هیاهوی فینال تاریخی لوسیل داشت، نمادی از آرامشی بود که او به تیم کاملاً بهم ریخته و ناامید آرژانتین از زمان حضورش روی نیمکت تیم ملی در سال ۲۰۱۸ تزریق کرد. او توانست بدون پیچیدگیهای تاکتیکی، بازیکنان مستعد و جوان آرژانتین را اطراف لیونل مسی به بهترین شکل مستقر کند و همین سیستم آرژانتین که مبتنی بر فضای مثبت رختکن و تاکتیکهای ساده بر پایه توانایی رهبری مسی بود، دو قهرمانی کوپا آمریکا و فتح جام جهانی را برای لیونل اسکالونی رقم زد؛ سرمربیای که در دوران بازی چندان مشهور نبود اما حالا میخواهد نخستین فاتح دو جام جهانی در قرن ۲۱ به عنوان سرمربی باشد.
Group J
نوزدهمین حضور در جام جهانی
سرمربی: لیونل اسکالونی(آرژانتین)
کاپیتان: لیونل مسی
بهترین عملکرد: قهرمانی(۱۹۷۸، ۱۹۸۶ و ۲۰۲۲)
رتبه در ردهبندی فیفا: ۳
ستارگان: لیونل مسی(اینترمیامی)، خولیان آلوارز(اتلتیکومادرید)
و لائوتارو مارتینز(اینتر)
برنامه بازیها:
چهارشنبه ۲۷ خرداد: آرژانتین - الجزایر ۴:۳۰
دوشنبه ۱ تیر: آرژانتین - اتریش ۲۰:۳۰
یکشنبه ۷ تیر: اردن - آرژانتین ۵:۳۰