وقتی میزبان فقط میزبان نیست
رضا شاه منصوری
کارشناس حقوقی
بر اساس مقررات و استانداردهای تعیینشده از سوی فیفا، هر کشوری که بهعنوان میزبان رقابتهای جام جهانی انتخاب میشود، موظف به رعایت مجموعهای از الزامات، از جمله تضمینهای دیپلماتیک و فراهمسازی شرایط لازم برای صدور روادید برای تمامی اعضای تیمهای شرکتکننده است. این تعهدات، بخشی از پروتکلهای اجرایی و غیرقابل چشمپوشی برگزاری این رویداد بینالمللی محسوب میشود.
بدیهی است که در طول تاریخ برگزاری جام جهانی، مواردی از تنشهای سیاسی میان برخی کشورها وجود داشته است؛ با این حال در هیچیک از دورههای پیشین، شاهد بروز رفتارهایی نبودهایم که منجر به اخلال جدی در روند اجرایی یا ایجاد محدودیتهای غیرمتعارف برای تیمهای شرکتکننده از سوی کشور میزبان شود.
در ماههای اخیر، تیم ملی ایران با مجموعهای از مشکلات و حواشی در فرایندهای مرتبط با حضور در رقابتها مواجه بوده است؛ مسائلی که میتواند از منظر حقوقی، با اصول حاکم بر تعهدات کشور میزبان در تعارض قرار گیرد. از جمله این تعهدات، تسهیل در صدور روادید برای بازیکنان، کادر فنی و اعضای مدیریتی تیمهای شرکتکننده است. افزون بر آن، موضوعاتی نظیر اسکان تیمها و مدیریت شرایط پیرامونی و امنیتی در ورزشگاهها نیز از جمله وظایف میزبان به شمار میرود که باید بدون ایجاد اختلال و تنش اجرایی شود.
به نظر میرسد برخی اقدامات و حواشی ایجادشده، قابل پیشبینی بوده و فدراسیون فوتبال ایران تا این مرحله با رویکردی مبتنی بر خردورزی و پرهیز از ورود به فضای تنشآلود، عملکردی قابل قبول از خود نشان داده است. تداوم این رویکرد میتواند در مدیریت چالشهای پیشرو نیز مؤثر واقع شود.
در همین چهارچوب، عدم صدور مجوز ورود رئیس فدراسیون فوتبال ایران به خاک کانادا نیز از جمله موضوعاتی است که در مقاطع اخیر مطرح شده است. با این حال، فدراسیون با اتخاذ رویکردی مدیریتی و غیرهیجانی، توانسته از تبدیل این مسأله به یک بحران گسترده جلوگیری کند. در شرایط فعلی، تمرکز اصلی بر موضوع صدور روادید برای بازیکنان و اعضای تیم ملی قرار دارد.
در نهایت، برخلاف برخی ادعاها مبنی بر جدایی سیاست از ورزش، به نظر میرسد در عمل این فدراسیون فوتبال ایران بوده که تا این مرحله با پایبندی به اصول حرفهای، تلاش کرده است این تفکیک را رعایت کند و از سیاسی شدن فضای ورزشی جلوگیری به عمل آورد. از این منظر، رویکرد مدیریتی اتخاذشده شایسته توجه و قدردانی است.