جام جهانی ۲۰۱۰ آفریقای جنوبی
اولین میزبانی قاره سیاه
نوزدهمین دوره جام جهانی فوتبال از ۱۱ ژوئن تا ۱۱ ژوئیه ۲۰۱۰ (۲۱ خرداد تا ۲۰ تیر ۱۳۸۹) به میزبانی آفریقای جنوبی برگزار شد. این نخستین بار در تاریخ ۸۰ ساله جام جهانی بود که مسابقات در خاک قاره آفریقا برگزار میشد.
۳۲ تیم در هشت گروه چهارتیمی به مصاف هم رفتند و دو تیم اول هر گروه به مرحله یکهشتم نهایی راه یافتند. در مجموع ۶۴ بازی برگزار شد، ۱۴۵ گل به ثمر رسید (میانگین ۲٫۲۷ گل در هر بازی) و ۳٬۱۷۸٬۸۵۶ تماشاگر از نزدیک نظارهگر این رقابتها بودند. تیم آلمان با ۱۶ گل، پرگلترین تیم مسابقات لقب گرفت.
ایران در آستانه صعود
جایی که تاریخ تکرار نشد
تیم ملی فوتبال ایران از گروه ۲ مرحله مقدماتی آسیا آغاز کرد، اما در نهایت نتوانست جواز حضور در این مسابقات را به دست بیاورد. کره شمالی به عنوان یکی از نمایندگان آسیا که در مرحله مقدماتی با ایران همگروه بود راهی جام جهانی شد، اما نمایش ضعیفی داشت و با دریافت ۱۲ گل در سه بازی، «کیسه گل» مسابقات لقب گرفت.
یکی از تلخترین خاطرات فوتبال ایران در این دوره مربوط به بازیهای مقدماتی مقابل کره شمالی است؛ جایی که شاگردان علی دایی در شرایط حساس نتوانستند سهمیه را کسب کنند و وداع تلخی با آرزوی حضور در آفریقای جنوبی رقم زدند.
بوقهای ووووزلا
صدای کرکننده آفریقای جنوبی
شاید مهمترین نماد بصری و شنیداری این دوره، بوقهای پلاستیکی معروف به «ووووزلا» بود. فیفا در ابتدا با این بوق مشکل داشت و حتی استفاده از آن را ممنوع اعلام کرده بود، اما در نهایت آن را نمادی از فرهنگ و سنت آفریقای جنوبی دانست و آزاد اعلام کرد.
اما این تصمیم جنجالآفرین شد. بازیکنان و تماشاگران معتقد بودند صدای مداوم این بوقها که گاهی تا ۱۱۶ دسیبل میرسید، تمرکز بازیکنان را مختل میکند و لذت تماشای مسابقات را کاهش میدهد. با این حال، ووووزلاها به نماد این دوره تبدیل شدند، تا جایی که واژه «ووووزلا» به عنوان برترین واژه سال ۲۰۱۰ انتخاب شد. نیل فن شالکیک، مخترع ۳۷ ساله این بوق پلاستیکی، به خاطر مزاحمتهای صوتی ناشی از آن عذرخواهی کرد.
اشتباهات داوری و فریاد کمکخواهی
از تکنولوژی
جام جهانی ۲۰۱۰ با اشتباهات فاحش داوری نیز همراه بود. در مرحله یکهشتم نهایی، شلیک فرانک لمپارد از زیر طاق دروازه آلمان عبور کرد و روی خط دروازه فرود آمد، اما داور به اشتباه آن را گل تشخیص نداد. در همان مرحله، کارلوس توس پس از آفساید آشکار، دروازه مکزیک را باز کرد و داوران گل مردود را اعلام کردند.
این اشتباهات بار دیگر بحث ورود تکنولوژی خط دروازه و سیستم کمک داور ویدیویی (VAR) را به شدت داغ کرد. فیفا در گزارش رسمی خود اذعان کرد که «اشتباهات برخی از آنها جدی رخ داده است، اما این اشتباهات نه پوشانده میشود و نه توجیه» و وعده بهبود آموزش داوران را داد.
طوفان آلمان در یکچهارم نهایی
سقوط آرژانتین و انگلیس
تیم ملی آلمان با ارائه فوتبالی هجومی و تماشایی، در مرحله یکچهارم نهایی آرژانتین را ۴–۰ شکست داد. پیش از آن نیز در یکهشتم نهایی، انگلیس را ۴–۱ در هم کوبید تا یکی از درخشانترین نمایشهای یک تیم در تاریخ جامهای جهانی را به ثبت برساند.
در طرف دیگر، مدافع عنوان قهرمانی یعنی ایتالیا و نایبقهرمان دوره قبل یعنی فرانسه، هر دو در همین مرحله گروهی حذف شدند. تیم شگفتیساز این دوره اما نیوزیلند بود که در هر سه بازی خود به تساوی دست یافت و به عنوان تنها تیم بدون باخت مسابقات، در مرحله گروهی وداع کرد.
فینال خشن
خطای وحشیانه و رکورد کارتهای زرد
فینال جام جهانی در ورزشگاه ساکر سیتی ژوهانسبورگ برگزار شد. داوری این دیدار حساس بر عهده هاوارد وب از انگلستان بود و ۸۵ هزار تماشاگر نظارهگر مسابقه بودند.
این فینال به یکی از خشنترین فینالهای تاریخ جام جهانی بدل شد. در دقیقه ۲۸، نایجل دییونگ با خطایی وحشیانه روی ژابی آلونسو، قفسه سینه او را نشانه گرفت؛ حرکتی که به اعتقاد بسیاری از کارشناسان مستحق کارت قرمز بود. وب تنها با یک کارت زرد این صحنه را جریمه کرد. علاوه بر آن، در دقیقه ۱۰۹ جان هایتینخا از هلند اخراج شد و هلند با ۱۰ نفر به کار خود پایان داد. در مجموع، ۱۴ کارت زرد و ۱ کارت قرمز در این فینال به بازیکنان نشان داده شد که یک رکورد در تاریخ جامهای جهانی محسوب میشود.
گل سرنوشتساز اما در دقیقه ۱۱۵ به ثمر رسید. آندرس اینیستا با شوتی دقیق و تماشایی، توپ را به گوشه دروازه هلند فرستاد و اسپانیا را برای نخستین بار قهرمان جهان کرد. اینیستا پس از گل، پیراهن خود را از تن بیرون آورد و پیامی را به دانی خارکه، کاپیتان فقید اسپانیول که یک سال قبل بر اثر سکته قلبی درگذشته بود، تقدیم کرد. اسپانیا با این برد، به هشتمین کشوری تبدیل شد که جام جهانی را بالای سر میبرد.
جوایز و میراث آفریقای جنوبی
دیگو فورلان از اروگوئه به عنوان بهترین بازیکن جام انتخاب شد و توپ طلا را دریافت کرد. توماس مولر جوان آلمانی با ۵ گل و ۳ پاس گل، عنوان آقای گلی را از آن خود کرد و بهترین بازیکن جوان جام شد. ایکر کاسیاس هم عنوان بهترین دروازهبان مسابقات را به دست آورد. توپ مسابقات که «جابولانی» نام داشت، با طراحی خاص و حرکت غیرقابل پیشبینی خود یکی از پرانتقادترین توپهای تاریخ جام جهانی بود.
اسپانیا علیرغم باخت در اولین بازی برابر سوئیس، موفق شد با تنها 2 گلخورده در ۷ بازی و یک رکورد دفاعی کمنظیر، جام قهرمانی را از آن خود کند. قهرمانی اسپانیا و میزبانی موفق آفریقای جنوبی پس از نگرانیهای شدید امنیتی، ثابت کرد قاره سیاه توانایی برگزاری یک رویداد جهانی را دارد. آفریقای جنوبی ۲۰۱۰ نه فقط یک تورنمنت فوتبالی، بلکه جشنوارهای از فرهنگ، تنوع و امید برای تمام مردم آفریقا بود.