صدای بلند جزایری کوچک در فوتبال جهان
کوسههای آبی در اقیانوس افتخار
فرخ حسابی/ وقتی نام قدرتهای فوتبال آفریقا به میان میآید، معمولاً ذهنها به سوی کشورهایی مانند مصر، نیجریه، سنگال یا مراکش میرود اما در سالهای اخیر، کشوری کوچک در دل اقیانوس اطلس توانسته معادلات فوتبال قاره را بر هم بزند. کیپورد، مجمعالجزایری کوچک با جمعیتی کمتر از ۶۰۰ هزار نفر، حالا به یکی از الهامبخشترین داستانهای فوتبال جهان تبدیل شده است، تیمی که با لقب «کوسههای آبی» نهتنها به جام جهانی ۲۰۲۶ رسید، بلکه ثابت کرد جغرافیا و جمعیت، تعیینکننده بزرگی در فوتبال نیستند.
تیم ملی کیپورد امروز نماد غرور ملی، هویت فرهنگی و رؤیای نسلی تازه از فوتبالیستهای آفریقایی است؛ کشوری که زمانی تنها برای سواحل زیبا و موسیقی مشهورش شناخته میشد، اکنون با فوتبال در کانون توجه جهان قرار گرفته است.
آغاز راه از دل اقیانوس اطلس
کیپورد پس از استقلال از پرتغال در سال ۱۹۷۵، بهتدریج تلاش کرد هویت فوتبالی مستقلی برای خود بسازد. نخستین بازی رسمی این تیم در سال ۱۹۷۸ مقابل گینه برگزار شد که با شکست یک بر صفر همراه بود. در آن دوران، فوتبال در این کشور بیشتر جنبه محلی و تفریحی داشت و امکانات حرفهای چندانی وجود نداشت.
فدراسیون فوتبال کیپورد در سال ۱۹۸۲ تشکیل شد و چند سال بعد به عضویت فیفا درآمد. با این حال، فاصله میان این تیم و قدرتهای فوتبال آفریقا بسیار زیاد بود. نبود زیرساخت مناسب، محدودیت مالی و پراکندگی جغرافیایی جزایر، مسیر پیشرفت را دشوار میکرد.
اما یک ویژگی خاص، به مرور به نقطه قوت بزرگ فوتبال این کشور تبدیل شد؛ مهاجرت گسترده مردم کیپورد به اروپا و آمریکا. امروزه تعداد کیپوردیهای ساکن خارج از کشور حتی بیشتر از جمعیت داخل جزایر است و همین موضوع به منبع عظیمی از استعداد فوتبالی تبدیل شده است.
نسل مهاجران و تولد یک تیم متفاوت
بخش قابل توجهی از بازیکنان تیم ملی کیپورد در لیگهای اروپایی بازی میکنند و برخی حتی خارج از این کشور متولد شدهاند. فوتبال کیپورد عملاً تلفیقی از فرهنگ آفریقایی، سبک اروپایی و هویت جزیرهای است، ترکیبی که به این تیم شخصیت منحصربهفردی داده است.
در دهه ۲۰۰۰، ورود بازیکنان شاغل در لیگهای پرتغال، فرانسه و هلند کیفیت تیم ملی را متحول کرد. مربیان پرتغالی نیز نقش مهمی در سازماندهی ساختار فنی این تیم داشتند. کیپورد کمکم از تیمی ناشناخته به رقیبی سرسخت برای بزرگان آفریقا تبدیل شد.
یکی از نخستین نشانههای این پیشرفت، تساوی بدون گل مقابل پرتغال در سال ۲۰۱۰ بود؛ مسابقهای که جهان فوتبال را شگفتزده کرد. آن زمان پرتغال در رده سوم جهان بود و کیپورد رتبهای بسیار پایینتر داشت، اما «کوسههای آبی» نشان دادند توان رقابت با بهترینها را دارند.
صعود تاریخی به جام ملتهای آفریقا
بزرگترین جهش فوتبال کیپورد در مسیر جام ملتهای آفریقا ۲۰۱۳ رقم خورد. این تیم در مرحله مقدماتی موفق شد کامرون قدرتمند را شکست دهد و برای نخستینبار به مهمترین تورنمنت قاره راه پیدا کند؛ اتفاقی که در آفریقا یک شگفتی بزرگ محسوب میشد.
کیپورد در نخستین حضورش فراتر از انتظار ظاهر شد. تساوی مقابل آفریقای جنوبی و مراکش، سپس پیروزی تاریخی برابر آنگولا، این تیم را راهی مرحله یکچهارم نهایی کرد. فوتبال منظم، جنگندگی بالا و اعتمادبهنفس بازیکنان باعث شد بسیاری از کارشناسان از این تیم بهعنوان پدیده مسابقات یاد کنند.
در دیدار مقابل غنا نیز کیپورد نمایش فوقالعادهای ارائه داد و حتی از نظر تعداد موقعیتها برتر بود، اما در نهایت حذف شد. با این حال، فوتبال آفریقا دیگر نمیتوانست این تیم کوچک را نادیده بگیرد.
تثبیت جایگاه در فوتبال آفریقا
موفقیت سال ۲۰۱۳ اتفاقی زودگذر نبود. کیپورد در سال ۲۰۱۵ نیز به جام ملتهای آفریقا رسید و باز هم عملکرد قابل قبولی داشت. این تیم هرچند با بدشانسی و تفاضل گل از مرحله گروهی حذف شد، اما بدون شکست مسابقات را ترک کرد؛ اتفاقی که نشاندهنده ثبات تاکتیکی و ذهنیت حرفهای بازیکنان بود.
در سالهای بعد، «کوسههای آبی» به حضور در جام ملتها عادت کردند و دیگر تیمی شگفتیساز محسوب نمیشدند، بلکه به رقیبی واقعی برای قدرتهای سنتی آفریقا تبدیل شدند.
اوج این روند در جام ملتهای آفریقای ۲۰۲۳ دیده شد. کیپورد در گروهی دشوار با غنا، مصر و موزامبیک صدرنشین شد. پیروزی مقابل غنا، برد قاطع برابر موزامبیک و تساوی دراماتیک مقابل مصر، نشان داد این تیم حالا شخصیت یک مدعی را پیدا کرده است.
آنها سپس موریتانی را شکست دادند و بار دیگر به یکچهارم نهایی رسیدند. هرچند در ضربات پنالتی برابر آفریقای جنوبی حذف شدند، اما احترام بزرگی در فوتبال آفریقا به دست آوردند.
تحقق رؤیای جام جهانی
رؤیایی که سالها دور از دسترس به نظر میرسید، سرانجام در سال ۲۰۲۵ به واقعیت تبدیل شد. کیپورد با صدرنشینی در گروه مقدماتی، جواز حضور در جام جهانی ۲۰۲۶ را به دست آورد و تاریخسازی کرد.
این کشور به یکی از کوچکترین ملتهای تاریخ جام جهانی تبدیل شد؛ اتفاقی که نهتنها برای مردم کیپورد، بلکه برای تمام کشورهای کوچک جهان الهامبخش بود. پس از قطعی شدن صعود، خیابانهای شهرهای مختلف مملو از جشن و شادی شد. مردم پرچمها را به اهتزاز درآوردند، موسیقی محلی نواخته شد و فوتبال به بزرگترین جشن ملی کشور تبدیل شد.
برای مردم این کشور، صعود به جام جهانی تنها یک موفقیت ورزشی نبود؛ بلکه اثبات توانایی ملتی کوچک برای دیدهشدن در جهان بود. بسیاری معتقدند این اتفاق، مهمترین لحظه تاریخ معاصر ورزش کیپورد محسوب میشود.
فوتبال، پلی میان هویت و آینده
فوتبال در کیپورد فراتر از یک ورزش است. این بازی به بخشی از هویت فرهنگی کشور تبدیل شده و نسل جوان را به آینده امیدوار کرده است. مدارس فوتبال و آکادمیها حالا با انگیزهای متفاوت فعالیت میکنند و نوجوانان، رؤیای حضور در جام جهانی را واقعیتر از همیشه میبینند.
پدرو بتنکورت، مدیر یکی از مهمترین آکادمیهای فوتبال کشور، معتقد است موفقیت تیم ملی ذهنیت نسل جدید را تغییر داده است. نوجوانانی که روزگاری فوتبال را تنها سرگرمی میدانستند، اکنون آن را مسیری برای موفقیت و افتخار ملی میبینند.
فدراسیون فوتبال کیپورد نیز با کمک سرمایهگذاریهای فیفا، زیرساختهای فوتبالی را توسعه داده است. زمینهای تمرینی، استعدادیابی در میان مهاجران و برنامههای توسعه پایه، بخشی از پروژه بلندمدت این کشور برای تثبیت جایگاهش در فوتبال جهان محسوب میشود.
جزایری کوچک با رؤیایی بزرگ
کیپورد امروز تنها یک تیم فوتبال نیست؛ نماد کشوری است که با وجود محدودیتهای فراوان، توانسته صدای خود را به جهان برساند. فوتبال برای مردم این جزایر، ترکیبی از غرور ملی، فرهنگ، موسیقی و امید است.
حالا جهان در انتظار نخستین حضور «کوسههای آبی» در جام جهانی است؛ تیمی که شاید از نظر جغرافیا کوچک باشد، اما جاهطلبیاش در ابعاد یک قدرت بزرگ فوتبال تعریف میشود. در زمینهای خاکی و سواحل آفتابی این جزایر، کودکان بسیاری توپ را دنبال میکنند؛ کودکانی که دیگر رؤیای حضور در جام جهانی را غیرممکن نمیدانند.
ستارهای که صعود را رقم زد
اگر بخواهیم ستاره کیپورد را معرفی کنیم کار سختی خواهیم داشت؛ یکی از کاپیتانهای اصلی تیم و دروازهبان باتجربه یعنی ووزینیا، یکی از بازیکنان کلیدی کیپورد محسوب میشود، استیون موریرا مدافع راست کلمبوس کرو در لیگ آمریکا که سال ۲۰۲۴ در تیم منتخب MLS قرار گرفت و رایان مندس یکی دیگر از بازیکنان رهبر در این تیم، از ستارگان کیپورد هستند. با این حال اگر بخواهیم یک بازیکن خاص را به عنوان ستاره اصلی تیم ملی این کشور معرفی کنیم، باید به سراغ کسی برویم که در مرحله مقدماتی، برای کیپورد خوش درخشید: دیلون لیورامنتو. مهاجم متولد روتردام هلند که به طور قرضی از ورونا در سطح دوم فوتبال پرتغال برای کاسا پیا پرتغال به میدان میرود، در مرحله مقدماتی با گلزنی مقابل کامرون و درخشش در بازی سرنوشتساز مقابل اسواتینی، مسیر را برای صعود تاریخی کیپورد به جام جهانی ۲۰۲۶ هموار کرد.
تاریخسازی با مربی داخلی
نکته تاریخی و خوشحالکننده برای مردم کیپورد که پس از صعود به جام جهانی یک جشن ملی را برگزار کردند، صعود به جام جهانی با حضور یک سرمربی بومی روی نیمکت این تیم بود؛ این در حالی است که اکثریت بازیکنان حاضر در ترکیب کیپورد متولد این کشور نیستند. پدرو لیتائو بریتو ملقب به بوبیستا، در جزایر بوا ویشتا متولد شده و تمام دوران مربیگری خود را در فوتبال کیپورد سپری کرده است و به شکلی غیرمنتظره، یکی از ۴۸ سرمربی حاضر در جام جهانی ۲۰۲۶ خواهد بود. او که در بین بازیکنان و مردم کیپورد محبوبیت بالایی دارد و معمار فوتبال نوین کیپورد محسوب میشود، با صعود به دو دوره جام ملتهای آفریقا پس از قبول هدایت تیم ملی در سال ۲۰۲۰ تبدیل به یک چهره محبوب در این کشور شد و تصویر اسطورهای خود را با رقم زدن صعود به جام جهانی ۲۰۲۶ تکمیل کرد. بوبیستا در دوران بازی خود نیز سابقه ۲۱ بازی برای تیم ملی کیپورد را در کارنامه خود دارد.
Group H
اولین حضور در جام جهانی
سرمربی: بوبیستا (کیپورد)
کاپیتان: رایان مندس
بهترین عملکرد: -
رتبه در ردهبندی فیفا: ۶۹
ستارگان: رایان مندس (ایگدیر)، دیلون لیورامنتو(کاسا پیا)
و کوین پینا (کراسنودار)
برنامه بازیها:
دوشنبه ۲۵ خرداد: اسپانیا - کیپورد ۱۹:۳۰
دوشنبه ۱ تیر: اروگوئه - کیپورد ۱:۳۰
شنبه ۶ تیر: کیپورد - عربستان ۳:۳۰