در حافظه موقت ذخیره شد...
کشوری که میخواهد در مرکز نگاهها باشد
داستان یک سرزمین در حال تغییر
سرزمین دو حرم، با چشمانی به آینده
عربستان سعودی، زادگاه اسلام و قبلهگاه مسلمانان جهان، با دو شهر مقدس مکه و مدینه، همیشه جایگاهی ویژه در قلب بیش از یک میلیارد مسلمان داشته است اما امروز، در کنار این میراث معنوی، صدای «انقلاب صنعتی» و «شهرهای هوشمند» نیز در ریاض و جده به گوش میرسد. پروژه نئوم (NEOM) در شمال غرب، با خط شهر آینهای «لاین» (THE LINE) که بدون خودرو و با انرژی صددرصد تجدیدپذیر طراحی شده، جاهطلبی بیسابقهای را به نمایش گذاشته. شعار آنها این است که «غیرممکن ممکن است» و این روحیه را در فوتبال عربستان هم میبینیم؛ جایی که خرید ستارگانی مثل رونالدو، بنزما و نیمار برای لیگ حرفهای و سپس شکست آرژانتین در قطر، باورِ «ما هم میتوانیم» را به یک حقیقت جهانی تبدیل کرد.
اقتصاد فراسوی نفت
عربستان برای دههها به عنوان یک «اقتصاد تکمحصولی» شناخته میشد. اما با تغییر دید بلند مدت و پروژه ۲۰۳۰ وابستگی به نفت از ۷۰ درصد به کمتر از ۵۰ درصد کاهش پیدا کرده است. امروز، صندوق سرمایهگذاری عمومی (PIF) با داراییهایی بیش از ۷۰۰ میلیارد دلار، در فناوری، گردشگری، سرگرمی و ورزش سرمایهگذاری میکند. بخش گردشگری که تا سال ۲۰۱۹ تقریباً وجود نداشت، اکنون با ویزای توریستی و پروژههایی مانند «البانیه» و «دریة» به یکی از منابع درآمدی تبدیل شده است. تولید ناخالص داخلی (۲۰۲۵ حدود ۱.۱ تریلیون دلار) و نرخ رشد غیرنفتی نزدیک به ۵ درصد، نشان میدهد که این تحول، رونق گذرا نیست؛ یک تغییر ساختاری عمیق است.
جامعه در حال باز شدن
شاید مهمترین بخش دگرگونی عربستان، در جامعه و فرهنگ آن باشد. تا چند سال پیش، سینماها تعطیل بود، زنان حق رانندگی نداشتند و کنسرتهای عمومی ممنوع. اما امروز، نمایشگاههای هنری در ریاض، بخشی از زندگی روزمره شده است. نرخ مشارکت زنان در نیروی کار از ۱۷ درصد در ۲۰۱۶ به بیش از ۳۵ درصد در ۲۰۲۵ رسیده و زنان نه تنها رانندگی میکنند، بلکه در ارتش، هواپیمایی و به عنوان داوران فوتبال مشغول به کارند.
میراث و هنر در عصر تحول
عربستان گنجینههای تاریخی بینظیری دارد که سالها نادیده گرفته میشد. منطقه «العلا»، «درعیه» (خاستگاه خاندان سعود) و هنر صخرهای «حائل» که در یونسکو ثبت شده، اکنون به قطبهای گردشگری تبدیل شدهاند. در هنر مدرن نیز، بینال ریاض (که دوسالانه آن را برگزار میکند) و «مرکز ملک عبدالعزیز برای فرهنگ جهانی» (ایثرا)، تلاش میکنند هنرمندان سعودی را به جهان معرفی کنند. نامهایی مانند «احمد ماطر» (عکاس و هنرمند ویدیو) و «فهد النایف» (نقاش فوتورئالیست) در حراجهای بینالمللی دیده میشوند.
فوتبال؛ آینه تمامنمای جاهطلبی
تیم ملی عربستان در جام جهانی ۲۰۲۲ با غلبه بر آرژانتین (۲-۱) بزرگترین شگفتی تاریخ جامهای جهانی را رقم زد. آن شب، تمام ریاض سبزپوش شد و مردم در خیابانها شادی کردند. این برد فقط یک اتفاق ورزشی نبود؛ پیام روشنی به جهان بود که عربستان دیگر آن کشور دورافتاده و محافظهکار قدیم نیست. لیگ حرفهای عربستان با جذب سوپراستارها و سرمایهگذاری روی آکادمیها، قصد دارد ظرف پنج سال به یکی از پنج لیگ برتر جهان تبدیل شود.
دفعه بعد که بازی عربستان را تماشا کردید، فقط به دنبال تکنیک و تاکتیک نباشید. با هر حمله، داستان کشوری را تماشا میکنید که از دل صحرا و سنت، به سمت آسمانخراشها و فناوری پر میکشد؛ با هر گل، بغضِ یک نسل را میبینید که سالها در حاشیه بود و حالا میخواهد مرکز جهان باشد. عربستان یعنی یادآوری این حقیقت که شاید هیچ چیز به اندازه یک پیروزی فوتبالی، نتواند «امکانِ یک رویا» را برای صدها میلیون انسان در منطقه فریاد بزند.