روایت سیزدهمین دوره جام جهانی
از دست خدا تا گل قرن
جام جهانی ۱۹۸۶ مکزیک را باید یکی از خاصترین و بهیادماندنیترین ادوار تاریخ فوتبال دانست. سیزدهمین دوره این مسابقات از ۳۱ مه تا ۲۹ ژوئن ۱۹۸۶ (۱۰ خرداد تا ۸ تیر ۱۳۶۵) به میزبانی مکزیک برگزار شد و با قهرمانی آرژانتین به پایان رسید؛ اما این تنها روی سکه ماجراست.
ماجرا از جایی شروع شد که قرار بود این میزبانی متعلق به کلمبیا باشد. این کشور در ژوئن ۱۹۷۴ به عنوان میزبان انتخاب شد اما در نوامبر ۱۹۸۲ مقامات کلمبیایی اعلام کردند که توان اقتصادی میزبانی این مسابقات را ندارند. در مه ۱۹۸۳، مکزیک جایگزین شد تا اولین کشوری در جهان لقب بگیرد که دو بار میزبان جام جهانی شده است (پیش از این در سال ۱۹۷۰ نیز میزبان بود) اما شاید کمتر کسی میدانست که این میزبانی نهتنها یک رویداد فوتبالی، بلکه بهنوعی نمایشی تکنفره از نبوغ یک بازیکن خواهد بود؛ دیگو آرماندو مارادونا.
رقابتهای گروهی؛ ۲۴ تیم در شش گروه
۲۴ تیم در شش گروه چهارتیمی تقسیم شدند و قرار بر این شد که دو تیم اول هر گروه و چهار تیم سوم برتر به مرحله بعد صعود کنند. در گروه A، آرژانتین با درخشش مارادونا صدرنشین شد. در گروه B، مکزیک میزبان با اقتدار صعود کرد و در حالی که عراق برای اولین و آخرینبار در تاریخ خود در جام جهانی حضور یافت، نتوانست حتی یک امتیاز هم به دست بیاورد.
گروه C شاهد رقابت نفسگیری بین شوروی و فرانسه بود و این دو تیم به مرحله بعد صعود کردند. در گروه D، برزیل و اسپانیا قدرتمندانه از گروه خود بالا آمدند. گروه E اما یکی از جذابترین گروهها بود؛ دانمارک شگفتیساز با سه پیروزی قاطع (شش گلزده به اروگوئه و دو گل به آلمان غربی) فریاد خود را به گوش جهانیان رساند. در گروه F، مراکش به عنوان اولین تیم آفریقایی تاریخ که به مرحله حذفی جام جهانی صعود میکرد، نام خود را در تاریخ ثبت کرد.
مرحله یکهشتم نهایی و یکچهارم تولد یک افسانه
اولین مرحله حذفی با حضور ۱۶ تیم برگزار شد. در جذابترین دیدار مرحله یکهشتم، فرانسه و ایتالیا قهرمان دوره قبل به مصاف هم رفتند و فرانسویها ۲ بر صفر پیروز شدند. برزیل نیز لهستان را ۴ بر صفر در هم کوبید و آرژانتین با دو گل مارادونا، اروگوئه را از پیش رو برداشت.
اما قله این مسابقات، یکچهارم نهایی بود. روز ۲۲ ژوئن ۱۹۸۶، ورزشگاه آزتکا مکزیکوسیتی شاهد دیداری بود که نه تنها سرنوشت این مسابقات، بلکه تاریخ فوتبال را برای همیشه تغییر داد. آرژانتین برابر انگلیس قرار گرفت. شش دقیقه پس از شروع نیمه دوم، مارادونا مشت خود را به سمت توپ کوبید و آن را از بالای سر پیتر شیلتون، دروازهبان بلندقامت انگلیسی، وارد دروازه کرد. داوران که دید روشنی از صحنه نداشتند (فناوری VAR هنوز اختراع نشده بود)، گل را تأیید کردند. پس از بازی، مارادونا با کنایه معروف خود گفت: «این گل کمی با سر و کمی با دست خدا به ثمر رسید.»
اما اگر تا آن لحظه هواداران انگلیسی دلخور بودند، چیزی که چهار دقیقه بعد رخ داد، آنها را کاملاً مأیوس کرد. مارادونا توپ را از زمین خودی برداشت و با دریبل شش بازیکن انگلیسی (همراه دروازهبان) توپ را درون دروازه حریف جای داد. این گل در نظرسنجی فیفا به عنوان «گل قرن» انتخاب شد. آرژانتین با نتیجه ۲ بر یک پیروز شد تا نیمه نهایی را در پیش بگیرد.
در دیگر دیدارهای یکچهارم نهایی، برزیل و فرانسه یکی از زیباترین بازیهای تاریخ فوتبال را رقم زدند؛ دیداری که پس از تساوی ۱–۱ در وقتهای معمول و اضافه، در ضربات پنالتی به سود فرانسویها به پایان رسید. آلمان غربی نیز با نتیجه ۴ بر ۱ میزبان را از پیش رو برداشت و بلژیک، اسپانیا را در ضربات پنالتی شکست داد.
نیمهنهایی و فینال
در نیمهنهایی، آرژانتین در ۲۵ ژوئن در ورزشگاه آزتکا به مصاف بلژیک رفت و با دو گل مارادونا (یکی دیگر از پنالتیهای تماشایی) به برتری ۲ بر صفر رسید و راهی فینال شد. در گوادالاخارا، آلمان غربی، فرانسه را با دو گل آندریاس برمه و رودی فولر شکست داد تا به فینال برسد.
فینال اما تماشاییتر از آن چیزی بود که هواداران انتظار داشتند. ورزشگاه آزتکا در ۲۹ ژوئن ۱۹۸۶، شاهد رویارویی آرژانتین و آلمان غربی بود. آرژانتین توسط خوزه لوئیس براون و خورخه والدانو به دو گل رسید و به نظر میرسید کار تمام شده است، اما آلمانیها در ۱۰ دقیقه پایانی توسط کارل هاینتس رومنیگه و رودی فولر به تساوی رسیدند. با این حال، در یک حرکت تماشایی، دیگو مارادونا در دقیقه ۸۴ پاس دقیقی به خورخه بوروچاگا داد و او با شوتی محکم، آرژانتین را ۳ بر ۲ پیروز کرد تا دومین قهرمانی تاریخ آرژانتین رقم بخورد.
آمار و جوایز؛ ستارهها درخشیدند
در جام جهانی ۱۹۸۶ در مجموع ۵۲ دیدار برگزار شد، ۱۳۲ گل به ثمر رسید (میانگین ۲٫۵۴ گل در هر بازی) و ۲,۳۹۳,۰۳۱ تماشاگر از نزدیک نظارهگر این رقابتها بودند. عنوان آقای گلی به گری لینکر انگلیسی رسید که ۶ گل زد. اما بهترین بازیکن جام بدون شک دیگو مارادونا بود که علاوه بر دریافت توپ طلا، کفش طلا (بهترین گلزن) را نیز از آن خود کرد. انزو شیفو از بلژیک به عنوان بهترین بازیکن جوان جام انتخاب شد و برزیل نیز جام اخلاق فیفا را به خانه برد.