چگونه اکوادور به قدرتی نوظهور تبدیل شد
صعود در سکوت
فرخ حسابی/ فوتبال در اکوادور، همانند بسیاری از کشورهای آمریکای جنوبی، نهفقط یک ورزش بلکه بخشی از هویت ملی است. تیم ملی فوتبال این کشور، معروف به «لا تری»، سالها در سایه قدرتهای سنتی قاره قرار داشت، اما در دو دهه اخیر توانسته جایگاهی قابل احترام برای خود به دست آورد. این تیم زیر نظر فدراسیون فوتبال اکوادور فعالیت میکند و از سال ۱۹۲۶ به عضویت فدراسیون بینالمللی فوتبال درآمده است. با وجود این پیشینه، مسیر پیشرفت اکوادور همواره با فراز و نشیب همراه بوده و موفقیتهای اصلی آن به سالهای اخیر بازمیگردد.
از ورود فوتبال تا شکلگیری تیم ملی
ورود فوتبال به اکوادور به اواخر قرن نوزدهم بازمیگردد؛ زمانی که خوان آلفردو رایت پس از بازگشت از انگلستان این ورزش را به کشورش معرفی کرد.
نخستین باشگاه فوتبال در سال ۱۸۹۹ تأسیس شد و بهتدریج این رشته در میان مردم محبوب شد. تیم ملی اکوادور نخستین بازی رسمی خود را در سال ۱۹۳۸ انجام داد و در همان رقابتها توانست مقام سوم را کسب کند.
با این حال، در نخستین دوره جام جهانی فوتبال در سال ۱۹۳۰، اکوادور با وجود دریافت دعوتنامه، به دلیل مشکلات مالی از حضور انصراف داد. این موضوع نشاندهنده محدودیتهای ساختاری فوتبال این کشور در آن دوران بود.
ناکامیهای طولانی در سطح قاره
برای چندین دهه، تیم ملی اکوادور در رقابتهای انتخابی جام جهانی عملکرد قابل توجهی نداشت و نتوانست به مرحله نهایی راه پیدا کند. شکستهای پیاپی برابر تیمهای قدرتمند آمریکای جنوبی نشان میداد که فاصله این تیم با سطح اول فوتبال قاره زیاد است. تا دهه ۱۹۹۰، اکوادور همچنان در زمره تیمهای درجه دوم قرار داشت.
با تغییر ساختار مسابقات انتخابی در قاره و برگزاری آن بهصورت لیگ رفتوبرگشت، شرایط تا حدی تغییر کرد. اکوادور با استفاده از امتیاز میزبانی، بهویژه در شهر کیتو، توانست نتایج بهتری کسب کند و به تدریج به سطح رقابتی نزدیک شود.
صعود تاریخی به جام جهانی ۲۰۰۲
صعود به جام جهانی ۲۰۰۲ نقطه عطفی در تاریخ فوتبال اکوادور محسوب میشود. این موفقیت با هدایت ارنان داریو گومس به دست آمد و باعث شد اکوادور برای نخستین بار در این رقابتها حضور پیدا کند. پیروزی برابر برزیل و کسب امتیازات کلیدی در مسیر انتخابی، نقش مهمی در این صعود داشت.
در این دوره، بازیکنانی مانند آگوستین دلگادو، الکس آگیناگا و ایوان اورتادو بهعنوان ستونهای اصلی تیم مطرح شدند و نسلی تأثیرگذار را شکل دادند که مسیر موفقیتهای بعدی را هموار کرد.
حضور در جمع شانزده تیم برتر
چهار سال بعد، اکوادور در جام جهانی ۲۰۰۶ آلمان بهترین عملکرد تاریخ خود را ثبت کرد. این تیم با پیروزی در مرحله گروهی توانست برای نخستین بار به مرحله یکهشتم نهایی صعود کند. اگرچه در این مرحله شکست خورد، اما نمایش قابل قبول آن باعث شد نگاهها به فوتبال اکوادور تغییر کند. با این حال، این موفقیتها در رقابتهای قارهای تکرار نشد و اکوادور در جام ملتهای آمریکای جنوبی نتوانست به قهرمانی برسد. بهترین نتیجه این تیم در این مسابقات، مقام چهارم بوده است.
تلاش برای بازگشت به اوج
پس از دوران موفق، فوتبال اکوادور با افت نسبی مواجه شد. نتایج ضعیف در برخی رقابتها و ناکامی در صعود به جام جهانی ۲۰۱۸ نشان داد که تیم نیاز به بازسازی دارد. مربیان مختلفی برای احیای تیم تلاش کردند و نسل جدیدی از بازیکنان به تیم ملی اضافه شدند. در سالهای اخیر، با وجود برخی مشکلات مدیریتی و حاشیههای مربوط به قوانین و مدارک بازیکنان، روند نوسازی تیم ادامه یافته و امیدها برای بازگشت به روزهای موفق افزایش پیدا کرده است.
نقش ورزشگاه آتاهوالپا
یکی از عوامل مهم موفقیت اکوادور، میزبانی در ارتفاعات شهر کیتو است. ورزشگاه المپیک آتاهوالپا به دلیل ارتفاع زیاد از سطح دریا، شرایط خاصی برای تیمهای میهمان ایجاد میکند و به یک مزیت برای اکوادور تبدیل شده است. بسیاری از تیمهای بزرگ در این ورزشگاه با مشکل مواجه شدهاند.
فوتبال و جامعه؛ بازتابی از هویت ملی
موفقیتهای تیم ملی اکوادور تنها به نتایج ورزشی محدود نمیشود، بلکه بازتابی از تحولات اجتماعی این کشور نیز هست. حضور گسترده بازیکنان آفرو-اکوادوری در ترکیب تیم، بحثهایی درباره هویت ملی و برابری اجتماعی ایجاد کرده است. فوتبال در اکوادور به بستری برای همبستگی و بازتعریف مفهوم ملیت تبدیل شده است.
آیندهای امیدوارکننده
تیم ملی اکوادور مسیری طولانی از یک تیم کمنامونشان تا رقیبی جدی در سطح قاره طی کرده است. صعود به جامهای جهانی و عملکرد قابل قبول در برخی رقابتها نشاندهنده پیشرفت این تیم است، هرچند هنوز به موفقیتهای بزرگ قارهای دست نیافته است.
اگر روند توسعه فوتبال و پرورش استعدادها ادامه یابد، اکوادور میتواند در آینده به یکی از قدرتهای پایدار فوتبال آمریکای جنوبی تبدیل شود؛ تیمی که از حاشیه آغاز کرد و اکنون در مسیر تثبیت جایگاه خود در متن فوتبال جهان قرار دارد.
کایسدو، هویت فوتبال اکوادور
ترکیب اکوادور در این جام چهرههای آشنای زیادی دارد اما بیتردید هافبک چلسی که این روزها با تیمش در فوتبال انگلیس شرایط خوبی را پشت سر نمیگذارد، بهترین بازیکن حاضر در لیست این تیم است. مویسس کایسدو که در سال ۲۰۲۳ با انتقال گرانقیمت از برایتون به چلسی خبرساز شد، شاید اولین بازیکن کلاس جهانی تاریخ فوتبال اکوادور باشد و حضور او در خط هافبک تیم ملی اکوادور، نبض بازی تیم بکاکس را تعیین میکند. با این حال کاپیتان تیم و برادر آنتونیو والنسیا کاپیتان سابق منچستریونایتد یعنی انر والنسیای ۳۶ ساله در خط حمله، همچنان یک بازیکن کلیدی در ترکیب اکوادور محسوب میشد. او که ۱۴ سال پس از اولین بازی ملی خود در جام جهانی ۲۰۲۶ حاضر خواهد بود، با ۴۹ گل زده و با اختلاف بهترین گلزن فوتبال ملی این کشور است و پس از ۶ گل در جامهای ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲، به دنبال تداوم این روند فوقالعاده در این دوره نیز خواهد بود؛ والنسیا این روزها در تیم پاچوکای مکزیک توپ میزند.
سرمربیای که بازیکن حرفهای نبود
اگر در روزهای جام جهانی تلویزیون را روشن کردید و دیدید مردی شبیه به کلودیو کانیگیا با کت و شلوار در کنار زمین ایستاده، میتوانید مطمئن شوید که اکوادور در زمین حضور دارد و آن مرد، کسی نیست جز سباستین بکاکس، سرمربی ۴۳ ساله و آرژانتینی تیم ملی اکوادور که از آگوست ۲۰۲۴ و در میانه راه مرحله مقدماتی جام جهانی ۲۰۲۶، هدایت تیم ملی اکوادور را برعهده گرفت. او که هیچگاه فوتبالیست حرفهای نبوده، پس از سالها کار در ردههای پایه در سال ۲۰۰۲ با چهره آشنای فوتبال آرژانتین یعنی خورخه سمپائولی آشنا شد و به عنوان دستیار سالها در کنار او فعالیت کرد؛ از جمله فعالیت به عنوان دستیار در جام جهانی ۲۰۱۴ با شیلی و در جام جهانی ۲۰۱۸ با آرژانتین. پس از آن بود که او با هدایت چند تیم باشگاهی در آرژانتین، خود را به عنوان یک سرمربی مطرح کرد و در فصل ۲۰۲4- 2023 نیز هدایت الچه در اسپانیا را برعهده داشت. تصمیم اکوادور برای جایگزینی فلیکس سانچز سرمربی سابق قطر با او، کمی تعجببرانگیز بود اما بکاکس، خود را به خوبی در مسابقات مرحله مقدماتی جام جهانی ثابت کرد.
Group E
پنجمین حضور در جام جهانی
سرمربی: سباستین بکاکس (آرژانتین)
کاپیتان: انر والنسیا
بهترین عملکرد: حضور در یک هشتم نهایی (۲۰۰۶)
رتبه در ردهبندی فیفا: ۲۳
ستارگان: مویسس کایسدو(چلسی)، پیرو هینکاپیه (آرسنال)
و ویلیان پاچو (پاریسنژرمن)
برنامه بازیها:
دوشنبه ۲۵ خرداد: ساحل عاج - اکوادور ۲:۳۰
یکشنبه ۳۱ خرداد: اکوادور - کوراسائو ۳:۳۰
پنجشنبه ۴ تیر: اکوادور - آلمان ۲۳:۳۰