سلام به شگفتیسازان
شاید باید ترکیه را آسیاییترین کشور عضو یوفا در نظر گرفت؛ کشور همسایه ایران که بخش بزرگی از آن در قاره آسیا قرار گرفته، شاید اگر در کنفدراسیون فوتبال آسیا قرار داشت، میتوانست در هر دوره جام جهانی بدون دردسر حضور پیدا کند اما با عضویت در یوفا، چالش سختتری را برای حضور در جام جهانی پشت سر میگذارد و معمولاً، بیشتر آنها را در جام ملتهای اروپا میبینیم. البته حضور در یوفا باعث شده که فرهنگ فوتبالی خاص و پرشور ترکیه به ویژه در فوتبال باشگاهی با سه باشگاه پایتختنشین بزرگ گالاتاسرای، فنرباغچه و بشیکتاش، چهره جهانی به خود بگیرد و این موضوع، مسیر حضور بازیکنان بزرگ فوتبال ترکیه در لیگهای معتبر فوتبال جهان را هم آسانتر کرده است. حالا و پس از ۲۴ سال غیبت در جام جهانی، ترکیه با شایستگی تمام و برای سومین بار، توانسته جواز حضور در این مسابقات را کسب کند و شاید این بار هم مثل جام تاریخی ۲۰۰۲ در کره و ژاپن، باید منتظر یک عملکرد اعجابانگیز و فراتر از انتظار از ترکیه باشیم.
نحوه صعود چگونه بود؟
پس از صعود به مرحله یکچهارم نهایی یورو ۲۰۲۴، وینچنزو مونتلا در مقدماتی جام جهانی ۲۰۲۶ نیز عملکرد بسیار قابل دفاعی روی نیمکت ترکیه داشت. شکست مقابل قهرمان اروپا یعنی اسپانیا در دیدار رفت مرحله مقدماتی، تنها باخت ترکیه در طول مرحله مقدماتی بود اما همین شکست و حضور با اسپانیای قدرتمند در یک گروه، برای ترکیه کافی بود تا این تیم به جای صعود مستقیم به جام جهانی، راهی مرحله پلیآف صعود به جام جهانی در قاره اروپا شود.
در مرحله نیمهنهایی پلیآف، پیروزی یک بر صفر مقابل رومانی آنها را در آستانه صعود به جام جهانی قرار داد و در دیدار پایانی، آنها یک رقیب گمنام اما جاهطلب را به عنوان میزبان پیش روی خود میدیدند: کوزوو. کوزوو که ۵۵ رده از ترکیه در ردهبندی فیفا پایینتر بود، با حمایت هواداران خود به دنبال تاریخسازی پا به میدان گذاشت اما تکرار برتری یک بر صفر در این بازی، فرصت را برای بازگشت ترکیه به جام جهانی فراهم کرد و حالا این تیم، با حضور در گروه یکی از سه تیم میزبان، امید بالایی به درخشش در جام جهانی دارد.
از صعود با سکه تا سومی غیرمنتظره
داستان حضور ترکیه در جامهای جهانی معمولاً با اتفاقاتی عجیب و دور از ذهن همراه بوده است؛ برای کشوری با تاریخچه ترکیه و تیمهای باشگاهی قدرتمند در سطح اول فوتبال اروپا، تنها سه حضور در جام جهانی چندان آمار موفقیتآمیزی نیست اما دو حضور قبلی، با داستانهای جالبی روبهرو بوده است. نخستین حضور ترکیه در جام جهانی، سال ۱۹۵۴ در سوییس رقم خورد؛ در مرحله پلیآف مقدماتی، ترکیه ابتدا ۴-۱ مغلوب اسپانیا شد و در بازی دوم با نتیجه یک بر صفر به پیروزی رسید.
در آن زمان به جای احتساب نتیجه کلی، بازی سوم برگزار میشد و پس از تساوی ۲-۲ در بازی تعیین کننده، پرتاب سکه جایگاه ترکیه در جام جهانی را تضمین کرد؛ جامی که با برد هفت بر صفر مقابل کره جنوبی و شکست ۷-۲ مقابل آلمان غربی همراه شد. دومین حضور آنها در جام جهانی سال ۲۰۰۲ رقم خورد؛ جایی که ترکیه قرار نبود یکی از مدعیان جام باشد اما تیم سنول گونش به شکلی عجیب، مسیری تاریخی را تا حضور در نیمهنهایی با شکست دادن ژاپن و سنگال طی کرد. پس از شکست مقابل برزیل در نیمهنهایی، ترکیه با سریعترین گل تاریخ جامهای جهانی که توسط هاکان شوکور به ثمر رسید، کره جنوبی را در ردهبندی از پیش رو برداشت.
مدل بازی ترکیه چگونه خواهد بود؟
در جام جهانی میتوانیم از ترکیه وینچنزو مونتلا انتظار یک فوتبال جذاب و تماشاگرپسند را همانند مرحله مقدماتی و یورو ۲۰۲۴ داشته باشیم.
جالب اینکه او حتی مقابل اسپانیا هم به قیمت یک شکست سنگین و تلخ، دست از سیستم موردعلاقه خود نکشید و این نشان میدهد که احتمالاً در جام جهانی هم ترکیه، با یک روش کنشگرا پا به مسابقات خواهد گذاشت. سیستم پایه مونتلا در بازیهای اخیر سیستم ۱-۳-۲-۴ بوده که بر پایه بازیکنان فیزیکی در خط دفاعی و تکنیک و سرعت جوانان تیم در خط حمله بنا شده است و با ۱۷ برد در ۳۰ بازی اخیر، میتوان آن را یک سیستم برنده در حد و اندازه تیمی مانند تیم ملی فوتبال ترکیه دانست.