حسرت بزرگ برای یک نسل طلایی
پایان اوورکتپوشها بدون جام جهانی
محمد قراگزلو
خبرنگار
از جام جهانی 1978 تا 1998 بیست سال طول کشید تا تیم ملی فوتبال ایران به جام جهانی برسد. در این فاصله چهار دوره جام جهانی برگزار شد که بسیاری از اهالی فوتبال و آنهایی که حالا حداقل در دهه چهارم زندگیشان هستند خاطرات خوشی از آن تورنمنتها دارند. در عین حال این نکته بسیار تلخ در گوشه خاطرات فوتبالی آنها همواره جاری است که در میان آن همه خاطره جذاب فوتبالی هیچ نشانی از تیم ملی ایران پیدا نمیکنید.
در ادواری که جام جهانی با 24 تیم برگزار میشد و از کل آسیا و اقیانوسیه دو تیم به بزرگترین تورنمنت فوتبال دنیا میرسیدند چهار دوره در قدم آخر و نهایی ماندیم و این وسط یک نسل طلایی از فوتبالیستهایی که برخی از آنها در زمره بهترین بازیکنان تاریخ فوتبال ایران قرار میگیرند، در حسرت جام جهانی ماندند. در واقع این نسل که در بین آنها تعداد زیادی فوتبالیست فوقالعاده میتوان پیدا کرد هیچگاه به رویای بزرگ هر فوتبالیستی که حضور در جام جهانی است نرسیدند و اینچنین با دیده نشدن در مهمترین آوردگاه فوتبال، هیچ گاه در عرصه بینالمللی دیده نشدند.
ستارههایی که در دوران جنگ تحمیلی با یک ساک ساده ورزشی و اوورکتهای سبز رنگ و شلوارهای پاچهگشاد با تیپی مشابه و بدون خودرو شخصی در محل تمرین و مسابقه حاضر میشدند، درخشش و محبوبیتشان محدود به مسابقات داخلی شد و حتی با تعطیلی رقابتهای سراسری در کشور تنها در پایتخت یا استانهای خودشان بازی میکردند.
امروز و در شرایطی که تیم ملی برای چهارمین بار متوالی راهی جام جهانی میشود، حتماً اعضای این نسل سوخته و کمتر دیده شده آه و افسوسی از ته دل خواهند کشید چرا که بعضاً در مقایسه توانمندیهای خود و برخی بازیکنان نسل فعلی، حداقل حق خود را حضور در یک دوره جام جهانی و دستاوردهای احتمالی آن که میتوانست ترانسفر به یک لیگ اروپایی باشد، میدانند.
در تیم ملی که با ورود به جام ملتهای 1980 با اخبار شروع جنگ تحمیلی شوکه شده بود در کنار ستارههایی که در آرژانتین فضای جام جهانی را حس کرده بودند میتوان به نامهای بزرگی مثل حمید علیدوستی و رضا نعلچگر اشاره کرد که در حسرت حضور در این تورنمنت ماندند.
با درگیری در جنگ تحمیلی اصلاً در مراحل مقدماتی جامهای جهانی 1986 و 1990 شرکت نکردیم و اینطوری بسیاری از ستارهها سوختند. از بین بازیکنانی که در جام ملتهای آسیا 1984 حضور داشتند میتوان به بهروز سلطانی، رحیم میراخوری، شاهین بیانی، اصغر حاجیلو، جعفر مختاریفر، حمید درخشان، ضیا عربشاهی، شاهرخ بیانی، عبدالعلی چنگیز، ناصر محمدخانی، حافظ طاحونی، احمد سنجری، مرحوم رضا احدی، محمدرضا شکورزاده و غلامرضا فتحآبادی اشاره کرد.
در جام ملتهای 1988 بازیکنانی مثل مرتضی فنونیزاده، سیروس قایقران، محمدحسن انصاری فرد، سیدعلی افتخاری، مجید نامجومطلق، مجتبی محرمی، فرشاد پیوس، مرحوم کریم باوی و صمد مرفاوی برای تیم ملی بازی میکردند که حتی در سالهای آتی رنگ جام جهانی را ندیدند.
با وجود پایان جنگ تحمیلی و هشت ساله بسیاری از ستارههای همان نسل تا چند سال بعد به مهمترین تورنمنت دنیای فوتبال راه پیدا نکردند.
بیشتر این بازیکنان در مقدماتی جام جهانی 1990 هم حضور داشتند که با برد 3 بر 2 مقابل چین در نهایت راهی به تورنمنت معروف ایتالیا 90 نیافتند. رضا حسنزاده، سیدمهدی ابطحی، مرتضی کرمانیمقدم و مهدی فنونیزاده از دیگر ستارههای این مقطع تیم ملی بودند که بدون حضور در جام جهانی فوتبالشان تمام شد.
آخرین ستارههای این نسل سوخته آنهایی هستند که تا مقدماتی جام جهانی 1994 آمدند و بعدتر تا مقدماتی 1998 جایی در تیم ملی نداشتند. بهزاد غلامپور، رضا رضاییمنش، جواد منافی، امیر قلعهنویی و بهزاد داداشزاده از جمله این ستارهها به حساب میآیند که دوران ملیشان مصادف با حضور در جام جهانی نشد و حالا جزو یک گروه پرتعداد از فوتبالیستهای نخبه ایرانی هستند که هیچ خاطره ملموسی از این تورنمنت ندارند.