برگزاری لیگ پس از جام جهانی به موافقت فیفا بستگی دارد
بلاتکلیفی تقویم فوتبال
محمدرضا رحیم پور
خبرنگار
پس تجاوز رژیم صهیونیستی و امریکا به خاک کشورمان در جریان جنگ رمضان، ادامه رقابتهای لیگ برتر فوتبال به یکی از پیچیدهترین مسائل پیشروی فدراسیون فوتبال و سازمان لیگ تبدیل شده است؛ موضوعی که نهتنها ابعاد فنی، بلکه جنبههای حقوقی و بینالمللی نیز پیدا کرده است. در شرایطی که برنامهریزی برای ادامه مسابقات با ابهامات متعددی روبهرو است، جلسهای مشترک میان مدیران باشگاهها و مسئولان سازمان لیگ برگزار شد تا راهکاری برای تعیین تکلیف هشت هفته پایانی لیگ ارائه شود.
یکی از پیشنهادهای مطرحشده، برگزاری مسابقات بهصورت متمرکز بود؛ پیشنهادی که با مخالفت ۱۲ باشگاه مواجه شد و عملاً امکان اجرایی شدن آن کاهش یافت. پس از این مخالفت، ایده دیگری مطرح شد که بر اساس آن مسابقات لیگ برتر در بازه زمانی همزمان با جام جهانی یا پس از پایان این رقابتها ادامه پیدا کند. با این حال، بررسیهای حقوقی نشان میدهد این راهکار نیز با موانع جدی مواجه است.
چالش نقلوانتقالات و پایان اعتبار قراردادها
نخستین مانع، به تقویم رسمی نقلوانتقالات مربوط میشود. بسیاری از قراردادهای بازیکنان تا پایان فصل فوتبالی معتبر است و این بازه زمانی عملاً همزمان با آغاز جام جهانی به پایان میرسد. در چنین شرایطی، بازیکنانی که قراردادشان خاتمه پیدا میکند، میتوانند بهعنوان بازیکن آزاد تصمیمگیری کنند و باشگاهها عملاً تضمینی برای در اختیار داشتن آنها در ادامه رقابتها نخواهند داشت. این مسأله میتواند تعادل رقابتها را تحت تأثیر قرار داده و حتی زمینهساز اختلافات حقوقی شود.
ریسکهای پزشکی و فشردگی تقویم
از منظر فنی و پزشکی نیز نگرانیهای قابل توجهی وجود دارد. برگزاری جام جهانی با فشردگی بالا، فشار مضاعفی به ملیپوشان وارد میکند و در صورت ادامه لیگ در همان بازه زمانی، فرصت استراحت و ریکاوری مناسب از آنها گرفته خواهد شد. این مسأله بهویژه برای باشگاههایی که ملیپوشان بیشتری دارند، خطر افزایش مصدومیتها را بالا میبرد. همچنین فشردگی تقویم فصل آینده میتواند دوره آمادهسازی پیشفصل را مختل کرده و ریسک آسیبهای عضلانی و افت بدنی بازیکنان را افزایش دهد.
الزام تعیین نمایندگان آسیایی
یکی دیگر از موانع مهم، الزام معرفی نمایندگان فوتبال ایران در رقابتهای آسیایی است. طبق مقررات کنفدراسیون فوتبال آسیا، فدراسیونها باید تا پایان خرداد ماه، تیمهای حاضر در لیگ قهرمانان آسیا و سایر رقابتهای قارهای را معرفی کنند. در صورتی که مسابقات لیگ به پس از جام جهانی موکول شود، این زمانبندی با اختلال مواجه خواهد شد و احتمالاً با مخالفت AFC روبهرو میشود.
نظر کارشناس حقوقی؛ لیگ در مسیر «فورس ماژور»
در این میان، رضا شاهمنصوری، کارشناس حقوقی ورزش، معتقد است شرایط فعلی از حالت عادی خارج شده و باید با نگاه حقوقی ویژه به آن پرداخته شود.
شاهمنصوری در گفتوگو با ایران ورزشی اظهار کرد: «وضعیت فعلی، وضعیت نرمالی نیست و اجرای تعهدات در شرایط غیرعادی با قواعد معمول انجام نمیشود. ما عملاً در مسیر فورسماژور قرار گرفتهایم و در چنین وضعیتی تعهدات طرفین میتواند معلق شود. تعلیق قرارداد ممکن است ماهیت اجرای قرارداد را تحت تأثیر قرار دهد، چرا که در شرایط خاص حتی ممکن است امکان بهرهبرداری کامل از بازیکن وجود نداشته باشد.»
وی ادامه داد: «در این وضعیت، با دو طیف از بازیکنان مواجه هستیم؛ گروهی که ترجیح میدهند در ماههای منتهی به جام جهانی در شرایط مسابقه باقی بمانند تا آمادگی خود را حفظ کنند و گروهی دیگر که ممکن است بهدنبال انتقال یا حتی جدایی قرضی باشند. در چنین حالتی، پرسش مهم این است که بازیکن در چه تیمی بازی میکند و پرداخت دستمزد او چگونه انجام خواهد شد.»
این کارشناس حقوقی همچنین به ضرورت تعیین تکلیف سریع لیگ اشاره کرد و گفت: «دلایل فنی و حقوقی متعددی وجود دارد که نشان میدهد باید هرچه سریعتر وضعیت لیگ مشخص شود. نخست، باید مشخص شود چه تیمهایی سهمیه حضور در رقابتهای آسیایی را کسب میکنند. دوم، وضعیت صعود و سقوط تیمها اهمیت دارد، چرا که برخی باشگاهها خصوصی هستند و بر اساس جایگاه خود برنامهریزی مالی کردهاند و مثلا تیم نساجی یک باشگاه خصوصی است و شانس زیادی برای صعود به لیگ برتر دارد که با نیمه تمام ماندن لیگ، حق این تیم ها ضایع خواهد شد.»
شاهمنصوری افزود:«بحث بر سر هشت هفته پایانی لیگ است؛ اینکه مسابقات بهصورت متمرکز برگزار شود یا غیرمتمرکز. اگر این بازیها در بازه زمانی بسیار متراکم برگزار شود، خطر مصدومیت بازیکنان، بهویژه پیش از جام جهانی، افزایش خواهد یافت. در شرایط فعلی که نرمال نیست، همه اهالی فوتبال و رسانهها دغدغه این موضوع را دارند. حتی ممکن است بازیکنی به استناد پایان قرارداد خود در خردادماه، اقدام به فسخ کند.»
وی در پایان با اشاره به اجازه رسمی فیفا برای برگزاری لیگ پس از جام جهانی تأکید کرد: «اگر فیفا، AFC و باشگاهها به جمعبندی مشترک برسند، میتوان با نوعی مدیریت منعطف، لیگ را حتی در بازه زمانی جام جهانی برگزار کرد و آن را ادامه داد اما این امر نیازمند اخذ مجوز رسمی و تمدید برخی مهلتها از سوی فیفا و AFC است. در واقع، برای عبور از این شرایط باید موافقت نهادهای بینالمللی جلب شود.»
با توجه به مجموعه چالشهای حقوقی، پزشکی و تقویمی، به نظر میرسد تصمیمگیری درباره ادامه لیگ برتر نیازمند اجماع میان باشگاهها، فدراسیون فوتبال و نهادهای بینالمللی است. هرچند گزینه برگزاری مسابقات در حین یا پس از جام جهانی مطرح شده، اما پیچیدگیهای موجود نشان میدهد اجرای چنین طرحی بدون هماهنگی گسترده و اخذ مجوزهای لازم، با دشواریهای فراوانی همراه خواهد بود.