ثبات عجیب جایزههای مالی جام ملتهای زنان آسیا
بیتوجهی AFC به اعتراض بازیکنان
در حالی که جام ملتهای فوتبال زنان آسیا ۲۰۲۶ در استرالیا بهعنوان «موفقترین دوره تاریخ این رقابتها» معرفی شده، کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC) با اعلام عدم افزایش جوایز نقدی این تورنمنت نسبت به دوره قبلی، موجی از انتقادات را برانگیخته است. این تصمیم که در تضاد آشکار با روند رو به رشد و سرمایهگذاری فزاینده در فوتبال زنان در سطح جهانی قرار دارد، واکنش تند بازیکنان، نهادهای صنفی و فعالان برابری را به دنبال داشته است.
این مسابقات که امسال پنجاهمین سالگرد برگزاری خود را جشن میگیرد، نخستین بار در سال ۲۰۲۲ صاحب جایزه نقدی شد. در آن دوره، مبلغ ناچیز ۱.۸ میلیون دلار میان چهار تیم برتر توزیع شد. رقمی که برای بسیاری نمادین بود و گامی هرچند کوچک به سوی رسمیت بخشیدن به فوتبال زنان در قاره آسیا محسوب میشد. اما اکنون AFC اعلام کرده است که همین مبلغ ثابت و بدون تغییر برای دوره ۲۰۲۶ نیز در نظر گرفته شده است؛ تصمیمی که به مثابه سیلی بر صورت تلاشگران این عرصه تلقی میشود.
سخنگوی AFC در پاسخ به انتقادات فزاینده، با توجیهی نه چندان قانعکننده اظهار داشت: «کنفدراسیون اهمیت افزایش جوایز مالی را به رسمیت میشناسد، اما مبلغ جوایز این دوره با دورههای گذشته یکسان باقی مانده است. درآمدهای این مسابقات هنوز در حال رشد است و افزایش جوایز باید متناسب با موفقیت تجاری رویداد باشد.»
این توجیه، با انتقادهای گسترده مواجه شده است، به ویژه زمانی که مقایسهای با جام ملتهای مردان آسیا صورت میگیرد. در سال ۲۰۲۳، AFC برای جام مردان بودجهای کلان معادل ۱۴.۸ میلیون دلار اختصاص داد و علاوه بر آن، هر یک از ۲۴ تیم شرکتکننده مبلغ ۲۰۰ هزار دلار بهعنوان حق حضور دریافت کردند. این رقم، نه تنها چندبرابر جوایز زنان است، بلکه نشاندهنده شکافی عمیق در سیاستهای سرمایهگذاری و ارزشگذاری کنفدراسیون بر فوتبال زنان است؛ شکافی که فریاد برابریخواهان را بلند کرده است.
این در حالی است که جام ملتهای زنان آسیا امروز به عنوان کمدرآمدترین رقابت قارهای زنان در جهان شناخته میشود؛ واقعیتی تلخ و تکاندهنده که نیازمند تغییرات اساسی است. در مقایسه، رقابتهای مشابه در دیگر قارهها جوایز مالی بسیار بالاتری دارند: یورو ۲۰۲۵ زنان با ۴۷.۲ میلیون دلار، جام ملتهای آفریقا ۲۰۲۴ با ۳.۴ میلیون دلار، رقابتهای کونکاکاف با ۳.۷ میلیون دلار و کوپاامریکای زنان ۲۰۲۲ با ۲ میلیون دلار برگزار شدهاند و حتی لیگ قهرمانان زنان آسیا که تنها دو سال سابقه دارد، مجموعاً ۱.۵ میلیون دلار جایزه به تیمهای برتر اختصاص داده است؛ رقمی نزدیک به کل جوایز جام ملتها! این ارقام به خوبی نشان میدهند که فوتبال زنان آسیا تا چه اندازه از استانداردهای جهانی عقب مانده است.
بر اساس نظرسنجی انجامشده توسط اتحادیه جهانی بازیکنان فوتبال (FIFPro) پس از دوره ۲۰۲۲، حدود ۸۷ درصد بازیکنان زن آسیایی اعلام کردند که دستمزدها و جوایز مالی در رقابتهای قارهای نیازمند بهبود جدی هستند. این خواسته، در قالب نامهای سرگشاده از سوی بازیکنان بسیاری از تیمهای حاضر در جام ملتها نیز مطرح شد. آنها از AFC خواستار گفتوگوی شفاف درباره افزایش جوایز و شفافیت در توزیع منابع شدند اما این درخواست تاکنون بیپاسخ مانده است؛ بیپاسخی که آتش خشم را شعلهورتر کرده و اکنون، احتمال شکلگیری یک کمپین رسانهای و بینالمللی اعتراضی در میان بازیکنان و حامیان فوتبال زنان وجود دارد.