آیا پاداش پایان فصل فوتبال باشگاهی را نجات میدهد؟
رؤیای تصاحب یک چمدان اسکناس
مرتضی طهوری
خبرنگار
فوتبال ایران طی سالهای اخیر با یک چالش ساختاری جدی مواجه بوده است؛ نبود نظام پاداش شفاف و مشخص برای تیمهای موفق لیگ برتر. حتی قهرمانان لیگ نیز در پایان فصل، از دریافت مبلغ قابل توجهی محروم بودهاند و این کمبود انگیزه مالی، گاهی به کاهش جدیت برخی باشگاهها در نیمفصل دوم منجر میشد. این مسأله، نه تنها به کیفیت رقابت لطمه زده، بلکه بر روند حرفهایسازی لیگ نیز اثرگذار بوده است.
به تازگی، فدراسیون فوتبال و سازمان لیگ تصمیم گرفتهاند این وضعیت را اصلاح کنند و برای تیم قهرمان و سایر تیمها، پاداشهایی مشخص تعیین نمایند. هرچند رقم دقیق این پاداشها هنوز اعلام نشده، اما همین اقدام میتواند گامی مهم در مسیر حرفهایتر شدن لیگ برتر ایران تلقی شود.
تجربه لیگهای معتبر اروپایی نشان میدهد که پاداشهای مالی نقش تعیینکنندهای در افزایش انگیزه تیمها دارند. در لیگ برتر انگلیس و لیگ قهرمانان اروپا، حتی تغییرات اندک در جایگاه جدول، میلیونها یورو تفاوت درآمد ایجاد میکند و تیمها را مجبور به تلاش مستمر برای رسیدن به رتبه بالاتر میکند.
با اعمال این سیاست در فوتبال ایران، انتظار میرود نیمفصل دوم لیگ امسال پرهیجانتر از گذشته باشد. حتی تیمهایی که شانس قهرمانی ندارند، انگیزه خواهند داشت تا جایگاه بهتری کسب کرده و سهم بیشتری از پاداشها دریافت کنند. این امر میتواند بهطور مستقیم کیفیت فنی مسابقات و شدت رقابت را ارتقا دهد.
پرداخت پاداشها تنها انگیزه کوتاهمدت ایجاد نمیکند؛ بلکه میتواند بودجه باشگاهها برای فصلهای آینده را نیز تقویت نماید. باشگاهها قادر خواهند بود بخشی از این منابع را صرف تقویت تیم، جذب بازیکنان باکیفیت، ارتقای امکانات تمرینی و توسعه آکادمیها کنند. در بلندمدت، چنین اقداماتی سطح حرفهای لیگ را ارتقا داده و بسیاری از مشکلات مالی و مدیریتی غیرحرفهای را کاهش خواهد داد.
نباید فراموش کرد که فوتبال باشگاهی ایران همچنان با فقدان درآمدزایی پایدار مواجه است و این محدودیت، توسعه باشگاهها را بشدت تحت تأثیر قرار داده است. در چنین شرایطی، حتی پرداخت پاداشهای قابل توجه به قهرمان لیگ یا جام حذفی، اگرچه میتواند انگیزه تیمها را افزایش دهد، اما تنها بخشی کوچک از مشکلات اقتصادی فوتبال باشگاهی را پوشش میدهد و نمیتواند جایگزین منابع پایدار مالی باشد. برای حل ریشهای مشکلات اقتصادی، لازم است باشگاهها به سمت مدلهای درآمدزایی بلندمدت مانند جذب اسپانسرهای معتبر، حق پخش تلویزیونی منظم، فروش بلیت و بازاریابی هوشمند حرکت کنند.
کارشناسان فوتبال تأکید دارند که پاداشها تنها در صورتی اثرگذار خواهند بود که بهموقع پرداخت شوند، شفاف و قابل پیشبینی باشند و میزان آن به حدی باشد که انگیزه واقعی ایجاد کند. در غیر این صورت، این اقدام ممکن است صرفاً یک حرکت نمایشی باشد و اثر ملموسی بر بازیکنان نداشته باشد.
با توجه به تصمیم تازه فدراسیون و سازمان لیگ، میتوان با احتیاط امیدوار بود که نیمفصل دوم لیگ برتر ایران رقابتیتر و جذابتر از همیشه شود. تیمها انگیزه بیشتری برای کسب جایگاه بهتر خواهند داشت، سرمایهگذاران باشگاهها آماده تزریق منابع برای توسعه تیم خواهند بود و در نهایت، فوتبال ایران گامی مهم به سوی حرفهایتر شدن و ارتقای کیفیت مسابقات برداشته است.
اگر این روند با شفافیت و برنامهریزی بلندمدت ادامه یابد، میتوان انتظار داشت لیگ برتر ایران در سالهای آینده نه تنها از نظر اقتصادی، بلکه از نظر فنی و جذابیت رقابتی به استانداردهای بینالمللی نزدیکتر شود، هرچند تحقق پایداری مالی، همچنان مستلزم اصلاح ساختاری در مدل درآمدزایی باشگاهها خواهد بود.