نیمکتهای لرزان، اخراجهای گران
«صندلیبازی» در لیگ برتر
از تغییرات پرشمار پیش از شروع فصل تا برکناریهای مهر و آبان؛ فوتبال ایران بار دیگر نشان داد که فرصت ساختن یک تیم، خیلی زود جای خود را به مطالبه نتیجه میدهد.
در فوتبال ایران، گاهی برای تغییر سرنوشت یک تیم، زودتر از آنکه ترکیب بازیکنان دستخوش تغییر شود، نام سرمربی روی تابلوی اعلانات باشگاه عوض میشود. نیمکتهایی که با وعده برنامهریزی، ساختن تیمی قدرتمند و رسیدن به اهداف بلندمدت به مربیان سپرده میشوند، با چند نتیجه نامطلوب به محل تصمیمهای فوری تبدیل میشوند. لیگ برتر بیستوششم نیز از این قاعده مستثنی نبوده و تا نخستین روز آذرماه ۱۴۰۵، دستکم ۱۱ تغییر در کادر فنی تیمها را به خود دیده است؛ چهار تغییر پیش از آغاز مسابقات و هفت جابهجایی پس از شروع فصل.
این آمار بهخوبی نشان میدهد که در فوتبال باشگاهی ایران، فاصله میان اعتماد به یک سرمربی و پایان همکاری با او همچنان کوتاه است. باشگاهها در حالی از پروژههای بلندمدت و اهداف فنی صحبت میکنند که در عمل، نخستین بحران نتیجهگیری میتواند تمام معادلات نیمکت را به هم بریزد.
شروع فصل با نیمکتهای تازه
موج نخست تغییرات هنوز پیش از آنکه مسابقات آغاز شود، شکل گرفت. تراکتور پس از جدایی محمد ربیعی، جواد نکونام را بهعنوان سرمربی جدید خود انتخاب کرد. پیکان نیز با پایان همکاری با سعید دقیقی، ساکت الهامی را روی نیمکت نشاند. در اصفهان، ذوبآهن تصمیم به قطع همکاری با سیروس پورموسوی گرفت و عبدالله ویسی را بهعنوان جانشین او معرفی کرد. صنعت نفت آبادان هم با انتخاب محمد نوری، به استقبال فصل جدید رفت.
چهار تغییر در مرحله پیشفصل، آن هم پیش از مشخص شدن وضعیت واقعی تیمها در رقابتهای رسمی، نشانهای از تصمیمهایی بود که بیشتر بر تغییر مسیر و ایجاد انگیزه تازه تکیه داشتند تا ادامه یک برنامه فنی مشخص. در واقع، بعضی باشگاهها فصل را با نیمکتهایی آغاز کردند که هنوز فرصت کافی برای شکلگیری یک رابطه کاری بلندمدت میان مدیریت و کادر فنی پیدا نکرده بودند.
مهر و آبان؛ ماههای پرهزینه برای مربیان
با آغاز مسابقات، شرایط پیچیدهتر شد و فشار نتایج خیلی زود خودش را نشان داد. نساجی مازندران نخستین تیمی بود که در جریان فصل دست به تغییر زد. مجتبی حسینی از این تیم جدا شد و سعید دقیقی هدایت نساجی را برعهده گرفت؛ مربیای که چند هفته قبلتر از پیکان جدا شده بود.
فجرسپاسی شیراز نیز پس از قطع همکاری با رسول خطیبی، مهدی رجبزاده را بهعنوان سرمربی جدید انتخاب کرد. در آبادان، همکاری با محمد نوری چندان دوام نیاورد و صنعت نفت بار دیگر به سراغ سیروس پورموسوی رفت؛ مربیای که پیش از شروع فصل از ذوبآهن جدا شده بود.
اتفاق مشابهی در اصفهان رخ داد. ذوبآهن پس از پایان همکاری با عبدالله ویسی، محمد ربیعی را به نیمکت خود بازگرداند؛ سرمربیای که فصل را با تراکتور آغاز کرده بود. در سوی دیگر، مس شهربابک نیز با کنار گذاشتن قاسم شهبا، مجتبی حسینی را بهعنوان سرمربی جدید انتخاب کرد تا این مربی پس از جدایی از نساجی، خیلی زود مقصد تازهای پیدا کند.
شاید مهمترین نکته در بررسی این جابهجاییها، نه تعداد تغییرات بلکه شباهت اسامی و تکرار چهرهها باشد. کافی است مسیر چند مربی را دنبال کنیم تا به یک چرخه تقریباً بسته برسیم؛ سعید دقیقی از پیکان به نساجی رفت، سیروس پورموسوی پس از جدایی از ذوبآهن راهی صنعت نفت شد، محمد ربیعی از تراکتور به ذوبآهن بازگشت و مجتبی حسینی نیز پس از پایان همکاری با نساجی، هدایت مس شهربابک را پذیرفت. این جابهجاییها نشان میدهد که بازار مربیگری فوتبال ایران همچنان در اختیار تعداد محدودی از چهرههای شناختهشده قرار دارد. باشگاهها در شرایط بحرانی معمولاً بهجای حرکت به سمت ایدههای تازه، ترجیح میدهند سراغ گزینههایی بروند که با فضای فوتبال ایران آشنایی دارند و از نظر مدیریتی انتخابهایی قابل پیشبینیتر به حساب میآیند.
شمسآذر قزوین نیز در نخستین روز آذرماه تصمیم به پایان همکاری با وحید رضایی گرفت؛ تصمیمی که با استناد به نتایج ضعیف تیم اتخاذ شد و این باشگاه را در انتظار معرفی سرمربی جدید قرار داد.
مشکل فقط سرمربی نیست
تغییر سرمربی در میانه فصل معمولاً با یک هدف مشخص انجام میشود؛ ایجاد شوک روانی، بازگرداندن انگیزه بازیکنان و تغییر نتایج. اما تجربه فوتبال نشان داده که این اتفاق همیشه به معنای حل مشکلات نیست. وقتی ضعفهای مدیریتی، مشکلات نقلوانتقالاتی، ناهماهنگی میان اعضای باشگاه و نبود برنامه فنی همچنان پابرجاست، تغییر نام سرمربی ممکن است تنها صورتمسأله را برای مدتی کوتاه تغییر دهد.
فصل بیستوششم هنوز به نیمه راه نرسیده، اما نیمکتهای لیگ برتر بار دیگر هزینه بیثباتی را پرداختهاند.
