اظهارات بحث‌برانگیز صفیری درباره جنجال کمک داور لیگ برتری
ماستمالی یک تخلف زشت
مجتبی حسین مرشدی
خبر‌نگار
اظهارات اسماعیل صفیری، رئیس کمیته داوران، درباره درگیری لفظی علیرضا ایلدروم با بازیکن خارجی استقلال در جلسه وبیناری داوران، بار دیگر نحوه مواجهه مسئولان داوری با تخلفات درون‌سازمانی را زیر سؤال برده است؛ صحبت‌هایی که به جای شفاف‌سازی درباره اتفاق رخ‌داده و تبیین مرزهای رفتاری داوران، بیش از هر چیز رنگ و بوی توجیه و تلاش برای کم‌اهمیت جلوه دادن این رفتار را دارد.
ماجرای درگیری لفظی ایلدروم در روزهای اخیر بازتاب زیادی داشته و انتظار می‌رفت رئیس کمیته داوران با موضعی صریح، درباره ابعاد این اتفاق و تبعات آن توضیح دهد. صفیری اما ترجیح داده است موضوع را چندان باز نکند. او می‌گوید به ایلدروم تذکر داده شده که چنین رفتاری نباید تکرار شود؛ واکنشی که با توجه به جایگاه حساس داوران و ضرورت رعایت اصول حرفه‌ای، نمی‌تواند پاسخگوی همه ابهامات باشد.
نکته قابل تأمل در صحبت‌های صفیری، توضیح او درباره تأثیر عوامل محیطی و روانی بر رفتار انسان است. رئیس کمیته داوران معتقد است افراد ممکن است تحت فشار شرایط، کنترل خود را از دست بدهند، مرتکب اشتباه شوند و پس از آن نیز پشیمان باشند. چنین توضیحی شاید در یک بحث عمومی درباره رفتارهای انسانی قابل پذیرش باشد، اما وقتی پای یک داور حرفه‌ای و مسئولیت سنگین او در میان است، نمی‌توان با ارجاع به فشار روانی، از کنار یک تخلف رفتاری عبور کرد. داوری که باید در زمین مسابقه الگوی خویشتنداری و کنترل هیجان باشد، بیرون از زمین نیز نمی‌تواند خود را از این استانداردها مستثنی بداند.
صفیری درباره رأی صادرشده علیه ایلدروم نیز اعلام کرده است که کمیته انضباطی بر اساس مستندات موجود تصمیم گرفته است. او با اشاره به ضبط مکالمات داوران در جلسات وبیناری تأکید کرده که ویس‌ها و مکالمات ضبط‌‌شده مبنای بررسی و صدور حکم بوده‌اند. رئیس کمیته داوران همچنین اذعان کرده که خودش از جزئیات ماجرا و اینکه چه کسی آغازگر درگیری لفظی بوده، اطلاع ندارد.
این اظهارات پرسش مهمی را مطرح می‌کند؛ چگونه می‌توان درباره یک تخلف موضع گرفت و همزمان از جزئیات آن بی‌اطلاع بود؟ اگر مستندات برای صدور رأی در اختیار رکن انضباطی قرار داشته، انتظار می‌رود مسئولان داوری نیز دست‌کم در حد مسئولیت سازمانی خود، تصویر روشنی از اتفاق داشته باشند.
رئیس کمیته داوران همچنین با اشاره به عملکرد داوران در ۱۲ هفته ابتدایی فصل، از رضایت ۷۰ درصدی خود سخن گفته و اعلام کرده است که اشتباهات تأثیرگذار بر نتیجه مسابقات حدود دو درصد بوده است. او انتظاراتش از داوران را بیش از ۹۵ درصد عنوان کرده و از برنامه‌ریزی برای گزینش داوران جوان، رفع ضعف‌ها و اتخاذ تصمیمات جدی‌تر در زمینه تشویق و تنبیه خبر داده است.
تناقض اصلی اما همچنان پابرجاست؛ کمیته داوران از استانداردهای بالای حرفه‌ای و ضرورت اصلاح ضعف‌ها صحبت می‌کند، ولی در مواجهه با رفتار جنجالی یکی از داوران، به تذکر و توضیحاتی درباره شرایط روانی انسان بسنده می‌کند. برخورد قاطع با تخلف، نه تخریب یک داور است و نه نادیده گرفتن فشارهای شغلی؛ بلکه بخشی از مسئولیت نهادی است که باید اعتبار داوری را حفظ کند. کاهش حساسیت نسبت به چنین رفتارهایی می‌تواند به الگویی نادرست در میان داوران تبدیل شود؛ الگویی که هزینه آن را فوتبال ایران و اعتماد عمومی به جامعه داوری خواهد پرداخت.