هراس از یک اتفاق نامأنوس در سخت‌ترین مقطع مربیگری
تارتار؛ 16 سال سرمربی بدون دستیار خارجی
محمد قراگزلو
خبر‌نگار
بعد از باخت به فجر صدایی از جانب برخی پیشکسوتان و کارشناسان بلند شد که مهدی تارتار در کادر فنی پرسپولیس تنهاست، دستیارانش به اندازه کافی به او کمک نمی‌کنند یا تأثیری در جریان مسابقات این تیم ندارند و...
قبل از اینکه این موضوع در تیم این فصل پرسپولیس با جزئیات واکاوی شود همه نسخه اضافه شدن یک دستیار خارجی به کادر فنی و ارتقای کیفیت در این کادر را برای پرسپولیس می‌پیچیند و معتقدند بخش عمده‌ای از مشکلات تیم احتمالاً اینطوری حل خواهد شد اما در نظر داشته باشید که این یک نسخه قدیمی و کلیشه‌ای در فوتبال ایران است و اینطور نیست که حتماً جواب داده و منجر به اتفاقات خوبی شود. همین چند ماه قبل و بعد از جام جهانی اخیر این نسخه برای امیر قلعه‌نویی هم پیچیده شد و حتی همین چند روز قبل دوباره بحثش باز شد که قلعه‌نویی احتمالاً به زودی یک دستیار خارجی خواهد داشت تا قبل از جام ملت‌ها، فدراسیون اینطوری تیم ملی را تقویت کرده باشد. در واقع این اتفاق وقتی رخ داد که فدراسیون فوتبال یا جرأت کنار گذاشتن قلعه‌نویی را نداشت یا آلترناتیوی برای او نیافت یا به هر دلیلی خواست که با او ادامه دهد. اینطوری شد که تمام اذهان به سمت دستیاران او هدایت شد و همه به این نتیجه رسیدند که شاید با تغییر برخی نفرات کادر فنی، کیفیت فنی تیم ملی بالا برود.
در همین پرسپولیس هم سابقه چنین شرایطی را به خاطر داریم. تیم یحیی گل‌محمدی که هم به فینال آسیا رسید هم دو بار قهرمان لیگ برتر شد(بار اول نصف راه را گابریل کالدرون رفته بود) در سومین قهرمانی متوالی لیگ ناکام ماند و قافیه را به استقلال فرهاد مجیدی باخت. این نایب قهرمانی طوری هواداران پرسپولیس را خشمگین و عصبانی کرد که ترکش‌هایش دامن کادر فنی را هم گرفت. در آن مقطع هم یحیی گل‌محمدی به خاطر دستاوردهایش و محبوبیتی که به آن رسیده بود آنچنان مورد انتقاد قرار نگرفت و سیبل نشد بلکه حمید مطهری دستیار اول او که گفته می‌شد نقش پررنگی در موفقیت‌های فنی گل‌محمدی دارد سیبل شد و این انتقادها آنقدر بالا گرفت که گل‌محمدی مجبور شد هم مطهری هم دو دستیار دیگرش داود فنایی و مظاهر رحیم‌پور به عنوان مربی گلرها و مربی بدنساز را قربانی کرده و به جای آنها گزینه‌هایی خارجی به کادر تیمش اضافه کند.
در همین راستا اوسمار لوس ویرا جانشین حمید مطهری شد، پپه لوسادا جای رحیم‌پور را گرفت و وسلی ننکا جایگزین فنایی شد. پرسپولیس فصل بعد با این تغییرات دوباره قهرمانی لیگ را پس گرفت و البته در جام‌های داخلی دبل کرد اما آیا می‌توان با قاطعیت گفت این تغییرات منجر به پیشرفت فنی پرسپولیس و کسب جام قهرمانی شد؟ یادآور می‌شویم اوسمار که تا آن زمان برای مربیگری هرگز از فوتبال برزیل خارج نشده بود تا چندین هفته و ماه‌های نخست حضورش در پرسپولیس بیشتر نظاره‌گر بود و طبیعتاً در شروع راه نمی‌توانست به گل‌محمدی کمک چندانی کرده باشد.
اکنون نیز این نسخه در حالی برای مهدی تارتار پیچیده می‌شود که برخی احساس می‌کنند هنوز برای انتقاد از این مربی زود است و توجیهات او از جمله تغییرات عمده اسکواد و ترکیب اصلی می‌تواند دلایلی منطقی برای چند نتیجه یا نمایش‌های ضعیفش در 12 هفته اخیر باشد. به همین خاطر از حالا نسخه اضافه شدن دستیار خارجی به کادر فنی پرسپولیس پیچیده شده در حالی که درون تیم چنین احساسی وجود ندارد. در واقع بازیکنان و بخصوص کادر فنی معتقدند با بازگشت مصدومان و کامل شدن تیم و البته رفع اشکال در برخی نکات ریز در فاز حمله و دفاع می‌توان شرایط تیم را تغییر داد بطوری که هم کیفیت نمایش پرسپولیس بالا برود هم نتایج بهتری حاصل شود.
در این میان یک نکته مهم دیگر نیز وجود دارد که نباید از آن غافل بود و آن اینکه باید دید استایل مربیگری مهدی تارتار طوری هست که از یک دستیار خارجی چند صدهزار دلاری حرف شنوی داشته باشد؟ یکی از مربیان صاحبنام فوتبال ایران که خودش در کادر فنی پرسپولیس کنار یک مربی صاحبنام دیگر کار کرده بود تأکید داشت مرزهای بین دستیار اول و سرمربی مرزهای بسیار باریکی است که هیچ‌وقت نباید از آن فرتر رفت. در واقع کمک مربی همواره می‌تواند بزرگترین کمک برای سرمربی باشد اما هیچ وقت جای او را نخواهد گرفت چرا که ایده نهایی و تصمیم آخر با سرمربی است و در نهایت اوست که در زمان شکست مسئولیت را به عهده می‌گیرد یا در هنگام قهرمانی صدها برابر دستیارانش تعریف و تمجید می‌شنود.
نکته جالب‌تر اینکه مهدی تارتار در تمام 16 سالی که سرمربیگری کرده هیچ وقت دستیار خارجی نداشته و همواره با مربیان ایرانی و دایره محدودی از معتمدان، همبازیان یا شاگردانش کار کرده است. تارتار از دوره حضور در راه‌آهن تا تیم‌های گهر دورود، گسترش فولاد، صبای قم، پیکان، ذوب‌آهن، ملوان و گل‌گهر هیچ‌گاه دستیار خارجی نداشته و احتمالاً مربی بدنساز یونانی فعلی پرسپولیس اولین همکار خارجی او در 16 سال اخیر به حساب می‌آید. در عین حال یقین داریم که او هیچ‌گاه دستیار اول خارجی نداشته و تقریباً در همه سال‌ها مربیانی چون وحید فاضلی، حسین پاشایی یا محمدحسین معمار و محمد نوری به عنوان نفر دوم کمکش می‌کردند. در واقع اینکه الان تارتار بخواهد با یک دستیار اول خارجی کارش را آغاز کند انگار یک فصل تازه در زندگی او شروع خواهد شد و شاید خو گرفتن با این وضعیت برایش سخت و نامأنوس باشد. احتمالاً به همین خاطر است که تارتار فعلاً رغبت چندانی به پیدا کردن دستیار خارجی و معرفی به باشگاه نشان نداده اما شاید اگر وضعیت وخیم‌تر شود مجبور باشد برای کاستن از انتقادها - حداقل برای مدتی – و ایجاد آرامش در تیم تن به چنین کاری دهد و البته مجبور باشد فصل تازه و احتمالاً دشوارترین مقطع دوران 13 ساله سرمربیگری‌اش را اینطوری با یک تغییر بزرگ پیچیده‌تر کند.