ژاپن، استرالیا، عربستان و قطر در مسیر جام ملتهای ۲۰۲۷
صف پر ترافیک مدعیان جام
محمدرضا رحیم پور
خبرنگار
در حالی که کمتر از چهار ماه تا آغاز جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷ در عربستان سعودی باقی مانده، چهار قدرت اصلی فوتبال قاره، مسیرهای متفاوتی را برای آمادهسازی پشت سر گذاشتهاند؛ از تغییرات تاکتیکی ژاپن تا چالش هویتی قطر و از ثبات نسبی استرالیا تا میزبانی پرچالش عربستان.
فیفادیهایی که سرنوشتساز هستند
سال ۱۴۰۵ برای فوتبال آسیا سالی کمسابقه بود. 9نماینده این قاره در جام جهانی ۲۰۲۶ حاضر شدند و همزمان، افق جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷ در عربستان سعودی بهعنوان بزرگترین رویداد قارهای پس از جام جهانی، سایه سنگینی بر تصمیمات فنی و تاکتیکی تیمهای ملی انداخته است.
فیفادیهای زیاد مهر ۱۴۰۵ عملاً از آخرین فرصتهای جدی برای محک زدن ترکیبها، تثبیت سبک بازی و شناسایی نقاط ضعف پیش از آغاز تورنمنت بزرگ آسیایی است. در این میان، چهار تیم ژاپن، استرالیا، عربستان سعودی و قطر بهدلایل متفاوت در کانون توجه هستند.
ژاپن، بهعنوان پرافتخارترین تیم تاریخ جام ملتهای آسیا و یکی از مدعیان اصلی قهرمانی، در مسیر بازتعریف بخشی از ساختار تاکتیکی خود قرار دارد. استرالیا با هدایت تونی پوپوویچ، در شرایطی به مسیر آمادهسازی ادامه میدهد که قرارداد سرمربیاش نیز محل بحث بوده است. عربستان بهعنوان میزبان، تحت هدایت جورجیوس دونیس یونانی در حال تجربه تغییراتی جدی و نوعی پوستاندازی است. قطر نیز بهعنوان مدافع دو دوره متوالی قهرمانی، با چالشهایی جدی در زمینه حفظ هویت و تداوم موفقیتهای گذشته روبهرو است.
این گزارش، روایتی روزنامهای از مسیر آمادهسازی این چهار تیم در فیفادیهای منتهی به جام ملتهای ۲۰۲۷ است؛ روایتی از نتایج، تاکتیکها، تصمیمات سرمربیان و چشماندازهایی که میتواند سرنوشت فوتبال آسیا را در دی ۱۴۰۵ رقم بزند.
قطر؛ قهرمان در جستوجوی هویت
قطر بهعنوان مدافع دو دوره متوالی قهرمانی در سالهای ۲۰۱۹ و ۲۰۲۳، در گروهF با ژاپن، تایلند و اندونزی همگروه شده است. این قرعه را میتوان یکی از دشوارترین گروههای ممکن برای قطر دانست؛ چراکه ژاپن، پرافتخارترین تیم تاریخ جام ملتهای آسیا و مدعی اصلی قهرمانی در کنار این تیم قرار گرفته است.
قطر اکنون در موقعیتی قرار دارد که حفظ اعتبار دو قهرمانی اخیر، نیازمند چیزی فراتر از اتکا به تجربه نسل گذشته است. تیمی که در سالهای اخیر توانست با تکیه بر ساختار منسجم و سبک بازی مشخص خود به موفقیت برسد، اکنون باید نشان دهد که توانایی بازسازی خود را نیز دارد.
در همین چهارچوب، قطر در ۲۲آبان ۱۴۰۵ در ورزشگاه جاسمبنحمد دوحه میزبان استرالیا خواهد بود؛ دیداری دوستانه که میتواند یکی از آخرین محکهای جدی این تیم پیش از آغاز دفاع از عنوان قهرمانی باشد. اهمیت این مسابقه تنها به نتیجه آن محدود نمیشود و نحوه عملکرد قطر در برابر یکی از تیمهای قدرتمند آسیا میتواند تصویر روشنتری از وضعیت این تیم ارائه دهد.
استرالیا؛ ثبات در مسیر یک آزمون تازه
استرالیا در گروهD جام ملتهای ۲۰۲۷ با عراق، سنگاپور و تاجیکستان همگروه شده است. ساکروز که برای ششمین دوره متوالی در جام جهانی حضور داشته، انتظار دارد از این گروه صعود کند و در مراحل حذفی نیز برای مدعیان دردسرساز شود.
استرالیا در سالهای اخیر تلاش کرده میان فوتبال فیزیکی و سنتی خود و الزامات فوتبال مدرن تعادل ایجاد کند. حضور تونی پوپوویچ روی نیمکت نیز بخشی از همین تلاش برای ایجاد ثبات و تعریف دوباره ساختار تیم ملی است؛ هرچند قرارداد بحثبرانگیز او نشان داده که حتی در مسیر نسبتاً باثبات استرالیا نیز تصمیمات مدیریتی و فنی بدون حاشیه نبودهاند.
بازی دوستانه با قطر در آبان ۱۴۰۵ در دوحه، آخرین محک جدی استرالیا پیش از شروع تورنمنت خواهد بود. این دیدار برای پوپوویچ فرصتی خواهد بود تا میزان آمادگی تیمش را مقابل یکی از مدعیان قهرمانی آسیا بسنجد و آخرین تردیدهای خود درباره ترکیب و شیوه بازی را برطرف کند.
گروه استرالیا روی کاغذ دشواری کمتری نسبت به گروهF دارد و انتظار میرود این تیم بهعنوان یکی از مدعیان صعود، کار خود را از مرحله گروهی آغاز کند. آزمون واقعی برای ساکروز از مرحله حذفی آغاز خواهد شد؛ جایی که کوچکترین ضعف تاکتیکی میتواند هزینه سنگینی داشته باشد.
ژاپن؛ مدعی اصلی با استانداردهای بالاتر
ژاپن در گروهF جام ملتهای ۲۰۲۷ با قطر، مدافع قهرمانی، تایلند و اندونزی همگروه شده است. قرعهای که در نگاه نخست آسان به نظر میرسد، حضور قطر بهعنوان تیمی که دو دوره متوالی قهرمان آسیا شده، آنرا به گروهی دشوارتر از ظاهر اولیه تبدیل میکند. ژاپن با چهار عنوان قهرمانی، پرافتخارترین تیم تاریخ جام ملتهای آسیاست و در ردهبندی فیفا نیز بالاترین جایگاه را میان تیمهای آسیایی در اختیار دارد. همین جایگاه، انتظارات از این تیم را به مراتب بالاتر از سایر مدعیان برده است. ژاپن در سالهای اخیر نشان داده که دیگر صرفاً بهدنبال موفقیت در سطح آسیا نیست و استانداردهای خود را با فوتبال روز جهان تنظیم کرده است. بنابراین، هرچند صعود از مرحله گروهی نباید برای این تیم دشوار باشد، ارزیابی واقعی عملکرد ژاپن به کیفیت بازی، میزان کنترل مسابقات و توانایی آن در مواجهه با تیمهای فیزیکی و سازمانیافتهای مانند قطر بستگی خواهد داشت.
فیفادیهای شهریور برای ژاپن از همین جهت اهمیت ویژهای داشت؛ فرصتی برای محک زدن تغییرات تاکتیکی، بررسی ترکیبهای مختلف و نزدیک شدن به ساختاری که بتواند این تیم را از یک مدعی دائمی به قهرمان دوباره آسیا تبدیل کند.
عربستان؛ میزبانی زیر فشار انتظار
عربستان بهعنوان میزبان جام ملتهای ۲۰۲۷ در
گروهA با کویت، عمان و فلسطین همگروه شده است. این گروه در مقایسه با برخی گروههای دیگر نسبتاً آسان به نظر میرسد و فرصت مناسبی در اختیار عربستان قرار میدهد تا با کسب پیروزیهای قاطع، اعتماد به نفس خود را بازیابد.
برای عربستان، جام ملتهای ۲۰۲۷ تنها یک تورنمنت معمولی نیست. میزبانی مسابقات، انتظارات عمومی را چندبرابر کرده و نتیجه تیم ملی در کنار کیفیت برگزاری مسابقات، به یکی از شاخصهای اصلی ارزیابی فوتبال این کشور تبدیل خواهد شد.
عربستان تحت هدایت جورجیوس دونیس یونانی در حال تجربه نوعی پوستاندازی است. این تغییرات در شرایطی دنبال میشود که تیم ملی باید همزمان میان نتایج فوری و ساختن تیمی برای آینده تعادل برقرار کند. همین دوگانگی میتواند کار سرمربی یونانی را دشوار کند؛ چراکه در خانه، صرفاً صعود از گروه نمیتواند معیار موفقیت باشد.
هشت ورزشگاه در ریاض، الخبر و جده برای این تورنمنت آماده میشوند و انتظار میرود حمایت گسترده تماشاگران میزبان، یکی از عوامل مهم در عملکرد عربستان باشد. چنین امتیازی در یک تورنمنت فشرده میتواند برای تیم میزبان تعیینکننده باشد، اما در سوی دیگر، فشار افکار عمومی و انتظار برای رسیدن به مراحل پایانی نیز افزایش خواهد یافت. برای عربستان، میزبانی فرصتی بزرگ برای تثبیت جایگاه خود در فوتبال آسیاست؛ فرصتی که اگر با عملکردی کمرمق یا نتایج دور از انتظار همراه شود، میتواند فشارها بر دونیس و ساختار فوتبال این کشور را افزایش دهد.
ژاپن؛ انقلاب سهدفاعه و میراث موریاسو
ژاپن سال ۱۴۰۵ را با نمایشی چشمگیر آغاز کرد. در ۸فروردین ۱۴۰۵، ساموراییبلو در همپدن پارک گلاسکو بهمصاف اسکاتلند رفت و با گل دیرهنگام کائورو ایتو به برتری یک-صفر دست یافت. سه روز بعد، در ۱۱فروردین ۱۴۰۵، ژاپن در ومبلی لندن مقابل انگلیس قرار گرفت و باز هم با نتیجه یک-صفر پیروز شد؛ نتیجهای که بازتاب گستردهای در رسانههای بینالمللی داشت و نشان داد ژاپن آماده است تا در جام جهانی نیز حرفهایی برای گفتن داشته باشد. در خرداد ۱۴۰۵، ژاپن آخرین بازی تدارکاتی قبل از جام جهانی را مقابل ایسلند در ورزشگاه ملی توکیو برگزار کرد و با گل دیرهنگام کوکی اوگاوا یک-صفر پیروز شد. هاجیمه موریاسو، سرمربی ژاپن پس از این بازی گفت: «هدف ما قهرمانی در جام جهانی است و برای رسیدن به آن، باید در هر بازی بهترین نسخه خود باشیم.» شاید مهمترین تحول فنی ژاپن در مسیر آمادهسازی برای جام ملتهای ۲۰۲۷، تغییر سیستم از چهاردفاعه به سهدفاعه بود. موریاسو که سالها به سیستم 1-3-2-4 وفادار بود، از مرحله مقدماتی جام جهانی ۲۰۲۶ به تدریج سیستم سهدفاعه را وارد ساختار تیمش کرد. این تغییر، مزایای هجومی قابلتوجهی برای ژاپن به همراه داشت. با حضور سه مدافع میانی، دو مدافع کناری (وینگبکها) آزادی عمل بیشتری برای پیشروی داشتند و ژاپن در مرحله مقدماتی موفق شد ۱۲گل با ضربه سر به ثمر برساند؛ بالاترین آمار در آسیا. همچنین، نرخ موفقیت سانترهای ژاپن از جریان بازی به ۲۵.۳درصد رسید که نشاندهنده بهینه شدن بازی هجومی این تیم در سیستم جدید بود. موریاسو در این باره توضیح داد: «باید بتوانیم هم آهسته حمله کنیم و هم در ضدحمله سریع باشیم. در بازی با اسکاتلند، آنها بسیار دفاعی بازی کردند و در بازی با انگلیس، تیمی با پرس بالا دیدیم. باید بتوانیم با انواع حریفان کنار بیاییم.»
موریاسو؛ آخرین مأموریت
هاجیمه موریاسو که از سال ۱۳۹۷ هدایت ژاپن را برعهده دارد، قراردادش تا پایان جام ملتهای ۲۰۲۷ تمدید شده است. او پس از این تورنمنت، جای خود را به گو اویوا خواهد داد. موریاسو در تیر ۱۴۰۵ در نشستی خبری گفت: «هدف من تغییر نکرده است. میخواهم بازیکنان را انتخاب کنم و تیمی بسازم که روی قهرمانی متمرکز باشد. معتقدم این کار به رشد فوتبال ژاپن کمک میکند.» او افزود: «میخواهم گذشته، حال و آینده را با هم تلفیق کنم و در عین حال بهترین انتخابها را برای تیم فعلی انجام دهم. میخواهم بهترین نتیجه را در این دوره از قراردادم کسب کنم و چوب را به شکلی مثبت به جانشینم بسپارم.»
استرالیا؛ ثبات پوپوویچ و شرطبندی جسورانه
استرالیا در فیفادی فروردین ۱۴۰۵ میزبان یک تورنمنت کوچک فیفاسریز بود. ساکروز در ۷فروردین ۱۴۰۵ کامرون را یک-صفر شکست داد و در ۱۱فروردین ۱۴۰۵ کوراسائو را با نتیجه ۵-یک درهم کوبید. در خرداد ۱۴۰۵، استرالیا آخرین بازی تدارکاتی قبل از جام جهانی را مقابل سوئیس در سنپدرو دیهگو برگزار کرد که با تساوی یک-یک به پایان رسید و دنی ینگی در اولین بازی ملیاش برای استرالیا گلزنی کرد. در پنجره مهر ۱۴۰۵، استرالیا دو بازی بزرگ مقابل برزیل ترتیب داد. این دو دیدار در ۳مهر ۱۴۰۵ در تاونزویل و ۷مهر ۱۴۰۵ در بریزبن برگزار خواهد شد. این انتخاب نشاندهنده عزم فدراسیون فوتبال استرالیا برای محک زدن تیمش در بالاترین سطح ممکن پیش از جام ملتهای آسیا بود.
پوپوویچ و قرارداد بحثبرانگیز
تونی پوپوویچ، سرمربی استرالیا در خرداد ۱۴۰۵ قراردادی ششماهه امضا کرد که او را تا پایان جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷ روی نیمکت ساکروز نگه میدارد. او فاش کرد که پیشنهاد قرارداد چهارساله را رد کرده است.
پوپوویچ در این باره گفت: «این انتخاب شخصی من بود که فقط تا جام ملتهای آسیا قرارداد ببندم. اگرچه قرارداد چهارساله به من پیشنهاد شد، تصمیم گرفتم تا جام ملتهای آسیا بمانم و فکر میکنم این تصمیم درستی است.» او افزود: «من بازیکنان جوان را به تیم خواهم آورد و احتمالاً در جام ملتهای آسیا بازیکنان جوان زیادی حضور خواهند داشت، بدون اینکه انتظارات از خودمان را از دست بدهیم. معتقدم باید قطعاً در نیمهنهایی باشیم و برای فینال بجنگیم.»
تاکتیک پوپوویچ؛ انعطاف و انضباط آهنین
پوپوویچ معمولاً از سیستم 1-2-4-3 استفاده میکند، اما نشان داده که در برابر حریفان قدرتمند، به سیستمهای تدافعیتر مانند
1-۴-5 روی میآورد. استرالیا تحت هدایت او تیمی منسجم و منضبط است که از پرس از همان ابتدا، فشردگی بین خطوط و تغییر جهتهای سریع پس از تصاحب توپ برای حمله به حریف استفاده میکند.
ولی انتقاداتی نیز به سبک بازی استرالیا وارد شده است. در جام جهانی ۲۰۲۶، برخی تحلیلگران معتقد بودند که رویکرد تدافعی پوپوویچ در بازی با آمریکا نتیجه معکوس داده است. اما پوپوویچ به اصول خود وفادار مانده و تأکید کرده که انضباط تاکتیکی و توانایی اجرای برنامه برای ۹۰دقیقه کامل، معیار اصلی او برای انتخاب بازیکنان است.
قطر؛ مدافع قهرمانی در بحران هویت
قطر سال ۱۴۰۵ را با نتایج ناامیدکننده آغاز کرد. در ۷فروردین ۱۴۰۵، قطر بهمصاف صربستان رفت و در ۱۱فروردین ۱۴۰۵ با آرژانتین، قهرمان جام جهانی ۲۰۲۲، روبهرو شد. در ۷خرداد ۱۴۰۵، قطر در دوبلین با نتیجه یکبرصفر مغلوب ایرلند شد. در جام جهانی ۲۰۲۶، قطر در گروهB با سوئیس، کانادا و بوسنی و هرزگوین همگروه بود و با یک تساوی و دو شکست از گروه خود حذف شد.
لوپتگی و چالش بازسازی
خولن لوپتگی، سرمربی اسپانیایی قطر، پس از قرعهکشی جام ملتهای ۲۰۲۷ اذعان کرد که کار دشواری در پیش دارد: «ما خوشبین هستیم اما کیفیت حریفانمان را بهخوبی میشناسیم. در گروه بسیار دشواری قرار داریم. ژاپن مدعی اول است، اندونزی بسیار سریع پیشرفت کرده و تایلند هم تیم خوبی است. حالا کارهای زیادی برای انجام دادن داریم.»
لوپتگی از سال ۱۴۰۴ هدایت قطر را برعهده گرفته و قراردادش تا خرداد ۱۴۰۶ ادامه دارد. او تیمی سازمانیافته با مالکیت توپ مبتنی بر پاسهای کوتاه و خروج تمیز از عقب ساخته است. قطر تحت هدایت او معمولاً با سیستم 3-۳-4 یا 1-3-2-4 بازی میکند و اکرم عفیف، ستاره اصلی تیم، نقش کلیدی در خط حمله دارد.
بحران تاکتیکی و هویتی
با این حال، قطر در جام جهانی ۲۰۲۶ با مشکلات جدی مواجه شد. تحلیلگران به «شکاف واضح بین خطوط»، «خطاهای دفاعی» و «ایدههای هجومی محدود» اشاره کردند. لوپتگی در تلاش برای ایجاد تعادل بین دفاع مستحکم و حمله مؤثر، گاهی سیستم را تغییر داده اما هنوز نتوانسته ثبات لازم را ایجاد کند.
عربستان سعودی؛ بهدنبال افتخار
عربستان سعودی فیفادی فروردین ۱۴۰۵ را با دو شکست تلخ آغاز کرد. در ۷فروردین ۱۴۰۵، عربستان در خانه با نتیجه 4برصفر مغلوب مصر شد. چهار روز بعد، در ۱۱فروردین ۱۴۰۵، عربستان در صربستان با نتیجه 2بریک شکست خورد. این نتایج نگرانیهای جدی درباره آمادگی عربستان ایجاد کرد.
در خرداد ۱۴۰۵، عربستان در ۹خرداد با نتیجه 2بریک مغلوب اکوادور شد، سپس در ۱۵خرداد پورتوریکو را ۳برصفر شکست داد و در ۱۹خرداد به تساوی صفر-صفر با سنگال رسید. این نتایج نوساندار نشان میداد که عربستان هنوز به ثبات لازم نرسیده است.
دونیس و مأموریت تاریخی
جورجیوس دونیس یونانی، سرمربی عربستان سعودی، مأموریت دشواری دارد؛ بازگرداندن جام ملتهای آسیا به عربستان برای اولین بار پس از سال ۱۹۹۶. او در مصاحبه با سایت رسمی کنفدراسیون فوتبال آسیا گفت: «هدف من بازگرداندن عربستان به تاجوتخت آسیاست و از سبک بازی خود دست نخواهم کشید.» دونیس که در جام جهانی ۲۰۲۶ با سیستم 1-۴-5 و بلوک پایین مقابل اسپانیا و اروگوئه بازی کرد، اذعان کرد که این تاکتیک در برابر اسپانیا شکست خورد: «تصمیم گرفتیم با سه مدافع میانی، پنج نفر در خط دفاع و بلوک پایین بازی کنیم و بهترین عملکرد دفاعی ممکن را داشته باشیم. اما مشکل همانند نیمه دوم بازی با اروگوئه بود.» ولی او تأکید کرد که فلسفه اصلیاش فوتبال مالکانه و هجومی است: «من فوتبال مالکانه، پرس بالا و بازی هجومی را دوست دارم. اما وقتی با اسپانیا روبهرو میشویم، باید واقعگرا باشیم.»
چالشهای تاکتیکی
یکی از انتقاداتی که به دونیس وارد شده، اصرار او بر بازی از عقب تحت فشار پرس حریف است؛ سبکی که ممکن است با ترکیب فعلی عربستان سازگار نباشد. عربستان در جام جهانی ۲۰۲۶ در
گروهH با اروگوئه، اسپانیا و کیپورد به میدان رفت و در نهایت با یک تساوی و دو شکست از گروه خود حذف شد.