دیوارچینی به سبک بختیاریزاده
دفاع شناور، سلاح جذاب سهراب
حمیدرضا عرب
خبرنگار
یکی از مهمترین دلایلی که استقلال در سه بازی اخیر خود گل نخورده و سه کلینشیت متوالی ثبت کرده، به سبک متفاوت این تیم در فاز دفاعی مربوط است. استقلال دیگر صرفاً یک تیم سه دفاعه نیست و اجرای ساختاری شناور در حین بازی است که بسته به شرایط و آرایش هجومی حریف تغییر میکند و همین مسأله کار را برای مهاجمان حریف دشوار کرده است.
استقلال در 270 دقیقهای که از لیگ گذشته همواره بازیها را با سه مدافع متمرکز آغاز کرده است. سامان فلاح، رستم آشورماتوف و عارف آقاسی، سه بازیکنی هستند که در قلب خط دفاعی قرار میگیرند. پیش از شروع فصل تصور میشد سهراب بختیاریزاده از میان این سه بازیکن، دو نفر را انتخاب میکند و حردانی و گودرزی نیز به عنوان مدافعان راست و چپ در ترکیب قرار میگیرند و عملاً تیمش را با چهار دفاع چیدمان میکند. اما اتفاقی که در عمل رخ داده استفاده همزمان از هر سه مدافع مرکزی است تا استقلال در اولین بازی با آرایش سه دفاعه کارش را آغاز کند.
نکته مهم اما در زمان دفاع کردن رقم میخورد. استقلال در این لحظه سه دفاعه باقی نمیماند. امیرمحمد رزاقینیا خودش را به مدافعان نزدیک میکند و با قرار گرفتن در فضای جلوی آنها، عملاً مسیر حرکت و نفوذ بازیکنان حریف را در مرکز زمین محدود میکند. همزمان حردانی و گودرزی نیز از کنارهها عقب میکشند و در ساختار دفاعی قرار میگیرند. این وضعیت خیلی سریع تغییر میکند. آنالیز بازیهای استقلال کاملاً این بازگشتهای به موقع را نشان میدهد.
این بازگشتها و به اصطلاح شیفت شدنها کاملاً وابسته به سمت حمله حریف است. اگر حمله از جناح راست استقلال شکل بگیرد، حردانی به خط دفاع اضافه میشود و اگر حریف از سمت چپ حمله کند، گودرزی این وظیفه را بر عهده میگیرد.
به همین دلیل استقلال در اغلب لحظات دفاعی با 4 مدافع کارش را دنبال میکند و زمانی که فشار حریف افزایش پیدا کند، حتی ممکن است تعداد بازیکنان متمرکز در خط دفاع به 5 نفر هم برسد.
در واقع باید از اجرای یک سیستم دفاعی شناور صحبت کرد. روشی غلتان و کاملاً متغیر. ساختاری که در آن عدد دفاعی تیم ثابت نیست و با توجه به موقعیت توپ و شکل حمله حریف تغییر میکند.
این ایده که زائیده ذهن سهراب بختیاریزاده است و در تیمهای بزرگ دنیا نیز پیاده میشود، به استقلال اجازه میدهد در زمان مالکیت توپ و حمله، نفرات بیشتری برای ایجاد خطر در اختیار داشته باشد و بلافاصله پس از از دست دادن توپ ساختار دفاعی خود را بازسازی کند.
البته اجرای چنین سیستمی صرفاً به ایده مربی وابسته نیست. سهراب بختیاریزاده پیش از انتخاب این مدل ظرفیتهای تیمش را بررسی کرده و ویژگیهای بازیکنان را به خوبی شناخته است.
اگرانتخاب سبک شناور با خصوصیات فنی نفرات استقلال متفاوت بود، شاید امروز شاهد چنین ساختاری نبودیم. در حقیقت این بازیکنان هستند که امکان اجرای این ایده را برای سهراب فراهم کردهاند و او نیز توانسته از ظرفیت آنها استفاده کند.
اجرای این شیوه دفاعی با خصوصیات آنچه از دوران بازی در ذهن بختیاریزاده به یادگار مانده، همخوانی دارد. او سالها در قلب خط دفاع بازی کرده و شناخت دقیقی از جزئیات دفاع کردن دارد.
به همین دلیل استقلال در حال حاضر تیمی شده که در فاز دفاعی به راحتی از شکل و ماهیت حقیقی خود خارج نمیشود و برای رسیدن به دروازه چنین تیمی باید از چند لایه دفاعی عبور کرد و این موضوع کار را برای مهاجمان حریف بسیار دشوار کرده است.
در بسیاری از موارد دیده شده که استحکام بالای دیوار دفاعی موجب شده رقبا رو به ارسال از راه دور بیاورند که در این شرایط نیز آقاسی و آشورماتوف به دلیل برخورداری از فیزیک مناسب حملات حریف را دفع میکنند.
در کنار این ساختار محکم، عملکرد فرعباسی نیز قابل توجه بوده است. او در مسابقاتی که استقلال نیاز به حفظ برتری و کنترل فشار حریف داشته نمایش قابل قبولی ارائه داده و در کنار این سیستم دفاعی توانسته سهم خود را در ثبت کلینشیتها ایفا کند.
بدون تعارف این وضعیت در استقلال اتفاقی نبوده است. تیمی که 270 دقیقه گل نمیخورد (البته تراکتور و گلگهر نیز از این ویژگی لااقل به لحاظ آماری برخوردار بودهاند) در حال یافتن یک هویت دفاعی مشخص است.
دفاع شناور میتواند ایدهای باشد که حتی در آینده برای تیم ملی نیز مورد استفاده قرار بگیرد. حتی امیر قلعه نویی نیز میتواند از این روش تاسی بگیرد. بختیاریزاده در استقلال شکل دیگری از دفاع کردن را به اجرا گذاشته و فعلاً شواهد نشان میدهد این ایده با ابزارهایی که در اختیار دارد، جواب داده است و میتواند یک الگوی مناسب برای فوتبال ایران وتیم ملی هم باشد.