استقلال – پرسپولیس برای پنجمین بار خارج از تهران برگزار میشود
دربی آوارهها در نصف جهان
محسن ذاکری
خبرنگار
دربی استقلال و پرسپولیس سالهاست که از مرز یک مسابقه فوتبال عبور کرده و به بخشی از حافظه جمعی فوتبال ایران تبدیل شده است؛ دیداری که هر بار برگزار میشود، فارغ از جایگاه دو تیم در جدول، نگاه میلیونها هوادار را به خود خیره میکند. دربی تهران از مهمترین و پرهیجانترین دربیهای فوتبال ایران است؛ مسابقهای که حساسیت آن نهتنها در زمین، بلکه در میان هواداران و فضای عمومی جامعه فوتبال نیز احساس میشود.
اما جذابیت این مسابقه تنها به نام دو تیم یا سابقه طولانی رقابت آنها محدود نمیشود. استقلال و پرسپولیس دو قطب بزرگ فوتبال ایران هستند و تقابلشان ترکیبی از تاریخ، خاطره، کریخوانی، افتخار و هیجان است. دربی برای بازیکن و مربی، مسابقهای متفاوت است؛ حتی چهرههایی که در هفتههای دیگر آرام و حسابگر ظاهر میشوند، در این میدان با فشار روانی و انتظاراتی چند برابر روبهرو هستند. به همین دلیل، نتیجه یک دربی میتواند هفتهها فضای فوتبال ایران را تحت تأثیر قرار دهد.
در سوی دیگر این میدان، هواداران قرار دارند؛ اصلیترین بازیگران بیرون از زمین. برای هوادار استقلال یا پرسپولیس، دربی فقط ۹۰ دقیقه نیست. از روزهای قبل، فضای مجازی، محل کار، جمعهای خانوادگی و گفتوگوهای روزمره تحت تأثیر مسابقه قرار میگیرد. خاطرات دربیهای گذشته زنده میشود، پیشبینیها آغاز میشود و کریخوانی میان دو گروه بالا میگیرد. گاهی حتی یک جمله از بازیکن یا مربی میتواند به موضوعی بزرگ در فضای هواداری تبدیل شود.
ولی همین شور و هیجان، چالشهایی نیز برای هواداران ایجاد میکند. نخستین چالش، دسترسی به ورزشگاه و تجربه حضور در آن است. محدودیت ظرفیت، دشواری تهیه بلیت، مشکلات رفتوآمد و مدیریت ورود و خروج تماشاگران، همواره از مسائل مهم پیرامون این مسابقه بوده است. برگزاری دربی در شهری غیر از تهران نیز میتواند این چالشها را برای هواداران دو تیم افزایش دهد؛ چرا که بخش قابل توجهی از تماشاگران برای تماشای مسابقه باید مسافت بیشتری را طی کنند و هزینه و زمان بیشتری برای حضور در ورزشگاه اختصاص دهند.
در همین راستا، یکی از موضوعات قابل توجه درباره دربی پیشرو، پیشنهاد استقلال برای برگزاری این مسابقه در اصفهان است. در صورت نهایی شدن این تصمیم، شهرآورد استقلال و پرسپولیس بار دیگر از تهران خارج خواهد شد؛ اتفاقی که از نظر تاریخی نیز اهمیت ویژهای دارد. با احتساب دیدار احتمالی اصفهان، این مسابقه برای پنجمین بار در تاریخ لیگ برتر در شهری خارج از تهران برگزار خواهد شد. چنین اتفاقی، دربی را از قالب سنتی خود خارج میکند و تجربهای متفاوت برای بازیکنان، هواداران و حتی برگزارکنندگان رقم خواهد زد.
انتقال دربی به اصفهان البته فقط یک تغییر جغرافیایی نیست. انتخاب ورزشگاه و شهر میزبان، مسائل مختلفی از جمله ظرفیت ورزشگاه، نحوه توزیع بلیت، امنیت، حملونقل، اسکان هواداران و مدیریت ترافیک را به همراه دارد. برای هوادارانی که از تهران یا دیگر شهرها راهی اصفهان میشوند، این مسابقه میتواند به یک سفر فوتبالی تبدیل شود؛ سفری که در کنار هیجان بازی، دشواریهای خاص خود را نیز دارد.
از سوی دیگر، کریخوانی میان هواداران زمانی جذاب و بخشی از فرهنگ فوتبال است که در چهارچوب احترام باقی بماند. حساسیت بالای دربی و جابهجایی محل برگزاری نباید زمینهساز تنش و درگیری شود. اتفاقاً برگزاری مسابقه در شهری دیگر میتواند فرصتی باشد تا فرهنگ هواداری مسئولانه بیش از گذشته خود را نشان دهد. هواداران میتوانند با تشویق تیم محبوبشان، بدون توهین و حاشیه، تصویری شایسته از فوتبال ایران ارائه کنند.
دربی همچنین آزمونی جدی برای برگزارکنندگان است. چنین مسابقهای به برنامهریزی دقیق در زمینه بلیتفروشی، حملونقل، امنیت، خدمات ورزشگاه و کنترل جمعیت نیاز دارد. وقتی مسابقهای میلیونها بیننده دارد، کوچکترین ضعف در مدیریت میتواند تجربه هواداران را تحت تأثیر قرار دهد. اگر قرار باشد اصفهان میزبان این مسابقه باشد، ضرورت هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، انتظامی، باشگاهها و مسئولان ورزشی دوچندان خواهد شد.
با همه این دشواریها، استقلال ـ پرسپولیس همچنان یکی از تماشاییترین روایتهای فوتبال ایران است؛ روایتی که قهرمان آن همیشه فقط تیم برنده نیست. گاهی یک گل، یک واکنش، یک شعار یا حتی تصویری از سکوها میتواند به خاطرهای ماندگار تبدیل شود. اگر این بار دربی در اصفهان برگزار شود، یک فصل تازه نیز به تاریخ این رقابتها اضافه خواهد شد؛ فصلی که نشان میدهد جذابیت شهرآورد تهران حتی با فاصله گرفتن از تهران نیز میتواند میلیونها هوادار را با خود همراه کند.
دربی فقط درباره نتیجه نیست؛ درباره احساسی است که فوتبال در دل هوادار ایجاد میکند. شاید به همین دلیل است که هر بار سوت آغاز این مسابقه به صدا درمیآید، فوتبال ایران برای ۹۰دقیقه شکل دیگری به خود میگیرد.