برندگان و بازندگان جام جهانی ۲۰۲۶
وداع تلخ اسطورهها تولد قهرمانان جدید
منبع: سایت گل
جام جهانی ۲۰۲۶ با قهرمانی اسپانیا در ورزشگاه متلایف نیوجرسی به پایان رسید؛ پایانی که شاید از نظر کیفیت فنی فینال چندان درخشان نبود، اما در مجموع یکی از پربحثترین و پرماجراترین ادوار تاریخ این رقابتها را رقم زد. اسپانیا با پیروزی یکبرصفر مقابل آرژانتین به قهرمانی رسید، اما داستان جام جهانی فقط به جامی که رودری و یارانش بالای سر بردند خلاصه نمیشود.
این تورنمنت صحنه ظهور نسل جدیدی از ستارهها، رکوردشکنیهای تاریخی، وداع تلخ اسطورهها، ناکامی قدرتهای سنتی و البته بحثهای بیپایان درباره داوری، VAR و نقش فیفا بود. برخی با اعتبار و محبوبیتی بیشتر از گذشته آمریکا را ترک کردند و برخی دیگر در حالی از جام جهانی خداحافظی کردند که میراثشان زیر سؤال رفت.
این گزارش نگاهی دارد به مهمترین برندگان و بازندگان جام جهانی ۲۰۲۶.
اسپانیا؛ نجاتدهنده فوتبال زیبا
بزرگترین برنده جام جهانی بدون تردید اسپانیاست. تیمی که شاید در ابتدای مسابقات زیر سایه فرانسه، آرژانتین و انگلیس قرار داشت، اما در طول تورنمنت ثابت کرد کاملترین و منظمترین تیم مسابقات است.
لاروخا با هدایت لوئیس دلافوئنته فوتبالی مبتنی بر مالکیت، نظم تاکتیکی و کار گروهی ارائه داد. در دورانی که بسیاری از تیمها بیش از حد به ستارههای خود وابسته هستند، اسپانیا نشان داد هنوز هم میتوان با اتکا به ساختار و هماهنگی به موفقیت رسید.
آنچه قهرمانی اسپانیا را ویژهتر میکند، عملکرد دفاعی فوقالعاده این تیم بود. اسپانیا در مسیر قهرمانی تنها یک گل دریافت کرد؛ آماری که در تاریخ جام جهانی کمنظیر است. پائو کوبارسی، آیمریک لاپورته، مارک کوکوریا و پدرو پورو دیواری ساختند که تقریباً هیچ تیمی نتوانست از آن عبور کند. در کنار آنها رودری نیز با کسب توپ طلا، نقشی کلیدی در موفقیت تیمش ایفا کرد. هافبکی که بار دیگر ثابت کرد فوتبال فقط متعلق به مهاجمان و گلزنان نیست.
مسی؛ شکستی که شبیه پیروزی بود
شاید عجیب باشد اما یکی از بزرگترین برندگان جام جهانی ۲۰۲۶ بازیکنی بود که در فینال شکست خورد. لیونل مسی در ۳۹ سالگی نمایشی ارائه داد که حتی تحسین منتقدان قدیمیاش را نیز برانگیخت. او با هشت گل و چهار پاس گل آرژانتینی را که بسیاری آن را ضعیفتر از تیم قهرمان ۲۰۲۲ میدانستند، تا فینال رساند. مسی در این جام جهانی بارها ناجی تیمش شد. او مقابل انگلستان در نیمهنهایی یکی از بهترین نمایشهای دوران حرفهای خود را ارائه داد و بار دیگر نشان داد سن برای نابغهای مانند او فقط یک عدد است. اگر قطر ۲۰۲۲ جامی بود که به بحث همیشگی «بهترین بازیکن تاریخ» پایان داد، جام جهانی ۲۰۲۶ جایگاه او را تثبیت کرد. بسیاری از کارشناسان معتقدند مسی حتی بدون فتح جام، بزرگترین برنده فردی این تورنمنت بود.
یامال؛ آغاز عصر تازه
در نیوجرسی تصویری ثبت شد که شاید سالها بعد به نماد تغییر نسل در فوتبال جهان تبدیل شود؛ لامین یامال جوان پس از پایان فینال، لیونل مسی را دلداری میداد. این صحنه معنایی فراتر از یک همدردی ساده داشت. گویی فوتبال جهان مشعل را از دستان مسی به نسل جدید تحویل میداد.
یامال اگرچه از نظر آماری تورنمنتی خیرهکننده نداشت، اما نقش او در موفقیت اسپانیا انکارناپذیر بود. ستاره ۱۹ساله بارسلونا نشان داد علاوه بر استعداد فردی، توانایی بازی در چهارچوب تیمی را نیز دارد. او اکنون در ۱۹سالگی قهرمان اروپا و جهان است؛ دستاوردی که کمتر بازیکنی در تاریخ فوتبال به آن رسیده است.
امباپه؛ مرد رکوردها
فرانسه ناکام ماند اما کیلیان امباپه نه. ستاره فرانسوی با کسب کفش طلای مسابقات بار دیگر توانایی خارقالعاده خود در گلزنی را نشان داد. اما مهمتر از آن، او با گلهایش رکورد تاریخی لیونل مسی را شکست و به بهترین گلزن تاریخ جام جهانی تبدیل شد. رسیدن به چنین رکوردی در ۲۷سالگی تقریباً باورنکردنی است. بسیاری معتقدند این رکورد ممکن است تا دههها دستنخورده باقی بماند. فرانسه به جام نرسید اما امباپه ثابت کرد همچنان یکی از مهمترین چهرههای فوتبال جهان است.
ایران؛ حذفشدهای که احترام جهان را به دست آورد
حذف ایران در مرحله گروهی جام جهانی، اتفاقی فوقالعاده مطلوب و بهموقع برای ایالات متحده و فیفا بود چراکه با این اتفاق خیلیها از یاد میبردند با امیر قلعهنویی و بازیکنانش در این تورنمنت تا چه اندازه بد و زشت رفتار شد. مارکوین مالین، وزیر امنیت داخلی آمریکا، حتی پس از حذف ایران «رقص پایکوبی» کرد؛ رفتاری که بهخوبی حقیقت ذات کینهتوزانه و حقیرانه دولت دونالد ترامپ را بر ملا میسازد.
ایران تنها بهدلیل آزارهای سیاسی محض، به تعبیر قلعهنویی «مظلومترین تیم» تاریخ جام جهانی بود؛ تیمی که مجبور شد درست پیش از دو بازی اول گروهی خود و بلافاصله پس از آنها وارد شهر محل مسابقه شود؛ موضوعی که آثاری ویرانگر بر روند آمادهسازی آنها برای هر دو دیدار برجا گذاشت.
مهدی طارمی، کاپیتان تیم، پس از تساوی ۲-۲ مقابل نیوزیلند در روز اول مسابقات اذعان کرد: «همهچیز برای ما مثل یک فاجعه است.» با این حال، ایران در یکقدمی و تنها «به فاصله چند میلیمتر» تا صعود به مرحله ۳۲ تیم قرار داشت؛ چراکه گل پیروزیبخش شجاع خلیلزاده در وقتهای تلفشده مقابل مصر، بهدلیل میلیمتریترین آفساید ممکن مردود اعلام شد.
اگر آنها تحت «بدترین شرایط ممکن» قرار نمیگرفتند، این شانس کاملاً وجود داشت که ایران (بهعنوان نخستین تیم تاریخ جام جهانی که توسط کشور میزبان مورد بمباران قرار گرفت) به مرحله حذفی صعود کند. قلعهنویی پس از حذف تیم بدون شکستش، عاجزانه از فیفا خواست «اجازه ندهد چنین اتفاقی دوباره تکرار شود» و در عین حال از «اینفانتینو خواست تا در برابر ایالات متحده بایستد.»
پرواضح بود که چنین اتفاقی رخ نخواهد داد. اینفانتینو یک بزدل دورو است؛ کسی که پس از تساوی ایران مقابل نیوزیلند در رختکن از بازیکنان ایرانی تمجید کرد اما در عمل و در عرصه عمومی مطلقاً هیچ کاری برای حمایت از آنها انجام نداد؛ چراکه نمیخواست اقدامی کند که ادعای وقاحتآمیزش مبنی بر اینکه این جام جهانی «شگفتانگیزترین رویداد تمام دورانها» است، زیر سؤال برود.
با این حال، در حالی که فیفا تمام تلاش خود را بهکار بست تا اینگونه وانمود کند که گویی ایران هرگز در این تورنمنت حضور نداشته است، بازیکنان قلعهنویی، که پس از تساوی صفر-صفر مقابل بلژیک در لسآنجلس یادداشتی با مضمون «برقراری صلح، احترام و دوستی میان تمام ملتها» به یادگار گذاشتند، توانستند ردپای خود را بر جام جهانی ۲۰۲۶ برجا بگذارند. سرمربی تیم گفت: «کاری که این جوانان انجام دادند، در تاریخ ثبت خواهد شد.»
هالند؛ ستارهای که جهان را تسخیر کرد
ارلینگ هالند سالها در فوتبال باشگاهی درخشیده بود اما هنوز منتقدانی داشت که معتقد بودند در سطح ملی خود را ثابت نکرده است. جام جهانی ۲۰۲۶ پاسخی محکم به همه تردیدها بود.
هفت گل در پنج بازی، حذف برزیل و رساندن نروژ به جمع مدعیان باعث شد هالند به یکی از محبوبترین چهرههای مسابقات تبدیل شود. او نهتنها گل زد، بلکه رهبر نسلی شد که فوتبال نروژ سالها در انتظار آن بود.
مراکش؛ پرچمدار آفریقا
اگر قرار باشد از موفقترین تیم آفریقایی جام جهانی نام ببریم، باز هم باید سراغ مراکش برویم.
شیرهای اطلس چهار سال پس از شگفتی قطر بار دیگر تا مراحل پایانی پیش رفتند و نشان دادند موفقیت قبلیشان اتفاقی نبوده است.
مراکش اکنون نهتنها قدرت اول آفریقا، بلکه یکی از قدرتهای نوظهور فوتبال جهان محسوب میشود.
فیفا؛ اعتبار ازدسترفته
شاید بزرگترین بازنده جام جهانی ۲۰۲۶ خود فیفا باشد. انتقادها از نحوه برگزاری مسابقات، مسائل سیاسی، تصمیمات داوری و دخالتهای بیرونی باعث شد بسیاری اعتبار این نهاد را زیر سؤال ببرند.
در طول مسابقات بارها این پرسش مطرح شد که آیا فوتبال همچنان در اولویت قرار دارد یا منافع اقتصادی و سیاسی جای آن را گرفته است؟
فیفا در پاسخ به این انتقادها سکوت کرد، اما حجم اعتراضها نشان داد بخشی از اعتماد عمومی به این سازمان از بین رفته است.
VAR؛ دشمن احساسات
یکی از بزرگترین بازندگان جام جهانی شاید نه یک تیم یا بازیکن، بلکه خود فوتبال بود.
فناوری VAR بار دیگر در مرکز جنجالها قرار گرفت. گلهای مردود میلیمتری، آفسایدهای نامحسوس و تصمیماتی که هیجان لحظهای فوتبال را از بین بردند، باعث شدند انتقادها به اوج برسد. ایران، کرواسی، مصر، آلمان، نروژ و چند تیم دیگر خود را قربانی این فناوری میدانستند. بحث اصلی این بود که آیا عدالت مطلق ارزش از بین رفتن احساسات فوتبال را دارد یا نه؟
رونالدو؛ پایان یک دوران
در سوی دیگر، کریستیانو رونالدو یکی از بزرگترین بازندگان جام جهانی بود.
ستاره پرتغالی در ۴۱سالگی دیگر شباهتی به بازیکنی که سالها جهان را تسخیر کرده بود نداشت. تحرک کم، تأثیرگذاری محدود و ناتوانی در رهبری پرتغال باعث شد حضورش بیش از آنکه مفید باشد، به تیم آسیب بزند. بسیاری معتقدند پرتغال میتوانست بدون وابستگی به رونالدو تیمی موفقتر باشد.
مشکل اصلی ناکامی رونالدو، حذف پرتغال نبود؛ بلکه این بود که تصویری که از او در ذهن هواداران باقی ماند، با عظمت سالهای اوجش فاصله زیادی داشت.
کیپورد؛ داستانی که جهان عاشقش شد
جام جهانی همیشه به داستانهای غیرمنتظره نیاز دارد و در ۲۰۲۶ این نقش را کیپورد ایفا کرد.
کشوری کوچک که کمتر کسی انتظار داشت از مرحله گروهی عبور کند، تا آستانه خلق بزرگترین شگفتی تاریخ جام جهانی پیش رفت. کیپورد مقابل آرژانتین جنگید، برابر اسپانیا مقاومت کرد و میلیونها هوادار جدید در سراسر جهان پیدا کرد.
این تیم شاید جامی نبرد، اما قلب فوتبالدوستان را فتح کرد.
نیمار؛ حسرتی به نام استعداد
داستان نیمار یکی از غمانگیزترین روایتهای فوتبال مدرن است.
او با اشک از تیم ملی برزیل خداحافظی کرد؛ بازیکنی که استعدادش با بزرگترین ستارههای تاریخ فوتبال برابری میکرد اما هرگز نتوانست تمام ظرفیت خود را شکوفا کند. نیمار سالها قربانی مصدومیتها، انتخابهای اشتباه و حاشیهها شد. جام جهانی ۲۰۲۶ آخرین پرده این داستان بود؛ داستان نابغهای که میتوانست بسیار بزرگتر از آنچه شد باشد.
دشان؛ فرصتی که هدر رفت
دیدیه دشان با یک نسل طلایی وارد جام جهانی شد اما بدون جام آن را ترک کرد.
فرانسه شاید پرستارهترین تیم مسابقات بود اما بار دیگر در برابر اسپانیا کم آورد. انتقاد اصلی به دشان این بود که نتوانست از استعداد فوقالعاده بازیکنانش بهترین استفاده را ببرد.
بسیاری معتقدند فرانسه با چنین نسلی باید بیش از یک قهرمانی جهان در کارنامه داشته باشد.
ناگلزمن؛ سقوط یک نابغه
آلمان یکی از ناامیدکنندهترین تیمهای جام جهانی بود و بخش بزرگی از انتقادات متوجه یولیان ناگلزمن شد. مربیای که سالها بهعنوان یک نابغه تاکتیکی معرفی میشد، نتوانست آلمان را از بحران خارج کند.
حذف زودهنگام مانشافت باعث شد اعتبار ناگلزمن آسیب جدی ببیند و راه برای ورود یورگن کلوپ هموار شود.
فوتبال آسیا
یک گام به عقب
جام جهانی ۲۰۲۶ برای فوتبال آسیا ناامیدکننده بود. از میان نمایندگان قاره، تنها ژاپن و استرالیا از مرحله گروهی عبور کردند و آنها نیز بلافاصله حذف شدند.
کره جنوبی، عربستان، قطر، عراق، اردن و ازبکستان نتوانستند انتظارات را برآورده کنند و همین موضوع بار دیگر بحث کیفیت سهمیههای آسیا را مطرح کرد.
جامی که یک نسل را تغییر داد
سالها بعد وقتی از جام جهانی ۲۰۲۶ یاد شود، احتمالاً بیشتر از قهرمانی اسپانیا درباره اتفاقات دیگری صحبت خواهد شد؛ درباره آخرین شاهکارهای مسی، رکوردشکنی امباپه، ظهور یامال و هالند، اشکهای رونالدو و نیمار، شگفتی کیپورد، مقاومت ایران و جنجالهای VAR و فیفا. این جام جهانی بیش از هر چیز نقطه پایان یک نسل و آغاز نسل دیگری بود. نسلی که در آن نامهایی مانند یامال، بلینگهام، هالند و امباپه قرار است سالهای آینده فوتبال جهان را شکل دهند.
اسطورههایی مانند مسی، رونالدو و نیمار آرامآرام از صحنه کنار میروند و ستارههای تازه جای آنها را میگیرند. به همین دلیل جام جهانی ۲۰۲۶ فقط یک تورنمنت فوتبالی نبود؛ روایتی از گذر زمان در بزرگترین صحنه فوتبال جهان بود؛ جایی که برخی جاودانه شدند، برخی سقوط کردند و برخی تازه سفر خود را آغاز کردند.