کارنامه ایران از برزیل ۲۰۱۴ تا جام جهانی ۲۰۲۶
هیچ خبری از موفقیت و دستاورد نیست
محمد رضا رحیم پور
خبرنگار
پرونده بیستوسومین دوره جام جهانی فوتبال با قهرمانی اسپانیا بسته شد؛ رقابتهایی که علاوه بر معرفی قهرمان جهان، معادلات ردهبندی فیفا را نیز دستخوش تغییر کرد. اسپانیا با عبور از آرژانتین به صدر رنکینگ جهان رسید و در آسیا نیز ژاپن جایگاه نخست خود را حفظ کرد.
تیم ملی فوتبال ایران که نتوانست از مرحله گروهی جام جهانی ۲۰۲۶ صعود کند، در تازهترین ردهبندی فیفا با دو پله سقوط در جایگاه بیستودوم جهان قرار گرفت. هرچند شاگردان امیر قلعهنویی همچنان دومین تیم برتر آسیا محسوب میشوند، اما بررسی دقیقتر نشان میدهد حفظ این جایگاه بیش از آنکه حاصل عملکرد مطلوب ایران باشد، نتیجه ناکامی دیگر مدعیان قاره مانند کرهجنوبی و استرالیاست.
مرور چهار جام جهانی اخیر نشان میدهد که بزرگترین تورنمنت فوتبال جهان همواره تأثیر مستقیمی بر جایگاه ایران در ردهبندی فیفا داشته است. از سقوط پنج پلهای پس از جام جهانی برزیل گرفته تا حفظ جایگاه در روسیه و افت دوباره در قطر و جام جهانی ۲۰۲۶، رنکینگ فیفا تصویری روشن از روند تیم ملی در بیش از یک دهه گذشته ارائه میدهد.
جایگاه ایران قبل و بعد از جامهای جهانی
برزیل ۲۰۱۴؛ آغاز مسیر
با یک افت قابل پیشبینی
ایران با رتبه چهلوسوم جهان راهی جام جهانی برزیل شد. اگرچه نمایش دفاعی شاگردان کارلوس کیروش مقابل آرژانتین تحسین بسیاری از کارشناسان را برانگیخت، اما کسب تنها یک امتیاز از سه مسابقه و حذف در مرحله گروهی باعث شد تیم ملی با پنج پله سقوط به رتبه چهلوهشتم جهان برسد. با این حال، همین دوره نقطه آغاز پروژهای بود که در سالهای بعد ایران را به قدرت اول فوتبال آسیا تبدیل کرد.
روسیه ۲۰۱۸؛ استثنای بزرگ
در کارنامه تیم ملی
جام جهانی روسیه همچنان موفقترین دوره تیم ملی از منظر حفظ جایگاه در رنکینگ فیفا به شمار میرود. ایران با رتبه سیوهفتم وارد مسابقات شد و با پیروزی برابر مراکش، تساوی مقابل پرتغال و شکست حداقلی برابر اسپانیا، چهار امتیاز ارزشمند کسب کرد. هرچند صعود به مرحله حذفی محقق نشد، اما کیفیت عملکرد تیم باعث شد ایران بدون هیچ تغییری جایگاه سیوهفتم جهان را حفظ کند؛ اتفاقی که در تاریخ حضورهای ایران در جام جهانی کمنظیر است.
قطر ۲۰۲۲؛ سقوط از جمع ۲۰ تیم برتر
تیم ملی در شرایطی پا به جام جهانی قطر گذاشت که برای نخستین بار در تاریخ خود در رتبه بیستم جهان قرار داشت؛ جایگاهی که حاصل سالها ثبات در دوران کیروش و اسکوچیچ بود. اما شکست سنگین برابر انگلیس و حذف دوباره از مرحله گروهی، چهار پله سقوط را برای ایران به همراه داشت تا تیم ملی به رتبه بیستوچهارم جهان تنزل پیدا کند.
جام جهانی ۲۰۲۶؛ فرصتی که از دست رفت
ایران بار دیگر با رتبه بیستم جهان وارد جام جهانی شد و بسیاری معتقد بودند با توجه به قرعه نسبتاً مناسب، بهترین فرصت برای صعود به مرحله حذفی فراهم شده است. با این حال، ناکامی در عبور از مرحله گروهی نهتنها این فرصت تاریخی را از بین برد، بلکه دو پله دیگر از جایگاه ایران در رنکینگ فیفا کاست و تیم ملی را به رتبه بیستودوم جهان رساند.
نکته قابل توجه این است که ایران با وجود این افت، همچنان دومین تیم آسیا باقی ماند؛ موضوعی که بیش از هر چیز به نتایج ضعیف سایر نمایندگان قاره، بویژه کرهجنوبی و استرالیا مربوط میشود.
نگاهی به روند چهار جام جهانی اخیر نشان میدهد تنها دورهای که ایران توانست بدون افت رنکینگ از جام جهانی خارج شود، روسیه ۲۰۱۸ بود. در سه دوره دیگر، تیم ملی همواره با کاهش جایگاه جهانی روبهرو شده است؛ آماری که بیانگر تأثیر مستقیم نتایج جام جهانی بر اعتبار بینالمللی فوتبال ایران است. افت رنکینگ فیفا صرفاً یک عدد روی کاغذ نیست. جایگاه جهانی در سیدبندی مسابقات، کیفیت حریفان تدارکاتی، اعتبار بینالمللی و حتی مسیر تیمها در رقابتهای آینده نقش تعیینکنندهای دارد. از این رو، حفظ جایگاه ایران در جمع ۲۰تیم برتر جهان باید یکی از اهداف اصلی فدراسیون فوتبال و کادرفنی در مسیر جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷ باشد.
در غیر این صورت، فوتبال ایران نهتنها فاصله خود با ژاپن را بیشتر خواهد دید، بلکه با نزدیک شدن رقبایی مانند کرهجنوبی، استرالیا، ازبکستان و حتی عربستان، حفظ جایگاه دوم آسیا نیز به چالشی جدی تبدیل خواهد شد.