شکست یک فلسفه
پایان عصر دشان
شکست فرانسه برابر اسپانیا در نیمهنهایی جام جهانی ۲۰۲۶ تنها به معنای حذف خروسها از مسیر قهرمانی نبود؛ این مسابقه پایان یکی از مهمترین دورههای تاریخ فوتبال فرانسه را نیز رقم زد. دیدیه دشان پس از ۱۴ سال حضور روی نیمکت تیم ملی، با ناکامی در رسیدن به فینال جام جهانی از صحنه کنار میرود؛ مربیای که پرافتخارترین دوران فوتبال فرانسه در قرن بیستویکم را رقم زد، اما در آخرین شب، تیمش هیچ شباهتی به یک مدعی قهرمانی نداشت.
پایان یک دوره طلایی
دشان در سال ۲۰۱۲ هدایت فرانسه را برعهده گرفت؛ زمانی که فوتبال این کشور هنوز از پیامدهای ناکامیهای جام جهانی ۲۰۱۰ و اختلافات داخلی رنج میبرد. او اما به تدریج نظم، ثبات و شخصیت را به تیم ملی بازگرداند.
حاصل این دوران، قهرمانی در جام جهانی ۲۰۱۸، نایبقهرمانی جام جهانی ۲۰۲۲، حضور در فینال یورو ۲۰۱۶ و قهرمانی لیگ ملتهای اروپا بود. کمتر مربی ملی در دوران مدرن فوتبال توانسته چنین کارنامهای از خود به جا بگذارد.
با این حال، فوتبال حافظه کوتاهی دارد. شکست برابر اسپانیا باعث شد بسیاری از هواداران فرانسوی بیش از آنکه به موفقیتهای گذشته فکر کنند، از پایان دوران دشان استقبال کنند و چشم انتظار آغاز عصر زینالدین زیدان باشند.
تیمی پرستاره، نمایشی ناامیدکننده
شاید تلخترین بخش ماجرا برای دشان این باشد که فرانسه با یکی از مستعدترین نسلهای تاریخ خود وارد جام جهانی شد. کیلیان امباپه، عثمان دمبله، مایکل اولیسه، اورلین شوامنی، ویلیام سالیبا و دهها ستاره دیگر در اختیار سرمربی فرانسه بودند و بسیاری این تیم را اصلیترین مدعی قهرمانی میدانستند. اما مقابل اسپانیا، این ستارهها تقریباً محو شدند. امباپه نتوانست تأثیر همیشگی خود را داشته باشد، دمبله از جریان بازی خارج شد و اولیسه نیز زیر فشار هافبکهای اسپانیا کاملاً بیاثر بود. فرانسه در بیشتر دقایق مسابقه از نظر مالکیت، کنترل بازی و خلق موقعیت عقبتر از حریف بود؛ موضوعی که انتقادات فراوانی را متوجه دشان کرد.
چرا دشان شکست خورد؟
بسیاری از تحلیلگران معتقدند مشکل اصلی فرانسه نه کیفیت بازیکنان، بلکه ناتوانی در تطبیق با شرایط مسابقه بود. اسپانیا با سه هافبک مرکزی بر میانه میدان مسلط شد و عملاً اجازه نداد فرانسه بازی همیشگی خود را ارائه کند.
با این حال، دشان از تغییر ساختار تیم خودداری کرد. او نه سیستم بازی را تغییر داد و نه راهکاری متفاوت برای مقابله با برتری عددی اسپانیا در میانه میدان ارائه داد. حتی تعویضهای او نیز تا حد زیادی قابل پیشبینی بود و نتوانست روند مسابقه را تغییر دهد.
در واقع همان ویژگیهایی که سالها عامل موفقیت دشان بودند، این بار علیه او عمل کردند. اعتماد به بازیکنان، سادگی تاکتیکی و تکیه بر کیفیت فردی ستارهها در بسیاری از مسابقات جواب داده بود، اما برابر تیمی منسجم و سازمانیافته مانند اسپانیا کافی نبود.
اعتماد به ستارهها
فلسفه دشان در طول دوران مربیگریاش تقریباً ثابت بود؛ حفظ آرامش رختکن، اعتماد به بازیکنان کلیدی و پرهیز از پیچیدگیهای تاکتیکی. او اعتقاد داشت در فوتبال ملی، جایی که زمان تمرین محدود است، نباید بازیکنان را با ایدههای پیچیده سردرگم کرد.
این رویکرد در سالهای ۲۰۱۸ و ۲۰۲۲ نتایج فوقالعادهای برای فرانسه به همراه آورد. اما برابر اسپانیایی که با برنامهای دقیق و جزئیات تاکتیکی فراوان وارد میدان شده بود، این فرمول دیگر جواب نداد.
شاید مهمترین انتقاد به دشان این باشد که در سالهای اخیر، بهویژه در تقابلهای متوالی با اسپانیا، نتوانست از شکستهای گذشته درس بگیرد. فرانسه برای سومین بار در سه سال اخیر مقابل تیم لوئیس دلافوئنته شکست خورد و هر بار نیز راهی برای حل مشکلاتش پیدا نکرد.
میراثی که فراموش نخواهد شد
با وجود پایان تلخ، جایگاه دشان در تاریخ فوتبال فرانسه خدشهدار نخواهد شد. او یکی از معدود افرادی در تاریخ فوتبال است که هم به عنوان بازیکن و هم به عنوان سرمربی جام جهانی را فتح کرده است. اکنون زینالدین زیدان آماده تحویل گرفتن تیمی پرستاره و آماده رقابت در بالاترین سطح است. با این حال، جانشین دشان به خوبی میداند که میراث مردی را برعهده میگیرد که طی ۱۴ سال، فرانسه را به یکی از باثباتترین قدرتهای فوتبال جهان تبدیل کرد. شاید آخرین تصویر از دوران دشان، شکست برابر اسپانیا باشد؛ اما تاریخ او را با جامها، فینالها و سالهایی به یاد خواهد آورد که فرانسه تقریباً همیشه در میان مدعیان اصلی فوتبال جهان قرار داشت.