برزیل در تاریکترین دوران فوتبال خود
نسل ناکام
حذف برزیل از جام جهانی ۲۰۲۶ با شکست ۲ بر یک برابر نروژ، تنها یک ناکامی ورزشی نبود؛ بلکه نمادی از پایان نسلی بود که سالها وعده بازگرداندن سلسائو به قله فوتبال جهان را میداد اما هرگز به آن نرسید. اشکهای نیمار پس از سوت پایان، تصویری ماندگار از حسرتی بود که اکنون به ۲۸ سال انتظار برزیل برای فتح ششمین جام جهانی گره خورده است.
کارلو آنچلوتی که با امید آغاز یک دوره تازه هدایت برزیل را برعهده گرفته بود، پس از حذف تیمش این شکست را «ناامیدی عمیق» توصیف کرد. برزیل برای نخستین بار از سال ۱۹۹۰ در مرحله یکهشتم نهایی جام جهانی حذف شد و بار دیگر مقابل یک تیم اروپایی از ادامه رقابتها بازماند؛ اتفاقی که نشان میدهد سلسائو همچنان از بازگشت به روزهای طلایی فاصله زیادی دارد.
نیمار که نخستین بازی ملی خود را در سال ۲۰۱۰ در همین ورزشگاه انجام داده بود، این بار با چشمانی اشکبار زمین را ترک کرد و گفت: «تلاش کردم، همه چیزم را گذاشتم، اما حالا همه چیز تمام شده است.» بسیاری این جمله را خداحافظی غیررسمی ستاره ۳۴ ساله فوتبال برزیل از جام جهانی تعبیر کردند؛ بازیکنی که با وجود استعداد فوقالعاده، هرگز نتوانست رؤیای قهرمانی جهان را برای کشورش محقق کند.
رسانههای برزیل نیز با لحنی تند از پایان «نسل ناکام» سخن گفتند. روزنامهها از پایان عصر نیمار و آغاز «دوران تاریک» فوتبال برزیل نوشتند؛ دورانی که پس از نسلهای افسانهای گارینشا، پله، روماریو و رونالدو، هنوز جانشین شایستهای برای افتخارات گذشته پیدا نکرده است.
پس از حذف، بازیکنان برزیل حاضر به گفتوگو با خبرنگاران نشدند، اما مارکینیوش، کاپیتان تیم، مسئولیت شکست را پذیرفت و تأکید کرد بازیکنان باتجربه باید پاسخگوی این ناکامی باشند تا نسل جوان در فضایی آرامتر مسیر آینده را ادامه دهد. او همچنین به آشفتگی چند سال اخیر فوتبال برزیل اشاره کرد؛ دورانی که با تغییرات متعدد روی نیمکت، اختلافات مدیریتی و نتایج ضعیف در انتخابی جام جهانی همراه بود.
در طول مسابقات نیز برخی بازیکنان باتجربه به فاصله برزیل با قدرتهای بزرگ فوتبال جهان اذعان کرده بودند؛ اظهارنظری که با واکنش منفی اسطورههای فوتبال این کشور روبهرو شد. با این حال، عملکرد تیم نشان داد این اختلاف کیفیت، دستکم در شرایط فعلی، واقعیتی انکارناپذیر است.
یکی از مشکلات مهم برزیل، ترکیب نامتوازن و سالخورده تیم بود. بازیکنانی مانند کاسمیرو، دانیلو، آلیسون و مارکینیوش در سالهای پایانی دوران حرفهای خود قرار دارند و برخلاف نسلهای گذشته، برزیل دیگر مهاجمی در کلاس جهانی مانند رونالدو نازاریو در اختیار ندارد. حتی حضور ستارگانی مانند وینیسیوس جونیور نیز نتوانست این خلأ را جبران کند.
تصمیمات آنچلوتی نیز از انتقادها در امان نماند. دعوت از نیمار با وجود دوری طولانیمدت از تیم ملی، کنار گذاشتن برخی مهاجمان آماده و تغییرات متعدد در خط حمله، از جمله مواردی بود که مورد اعتراض کارشناسان قرار گرفت. هرچند آنچلوتی معتقد بود تصمیماتش بر پایه آمار و شرایط بازیکنان اتخاذ شده، اما روند مسابقات نشان داد بسیاری از این انتخابها نتیجه مطلوبی نداشته است.
در دیدار برابر نروژ، برزیل با وجود خلق موقعیتهای متعدد و از دست دادن یک ضربه پنالتی، نتوانست برتری خود را به گل تبدیل کند. ورود نیمار در دقایق پایانی نیز نهتنها تغییری در روند بازی ایجاد نکرد، بلکه به گفته برخی کارشناسان، باعث از بین رفتن نظم دفاعی تیم شد و نروژ از همین فضا برای ضربه نهایی استفاده کرد.