فرصتی طلایی برای یادگیری
جام جهانی، دانشگاهی به وسعت فوتبال
رضا حمیدی
خبرنگار
جام جهانی فقط محل رقابت بهترین تیمهای فوتبال دنیا نیست. این تورنمنت در ابعادی بسیار گستردهتر، نمایشگاهی از استانداردهای روز فوتبال جهان است.
بسیاری تصور میکنند ارزش جام جهانی تنها در مسابقاتی نهفته است که 90 دقیقه در زمین جریان دارد، اما واقعیت این است که درسهای بزرگ این رویداد از روزها پیش از شروع بازی آغاز میشود و تا مدتها پس از سوت پایان تورنمنت ادامه پیدا میکند.
از لحظه ورود تیمها به ورزشگاه، همه چیز بر اساس دقیقترین استانداردها تعریف شده است. مسیر حرکت اتوبوسها، نحوه استقرار عوامل اجرایی، جایگاه خبرنگاران، موقعیت عکاسان، محل حضور تصویربرداران، نحوه ورود بازیکنان به زمین، چیدمان رختکنها، اتاقهای کنترل مسابقه، کنفرانسهای خبری و حتی میکسدزونها، همگی بخشی از یک ساختار منظم و از پیش طراحی شده هستند. ساختاری که سالها تجربه و دانش مدیریتی پشت آن قرار دارد.
شاید کنفدراسیون فوتبال آسیا هر ساله در قالب کارگاهها، کلاسها و دستورالعملهای مکتوب، بسیاری از این استانداردها را به کشورهای عضو آموزش دهد اما جام جهانی فرصتی متفاوت است.
اینجا دیگر خبری از آموزش تئوری نیست. همه چیز به صورت عملی و عینی در برابر چشم قرار میگیرد. به همین دلیل جام جهانی را میتوان بزرگترین کلاس آموزشی فوتبال جهان دانست.
این کلاس فقط مختص بازیکنان و مربیان نیست. برگزارکنندگان مسابقات، مدیران سازمان لیگ، ناظران، داوران، مسئولان رسانهای، تصویربرداران و خبرنگاران نیز میتوانند از این فضا درسهای ارزشمندی بگیرند. مشاهده نحوه اداره مسابقات در بالاترین سطح ممکن، تجربهای است که هیچ کتاب و سمیناری نمیتواند جای آن را بگیرد.
در بخش فنی نیز جام جهانی دنیایی از آموزش را پیش روی مربیان قرار میدهد. نوع آرایش تیمها، شیوه طراحی حملات، ساختار دفاعی، نحوه پرس، مدیریت دقایق مختلف بازی، انتخاب ترکیب اولیه و کیفیت تعویضها، همگی حاصل سالها پژوهش و مطالعه در فوتبال حرفهای است که به یکباره در میدان مسابقه دیده میشود. مربیانی که با نگاه دقیق مسابقات را دنبال میکنند، در واقع در حال شرکت در پیشرفتهترین دوره آموزشی فوتبال جهان هستند.
بازیکنان نیز از این قاعده مستثنا نیستند. آنها با مشاهده رفتار حرفهای ستارههای بزرگ دنیا، نوع تغذیه، شیوه گرم کردن، مدیریت فشار روانی و حتی نحوه تعامل با رسانهها میتوانند درسهایی بیاموزند که شاید سالها در فوتبال داخلی فرصت تجربه آن را پیدا نکنند.
در کنار همه این موارد، نباید از نقش زیرساختها غافل شد. ورزشگاههای جام جهانی صرفا محل برگزاری مسابقه نیستند. آنها بخشی از صنعت مدرن فوتبال محسوب میشوند. کیفیت زمین چمن، امکانات رسانهای، سیستمهای نورپردازی، فناوریهای داوری، جایگاه تماشاگران و دهها جزئیات دیگر، تصویری از فوتبال حرفهای را به نمایش میگذارند.
مقایسه این امکانات با برخی ورزشگاههای ایران به خوبی نشان میدهد که هنوز مسیر طولانی برای رسیدن به استانداردهای جهانی پیش رو داریم.
اما شاید یکی از مهمترین کلاسهای آموزشی جام جهانی برای تماشاگران باشد. فرهنگ هواداری نیز بخش مهمی از توسعه فوتبال است. نوع تشویق، احترام به حریف، رعایت نظم، دوری از شعارهای توهینآمیز و نژادپرستانه و همکاری با عوامل اجرایی، همگی مؤلفههایی هستند که در فوتبال مدرن اهمیت ویژه دارند.
کشورهایی که از هواداران حرفهای برخوردارند، معمولاً فوتبال پیشرفتهتری نیز دارند. زیرا توسعه فوتبال فقط در زمین مسابقه اتفاق نمیافتد. سکوها نیز بخشی از این فرآیند هستند.
به همین دلیل باید جام جهانی را فراتر از یک تورنمنت ورزشی دید. این مسابقات فرصتی استثنایی برای یادگیری است. فرصتی برای مشاهده بهترین الگوهای مدیریتی، فنی، رسانهای و فرهنگی فوتبال جهان.
اگر فوتبال ایران بخواهد به استانداردهای بالاتر دست پیدا کند، باید از چنین رویدادهایی بیشترین بهره را ببرد. جام جهانی فقط محل رقابت نیست. دانشگاهی بزرگ است که هر چهار سال یک بار درهای خود را به روی فوتبال جهان میگشاید. مهم این است که چه اندازه از این فرصت برای آموختن استفاده کنیم.