سقوط آزاد ادعای آزادی بیان در آمریکا
سانسور بیسابقه خبرنگاران ایرانی در جام جهانی
در حالی که کمتر از یک هفته به آغاز بیستوسومین دوره جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶ باقی مانده، سایه سنگین سیاست بر مستطیل سبز بیش از هر زمان دیگری احساس میشود. اگرچه پس از کشوقوسهای فراوان، سرانجام بازیکنان تیم ملی فوتبال ایران موفق به دریافت روادید شدند، اما کارشکنیهای اداری و سیاسی دولت آمریکا وارد فاز جدیدی شده است؛ سناریویی که این بار کادر مدیریتی و تمامی رسانههای ایرانی را هدف قرار داده است.
با وجود صدور ویزا برای مهرههای فنی و بازیکنان، صندلیهای مدیریتی کاروان ایران در این سفر خالی خواهد ماند. بر اساس آخرین گزارشهای رسمی، ایالات متحده با رویکردی گزینشی از صدور ویزا برای چهرههای کلیدی فدراسیون از جمله «مهدی تاج» (رئیس فدراسیون)، «مهدی محمدنبی» (نایبرئیس اول و مدیر تیم) و «هدایت ممبینی» (دبیرکل فدراسیون) خودداری کرده است. بیانیه تند فدراسیون فوتبال ایران این اقدام را «مداخله سیاست در ورزش به بدترین وجه ممکن» و محیطی «تبعیضآمیز و نابرابر» نامیده که تمرکز مدیریتی تیم را در این تورنمنت حیاتی مختل میکند.
اما بیسابقهترین بخش این کارشکنی، اعمال «سانسور ساختاری» علیه خبرنگاران ایرانی است. سفارت آمریکا در آنکارا با ممانعت از تعیین وقت مصاحبه، عملاً مانع ورود حتی یک خبرنگار، عکاس یا گزارشگر از رسانههای داخلی ایران به خاک آمریکا شده است.
این تصمیم به معنای یک پدیده تلخ و بیسابقه در تاریخ حضور ایران در جام جهانی است؛ حذف کامل صدای رسانههای ایران از استادیومها.
خبرنگاران ایرانی حالا مجبورند پربینندهترین رویداد ورزشی جهان را نه از پشت میزهای مطبوعاتی ورزشگاههای لسآنجلس و سیاتل، بلکه از طریق آژانسهای خبری خارجی و صفحه تلویزیون پوشش دهند.
این رفتار هنجارشکنانه، واکنش صریح نهادهای بینالمللی را به همراه داشته است. «جانی مرلو»، رئیس انجمن ورزشینویسان جهانی (AIPS)، در نامهای رسمی و تند به مدیر روابط رسانهای فیفا، مراتب اعتراض شدید خود را اعلام کرد. مرلو با اشاره به اینکه این مشکل دامنگیر برخی خبرنگاران آفریقایی (با صدور ویزاهای یکبار ورود و قفل شدن مسیر تردد آنها میان مکزیک و آمریکا) نیز شده، نوشت: «این وضعیت کاملاً غیرقابلقبول است. سیاستمداران همیشه شعار میدهند که ورزش میان کشورها پل میسازد، اما در اینجا دقیقاً در جهت مخالف حرکت میکنیم. آزادی مطبوعات در کشوری مانند آمریکا یک اصل بنیادی است، اما همکاران ایرانی ما رسماً از این حق محروم شدهاند.»
علاوه بر ابعاد معنوی و حرفهای، این بلاتکلیفی طولانیمدت ضربه مالی سنگینی به بدنه رسانههای ایرانی وارد کرده است. بسیاری از مؤسسات خبری که از ماهها قبل با هزینههای سنگین دلاری اقدام به رزرو هتل و خرید بلیت پروازهای غیرقابلاسترداد کرده بودند، اکنون با ضررهای هنگفت لغو سفر مواجه شدهاند؛ هزینههایی که در شرایط اقتصادی فعلی، خسارتی مضاعف به شمار میرود.
پروژه میزبانی آمریکا در جام جهانی ۲۰۲۶، در همین گامهای نخستین با نقض آشکار شعار «برابری ملل» مخدوش شده است. حذف ۱۵ عضو کادر همراه و بایکوت صددرصدی رسانههای یک کشور، نشان داد که در چرخدندههای سیاست بینالملل، اصول فیفا چقدر شکننده هستند. هرچند فدراسیون ایران پرونده را به فیفا کشانده، اما زمان رو به پایان است. یوزهای ایرانی در حالی پا به چمن مسابقات میگذارند که در محاصره سختترین محدودیتهای تاریخ فوتبال خود قرار دارند؛ تیمی در قلب میدان، بدون مدیران ارشد در پشت صحنه و بدون حتی یک راوی همزبان در تریبونهای مطبوعاتی.