ضربات پنالتی در جام جهانی
مصیبت و مکافات!
ایمان گودرزی
خبرنگار
از زمانی که ضربات پنالتی به عنوان یک ضابطه تعیینکننده برنده بازی از 1978 مشخص شده است، ما شاهد لحظات نفسگیر بسیاری در فوتبال بودهایم. اما کدام کشورها بهترین رکورد را در ضربات پنالتی داشتهاند و کدام کشور باید از کشیده شدن بازی به ضربات پنالتی بترسد؟
ما پیش از مسابقات امسال در ایالات متحده، کانادا و مکزیک، به حقایق مربوط به ضربات پنالتی جام جهانی نگاه میکنیم.
چند بازی در تاریخ جامجهانی به ضربات پنالتی کشیده شده است؟
۳۵ ضربه پنالتی در جامهای جهانی برگزار شده است که اولین آنها در ۸ ژوئن ۱۹۸۲ بود؛ زمانی که آلمان غربی با نتیجه ۵-۴ فرانسه را در ضربات پنالتی حذف کرد تا به فینال راه یابد.
آن بازی ۳-۳ به پایان رسیده بود و چهار گل از آن گلها در وقت اضافه به ثمر رسیده بودند. این بازی بیشتر به خاطر حرکت وحشتناک هارالد شوماخر روی پاتریک باتیستون از فرانسه به یاد میآید. برای اینکه نمک بر زخم فرانسه بپاشند، شوماخر قرار بود قهرمان آلمان در ضربات پنالتی شود و دو پنالتی را مهار کرد و هورشت هرابش پنالتی پیروزیبخش را به ثمر رساند.
در جام جهانی ۲۰۲۲ شاهد کشیده شدن 5 بازی به ضربات پنالتی بودیم، که بیشترین تعداد در تاریخ این مسابقات است. این تعداد شامل فینال بین فرانسه و آرژانتین نیز میشود که پس از سالهای ۱۹۹۴ (برزیل مقابل ایتالیا) و ۲۰۰۶ (ایتالیا مقابل فرانسه) به سومین فینال جام جهانی تبدیل شد که به ضربات پنالتی کشیده میشود.
چهار دوره از مسابقات جام جهانی شاهد برگزاری چهار ضربه پنالتی برای تعیین نتایج مسابقات بودند که دورههای ۱۹۹۰، ۲۰۰۶، ۲۰۱۴ و ۲۰۱۸ همگی این تعداد را در خود جای دادند.
جالب اینجاست که تنها جام جهانی بدون کشیده شدن بازی به ضربات پنالتی از زمان معرفی آن به عنوان یک ضابطه تعیینکننده در سال ۱۹۷۸، همین سال بود.
آرژانتین درگیر بیشترین ضربات پنالتی در تاریخ جام جهانی (7 مورد) بوده است که دو مورد از آنها در سال ۲۰۲۲ مقابل هلند در یکچهارم نهایی و فرانسه در فینال رخ داد. آنها همه آن ضربات پنالتی را به جز یکچهارم نهایی ۲۰۰۶ مقابل آلمان در برلین بردند.
کدام کشور بهترین رکورد را در ضربات پنالتی جام جهانی دارد؟
بر اساس تاریخ، دو تیم وجود دارند که هیچ تیمی نمیخواهد در ضربات پنالتی جام جهانی با آنها روبرو شود؛ آلمان و کرواسی. هر دو کشور هر چهار ضربه پنالتی را که با آن روبرو شدهاند، بردهاند.
پیروزی نیمهنهایی آلمان غربی در ضربات پنالتی مقابل فرانسه در سال ۱۹۸۲ – اولین ضربه پنالتی در تاریخ جام جهانی – روند آنها را آغاز کرد، که با پیروزیهای ضربات پنالتی مقابل مکزیک در سال ۱۹۸۶ (یکچهارم نهایی)، انگلستان در سال ۱۹۹۰ (نیمهنهایی) و آرژانتین در سال ۲۰۰۶ (یکچهارم نهایی) دنبال شد.
کرواسی تنها کشور دیگری است که رکورد ۱۰۰٪ برد را دارد.
سایر کشورهایی که فقط در یک ضربه پنالتی جام جهانی شرکت کرده و آن را بردهاند عبارتند از بلژیک، بلغارستان، کرهجنوبی، مراکش، پاراگوئه، پرتغال، سوئد، اوکراین و اروگوئه.
آرژانتین بیش از هر کشور دیگری (6 بار) در ضربات پنالتی جام جهانی پیروز شده است.
کدام کشور بدترین رکورد را در ضربات پنالتی جام جهانی دارد؟
اسپانیا در پنج ضربه پنالتی جام جهانی شرکت کرده است اما فقط یک بار پیروز شده است (۲۰٪). چهار شکست آنها در ضربات پنالتی، بیشترین تعداد در تاریخ این مسابقات است.
آخرین مورد آنها در جام جهانی ۲۰۲۲ در مرحله یکهشتم نهایی مقابل مراکش بود و به جرأت میتوان گفت که بدترین آنها بود. اسپانیا نتوانست در آن ضربات پنالتی حتی یک پنالتی به ثمر برساند و ۳-۰ باخت و به دومین تیمی تبدیل شد که در یک ضربات پنالتی جام جهانی گلی به ثمر نمیرساند.
چهار کشور تا سه ضربه پنالتی را در فینالهای جام جهانی از دست دادهاند، انگلستان، ایتالیا، فرانسه و هلند.
طولانیترین ضربه پنالتی در تاریخ جام جهانی
تنها دو بازی در تاریخ جامجهانی به ضربات پنالتی کشیده شده که در آن شاهد ۱۲ ضربه پنالتی بودهایم، یکی از آنها در اولین بازی تاریخ مسابقات بود که به ضربات پنالتی کشیده میشد؛ پیروزی آلمان غربی مقابل فرانسه در نیمهنهایی ۱۹۸۲؛ در این ضربات 9 پنالتی به گل تبدیل شد که تا کنون رکورد آن نیز شکسته نشده است.
تنها ضربات پنالتی دیگری که شاهد ۱۲ ضربه بود، در جام جهانی آمریکا ۱۹۹۴ بود، زمانی که رومانی و سوئد هر کدام شش پنالتی زدند و ضربات پنالتی با پیروزی ۵-۴ سوئدیها به پایان رسید. توماس راولی، دروازهبان، به طور سرنوشتسازی ضربه میودراگ بلوددیچی را مهار کرد تا تساوی یکچهارم نهایی را برای کشورش ببرد.
طولانیترین ضربه پنالتی جام جهانی از نظر زمان در ژوئن ۱۹۹۰ رخ داد، زمانی که جمهوری ایرلند، رومانی را شکست داد، پنالتی معروف دیوید اومیری پس از ۹ دقیقه و ۱۲ ثانیه به ثمر رسید.
کوتاهترین ضربات پنالتی در تاریخ جام جهانی
سه بار در تاریخ جام جهانی بازی به ضربات پنالتی کشیده شده که در آن فقط 7 پنالتی زده شده است، اینها کوتاهترین ضربات پنالتی در تاریخ این مسابقات بودهاند.
در سال ۱۹۸۶، آلمان غربی برای شکست مکزیک در تساوی یکچهارم نهایی خود تنها به چهار پنالتی نیاز داشت، زیرا مکزیکیها شاهد مهار دومین و سومین پنالتی خود توسط هارالد شوماخر بودند.
یکی دیگر از ضربات پنالتی جام جهانی که شاهد زدن تنها هفت ضربه پنالتی بود، بازی اوکراین مقابل سوئیس در سال ۲۰۰۶ بود. سوئیس پس از تساوی ۰-۰ در وقت اضافه، ضربات پنالتی را ۳-۰ واگذار کرد.
در دسامبر ۲۰۲۲، مراکش در مرحله یکهشتم نهایی اسپانیا را ۳-۰ شکست داد، که پس از یک تساوی ۰-۰ دیگر در وقت اضافه به دست آمد.
هر دوی این تلاشهای ضربات پنالتی توسط اسپانیا و سوئیس باعث شد آنها نتوانند با هیچ یک از سه پنالتی خود در ضربات پنالتی را گلزنی کنند، این دومین از تنها دو مورد از گل نشدن هیچ یک از ضربات یک تیم در ضربات پنالتی تاریخ جام جهانی است.
رکورد بیشترین تعداد پنالتی مهار شده در ضربات پنالتی جام جهانی چقدر است؟
بیشترین پنالتی مهار شده توسط یک دروازهبان در ضربات پنالتی جام جهانی سه مورد است و در سه نوبت جداگانه اتفاق افتاده است.
ریکاردو سه پنالتی از انگلستان را در جام جهانی ۲۰۰۶ مهار کرد. این دروازهبان پرتغالی در پیروزی ۳-۱ در ضربات پنالتی یکچهارم نهایی در گلزنکیرشن، پنالتی فرانک لمپارد، استیون جرارد و جیمی کاراگر را مهار کرد.
دانیل سوباشیچ یکی دیگر از بازیکنانی است که در ضربات پنالتی جام جهانی سه پنالتی را مهار کرد و این کار را برای کرواسی در برابر دانمارک در مرحله یکهشتم نهایی ۲۰۱۸ انجام داد.
هموطنش، دومینیک لیواکوویچ، این شاهکار را در مبارزات جام جهانی ۲۰۲۲ کرواسی تکرار کرد و سه ضربه از تلاشهای ژاپن از تاکومی مینامینو، مایا یوشیدا و کائورو میتوما را در تساوی مرحله یکهشتم نهایی مهار کرد.
تنها دو دروازهبان توانستهاند ضربات پنالتی را بدون حتی یک گل خورده پشت سر بگذارند.
الکساندر شوکوفسکی اولین نفر بود. او دو ضربه را برای اوکراین مقابل سوئیس در تساوی مرحله یکهشتم نهایی جام جهانی ۲۰۰۶ مهار کرد. دومین نفر یاسین بونو، در پیروزی ۳-۰ مراکش در ضربات پنالتی مقابل اسپانیا در مرحله یکهشتم نهایی ۲۰۲۲ بود.
کدام بازیکنان درگیر بیشترین ضربات پنالتی بودهاند؟
تنها سه بازیکن در سه ضربه پنالتی مختلف جام جهانی شرکت کردهاند؛ روبرتو باجو، لیونل مسی و لوکا مودریچ.
هم مسی و هم مودریچ هر سه تلاش پنالتی خود را در ضربات پنالتی به گل تبدیل کردهاند و تیمهایشان در هر بار موفق بودند.
متأسفانه باجو احتمالاً بیشتر به خاطر از دست دادن پنالتی در فینال جام جهانی ۱۹۹۴ مقابل برزیل شناخته میشود. بین این بدشانسی پنالتی، تلاشهای موفقی برای ایتالیا در نیمهنهایی ۱۹۹۰ مقابل آرژانتین و یکچهارم نهایی ۱۹۹۸ مقابل فرانسه وجود داشت.
ایوان راکیتیچ تنها بازیکنی است که بیش از یک بار پنالتی تعیینکننده/پیروزیبخش را در ضربات پنالتی جام جهانی به ثمر رسانده است. هر دو مورد در جام جهانی ۲۰۱۸ در پیروزیهای کرواسی مقابل دانمارک در مرحله یکهشتم نهایی و روسیه در یکچهارم نهایی به دست آمد.
چندمین پنالتی بیشتر در معرض از دست رفتن است؟
با نادیده گرفتن دو موردی که یک ضربه پنالتی جام جهانی به مرحله مرگ ناگهانی رسیده است، با ۱۱ و ۱۲ پنالتی زده شده، پنالتی شماره هشت در ضربات پنالتی جام جهانی بیشترین شانس را به بازیکنان میدهد تا برچسب شرور (بازیکن بدشانس) را دریافت کنند.
دادهها نشان میدهد که همه تیمها حداقل سه زننده پنالتی مطمئن دارند، زیرا سه پنالتی اول زده شده توسط هر دو طرف در ضربات پنالتی قبلی جام جهانی دارای نرخ موفقیت بالای ۷۱٪ است. پس از آن، نرخ تاریخی برای پنالتیهای چهارم و پنجم توسط هر دو کشور به بین ۶۴.۲٪ و ۶۶.۷٪ کاهش مییابد.
از سال ۱۹۷۸، پنالتیهای جام جهانی در زمان معمول و وقت اضافه با نرخ ۷۹.۱٪ به گل تبدیل شدهاند، نرخی بالاتر از موفقیت ضربات پنالتی جام جهانی که ۶۹.۴٪ است.
آیا باید اولین پنالتی را در ضربات پنالتی جام جهانی زد؟
ضربات پنالتی اغلب به عنوان یک بختآزمایی شناخته میشود و عنصر شانس حتی قبل از زدن اولین پنالتی نیز وارد بازی میشود. تیمها به نوبت در یک ضربه پنالتی شرکت میکنند و انتخاب اینکه چه کسی اول باشد با شیر یا خط تصمیمگیری میشود. تیم A اول میزند، سپس تیم B، سپس دوباره تیم A و به همین ترتیب.
بنابراین، اگر شیر یا خط را ببرید و اولین پنالتی را بزنید، آیا این به شانس شما برای بردن در ضربات پنالتی کمک میکند؟ دادههای حاصل از مسابقات قبلی جام جهانی واقعاً به ما کمک نمیکند تا به طور قطعی به این سؤال پاسخ دهیم، این یک تقسیم ۵۰-۵۰ است.
از ۳۵ ضربه پنالتی در تاریخ جام جهانی، ۱۷ مورد توسط تیمی که اولین پنالتی را زده بود برنده شده است و ۱۸ مورد دیگر توسط تیمی که دومین پنالتی را زده بود برنده شده است.
از ۱۰ موردی که تیمی اولین پنالتی را در یک ضربه پنالتی جام جهانی زده و آن را از دست داده است، تنها دو تیم توانستهاند برگردند و پیروز شوند.
به کجای دروازه باید در ضربات پنالتی جام جهانی شوت کرد؟
این سؤال طلایی است. با نگاه به دادهها، واضح است که بیشتر بازیکنان سعی میکنند پنالتیهای خود را در گوشههای پایین دروازه قرار دهند، با نزدیک به یک چهارم (۲۳.۹٪) از تمام پنالتیهای ضربات پنالتی که در دو منطقه پایین داخل هر تیرک قرار میگیرند. با نگاه به محل به ثمر رسیدن هر ضربه پنالتی در جام جهانی، دوباره واضح است که بیشتر تلاشهای موفق در کنار دروازهبان بوده است. اما وقتی نوبت به نرخ تبدیل ضربات پنالتی در جام جهانی میرسد، دادههای تاریخی نشان میدهد که اگر توپ را به قسمت بالای دروازه بزنید، برنده هستید. ۳۹ تلاش پنالتی در جام جهانی به یک سوم بالای دروازه شوت شده است، هیچکدام از آنها مهار نشده است.
هدف گرفتن قسمت بالای دروازه خطرات آشکاری دارد و مطمئناً پرریسکترین و پاداشدهندهترین استراتژی برای زدن پنالتی است. ۱۴ پنالتی یا به تیر دروازه برخورد کرده یا از روی تیر دروازه به بیرون رفته است.