نگاهی به چالش صدور ویزای تیم ملی ایران برای جام جهانی ۲۰۲۶
فوتبال گروگان سیاست!
در حالی که شور و هیجان فوتبال، جهان را در آستانه یکی از بزرگترین رویدادهای ورزشی قرار داده و تنها چند روز به حضور تیم ملی فوتبال ایران در رقابتهای جام جهانی ۲۰۲۶ باقی مانده است، سایه ابهام بر یکی از اساسیترین مسائل حضور هر تیم یعنی صدور ویزا سنگینی میکند. این بار دغدغه اصلی فدراسیون فوتبال و افکار عمومی نه بر آمادهسازی فنی و تاکتیکی، بلکه بر روند پرپیچوخم دریافت ویزای اعضای تیم ملی متمرکز شده است. مسئولان فدراسیون، هرچند از پیگیریهای فدراسیون جهانی فوتبال (فیفا) و تحویل پاسپورتها به سفارت آمریکا در آنکارا خبر میدهند، اما تأخیر و ابهام موجود در این فرایند، بار دیگر پرسشی دیرینه و چالشبرانگیز را مطرح میسازد؛ آیا ایالات متحده آمریکا بهعنوان یکی از میزبانان جام جهانی، توانسته است مرزبندی روشنی میان سیاست و ورزش ایجاد کند و اجازه ندهد ملاحظات سیاسی بر روح ورزش خدشه وارد کند؟
جام جهانی فوتبال، بیشک بزرگترین رویداد فوتبالی جهان است؛ تجمعی باشکوه از ملتها و فرهنگها که بر پایه اصول برابری، رقابت سالم و دوری از هرگونه تبعیض شکل گرفته است. هدف غایی این رویداد، فراتر از رقابت صرف، ایجاد همبستگی، درک متقابل و صلح از طریق زبان جهانی فوتبال است. در چنین شرایطی هرگونه مانعتراشی در مسیر حضور قانونی و بهموقع تیمها و ورزشکاران، نهتنها با روح متعالی ورزش و آرمانهای المپیک و ورزشی در تضاد آشکار قرار میگیرد، بلکه اعتبار و مشروعیت خود مسابقات را نیز بشدت زیر سؤال میبرد. اگر بازیکنان و اعضای کادرفنی یک تیم ملی ناچار باشند روزهای حیاتی منتهی به مسابقات را، بهجای تمرکز کامل بر آمادهسازی فنی، روحی و تاکتیکی صرف نگرانیهای طاقتفرسا و استرسزا درباره دریافت ویزا کنند، اصل بنیادین عدالت ورزشی بهطور جدی خدشهدار خواهد شد و رقابت از مسیر عادلانه خود منحرف میشود.
آمریکا که خود را میزبان یکی از مهمترین و تأثیرگذارترین دورههای جام جهانی در تاریخ میداند، مسئولیتی فراتر از ملاحظات و منافع سیاسی برعهده دارد. میزبانی چنین رویداد عظیمی، ایجاب میکند که شرایط برابر و بیطرفانهای برای حضور و فعالیت تمامی تیمهای حاضر، فارغ از ملیت، دین یا ایدئولوژی سیاسی فراهم شود. نمیتوان از یکسو با شعارهای پرطمطراق از جهانی بودن فوتبال و قدرت آن در گردآوری ملتها سخن راند و از سوی دیگر با فرایندهای پیچیده اداری، تأخیرهای غیرمتعارف و ابهامات دیپلماتیک، آرامش روانی و تمرکز حرفهای تیمها را مختل کرد. این دوگانه، تناقضی آشکار است که به اعتبار میزبان و بویژه به اعتبار ورزش لطمه میزند.
البته در این میان، نقش فیفا بهعنوان نهاد حاکم بر فوتبال جهان، نقشی حیاتی و بیبدیل است. فدراسیون جهانی فوتبال باید قاطعانه نشان دهد که در برابر تمامی اعضای خود، مسئولیت و تعهد یکسانی دارد و اجازه نخواهد داد که مسائل سیاسی و اختلافنظرهای دیپلماتیک، بر روند عادلانه برگزاری مسابقات و حضور تیمها تأثیر منفی بگذارد. وظیفه فیفا دفاع از حقوق تمامی فدراسیونهای عضو و اطمینان از آن است که ورزش، قربانی مطامع سیاسی نشود. هرگونه مشکل یا تأخیر در ورود تیمها به کشور میزبان، نهتنها به خود تیمها و هوادارانشان لطمه میزند، بلکه در نهایت به اعتبار جهانی فیفا و کیفیت کلی برگزاری جام جهانی نیز خدشه وارد خواهد کرد.
تیم ملی فوتبال ایران بهعنوان نماینده یک ملت علاقهمند به فوتبال حق دارد با آرامش کامل و بدون هیچگونه دغدغههای اداری، دیپلماتیک و سیاسی در بزرگترین آوردگاه فوتبال جهان حضور یابد و تواناییهای ورزشی خود را به نمایش بگذارد.