تیم ملی چگونه تا رسیدن به جام جهانی سروسامان میگیرد؟
غربال نهایی
یک دروازهبان، یک هافبک دفاعی، دو وینگر و یک مهاجم خط میخورند
محمد قراگزلو
خبرنگار
هر روزی که به شروع جام جهانی 2026 نزدیکتر شویم حساسیت درباره فهرست نهایی تیم ملی به اوج میرسد. اخیراً انتشار لیست برخی از تیمهای ملی بزرگ مثل انگلیس که البته با ساز و کار مناسب و شکل و شمایل حرفهای اعلام میشود واکنشهای بسیاری را برانگیخت. این مسأله تا حد زیادی در خصوص تیم ملی فوتبال کشورمان نیز مصداق خواهد داشت هر چند با رسیدن به فهرست اخیر که در ترکیه حاضر هستند حالا میتوان گفت 85 درصد فهرست نهایی تیم ملی ایران مشخص شده و تنها باید دید کدام 5 بازیکن از فهرست فعلی کنار خواهد رفت.
دعوت از شهریار مغانلو و مصدومیت روزبه چشمی شرایط را تا حدی تغییر داده اما همچنان مسأله صادر نشدن ویزای برخی بازیکنان که شایعات مربوط به آن همچنان داغ است و البته احتمال دعوت از سردار آزمون، پیشبینی درباره فهرست نهایی تیم ملی را دشوار میکند.
با این وجود شرایط اسکواد 26 نفره تیم ملی را با توجه به پستهای مورد نیاز و سابقه تیم ملی در این تورنمنت میتوان بررسی و مقایسه کرد. البته غیر از دوره قبلی در ادوار گذشته هیچ گاه تیمی اجازه معرفی 26 بازیکن به فیفا را نداشته و از این حیث دست سرمربی و کادر فنی تیم ملی بازتر خواهد بود.
با این وجود شاید مقایسه با فهرست تیم ملی در سه دوره قبلی جام جهانی برای کادر فنی فعلی تیم ملی و علاقهمندان فوتبال جالب توجه باشد.
2014
در سیستم 1-3-2-4، کیروش 24 بازیکن را به برزیل برد اما در آنجا محمدرضا خانزاده را کنار گذاشت. در عین حال مصدومیت هاشم بیکزاده نیز باعث شد تا او با وجود خارج نشدن نامش از لیست و نیمکتنشینی عملاً از دور خارج شود و تیم ملی 22 بازیکن برای سه بازی مرحله گروهی در اختیار داشته باشد.
در آن تورنمنت کیروش سه دروازهبان داشت (حقیقی، احمدی و داوری)، چهار مدافع میانی (سیدجلال، صادقی، آل نعمه و منتظری)، دو مدافع راست (ماهینی و بیت آشور)، دو مدافع چپ (پولادی و بیکزاده)، 3هافبک دفاعی (آندو، نکونام و حقیقی)، دو هافبک پست 8 (حدادیفر و حاج صفی)، 2 هافبک کناری (حیدری و جهانبخش)، 3 هافبک تهاجمی (شجاعی، دژاگه و رحمانی) و دو مهاجم نوک (قوچاننژاد و انصاری فرد).
نکته جالب اینجاست که کیروش با وجود دو مدافع راست تخصصی از پژمان منتظری که مدافع میانی است در دفاع راست بهره برد و خسرو حیدری را در پست هافبک راست بازی داد. همچنین حضور تنها دو مهاجم نوک در فهرست که به یکی فقط در بازی سوم حدود 23 دقیقه بازی رسید هم جالب
توجه بود.
2018
این بار هم تیم ملی با 23 بازیکن به جام جهانی رفت و سه دروازهبان داشت (بیرانوند، مظاهری و عابدزاده). در این فهرست چهار مدافع میانی (پورعلی گنجی، حسینی، خانزاده و چشمی)، دو مدافع چپ (محمدی و حاج صفی)، دو مدافع راست (منتظری و رضاییان)،2هافبک دفاعی (عزتاللهی و ابراهیمی)، 3 هافبک کناری (ترابی، امیری و جهانبخش)، 3 هافبک تهاجمی (دژاگه، شجاعی و قدوس) و 4 مهاجم نوک (آزمون، طارمی، گوچی و انصاری فرد) حضور داشتند. این فهرست تقریباً بالانس و درست بود اما با بازی نرسیدن به گوچی مشخص شد تعداد مهاجمان نوک زیاد بوده است.
2022
برای اولین بار تیم ملی 25 بازیکن به جام جهانی برد و چهار دروازهبان در تیم ملی حضور یافتند (بیرو، حسینی، عابدزاده و نیازمند). این اتفاق در حالی رخ داد که اگر تیم ملی سه دروازهبان در فهرست نهایی میگنجاند میتوانست 26 بازیکن به تورنمنت ببرد.
در این فهرست 4 مدافع میانی (شجاع، کنعانی، پورعلی گنجی و حسینی)، 2 مدافع چپ (محمدی و جلالی)، 2 مدافع راست (محرمی و رضاییان)، 2هافبک دفاعی (چشمی و عزتاللهی)، 3 هافبک پست 8 (نوراللهی، کریمی، حاج صفی)، 4 هافبک کناری (جهانبخش، امیری، قلیزاده و ترابی)، یک هافبک تهاجمی (قدوس) و 3 مهاجم نوک (آزمون، طارمی و انصاری فرد) به قطر رفتند.
این فهرست یک دروازهبان زیاد داشت هر چند مصدومیت بیرانوند معادلات را به ریخت.
از سه مدافع میانی یکی اصلاً بازی نکرد و از بین نفرات تهاجمی امیری هم اصلاً شانس پیدا نکرد اما با توجه به بیشتر شدن تعداد تعویضها بقیه شانس بازی پیدا کردند. حضور تنها یک هافبک تهاجمی و پاسور در این فهرست یکی از معایبش بود.
2026
در حال حاضر 31 بازیکن در اردوی ترکیه حضور دارند (برخی لژیونرها هنوز اضافه نشدهاند) و برای رسیدن به فهرست نهایی 5 نفر باید خط بخورند. در شرایط فعلی چهار دروازهبان (بیرو، حسینی، نیازمند و خلیفه)، چهار مدافع میانی (شجاع، کنعانی، نعمتی و ایری)، 2 مدافع چپ (محمدی و حاجصفی)،2 مدافع راست (رضاییان و حردانی)، 4 هافبک دفاعی (چشمی، عزتاللهی، رزاقینیا و قربانی)، 2هافبک تهاجمی (قدوس و حبیبینژاد)، 6هافبک کناری یا وینگر (محبی، قایدی، جهانبخش، محمودی، ترابی و یوسفی)،6 مهاجم نوک (طارمی، اکرت، طاهری، مغانلو، علیپور و حسینزاده) در فهرست حضور دارند.
واقعیت اینکه هنوز تکلیف ویزاها مشخص نشده و تا وقتی مشخص نشود کدام نفرات ویزا خواهند گرفت نمیتوان درباره خطخوردهها نظر داد اما فعلاً در سه پست هافبک دفاعی، هافبک کناری (وینگر) و مهاجم نوک، بازیکنان زیادی حضور دارند که حتماً از این سه پست نفراتی خط خواهند خورد. به نظر میرسد در پست هافبک دفاعی مسأله مصدومیت روزبه چشمی تعیینکننده است و اگر او مشکلی نداشته باشد شاید قرعه حذف به نام جوانترین عضو این گروه بیفتد.
در بین هافبکهای کناری، احتمال کنار رفتن دو بازیکن وجود دارد چرا که در هر جناح یک بازیکن اصلی و یک رزرو کافی است. اینجا هم جوانترین عضو و بازیکنی که در مقدماتی کمترین حضور را داشته محتملترین گزینهها برای خط خوردن هست.
در خط حمله جوانترین عضو محتملترین گزینه برای خط خوردن خواهد بود اما اگر قلعهنویی بخواهد هر چهار گلرش را به آمریکا ببرد یک مهاجم دیگر خط خواهد خورد. پیشبینی میشود اگر قرار به حضور در تورنمنت با سه دروازهبان باشد از بین گلرها جوانترین عضو حذف میشود. همچنین با توجه به اینکه دنیس اکرت (درگاهی) در پست هافبک تهاجمی هم سابقه بازی دارد شاید اینطوری ترافیک مهاجمان کمتر شده و شرایط به ضرر هادی حبیبینژاد تمام شود هر چند وضعیت نهایی اکرت که هنوز هیچ بازی رسمی با پیراهن تیم ملی انجام نداده نیز مشخص نیست.