بررسی الگوی سیستم پایه تیم ملی در 41 بازی با قلعهنویی
هجومی مقابل نیوزیلند، محتاط برابر بلژیک
محمد قراگزلو
خبرنگار
تیم ملی فوتبال در حالی برای هفتمین بار وارد مسابقات جام جهانی میشود که جدا از اندک ابهامهای ترکیب اصلی ناشی از نهایی نشدن فهرست 26نفره، ابهامات دیگری هم در سیستم پایه حضور در مسابقات این تورنمنت دارد.
در واقع با وجود کنار هم قرار دادن آنچه در دیدارهای تدارکاتی اخیر یا بازیهای درونتیمی گذشت باز هم مشخص نیست که قلعهنویی و همکارانش قرار است با چه سیستمی در مصاف با نیوزیلند، بلژیک و مصر وارد میدان شوند و آیا اصلاً هنوز در این زمینه به قطعیت رسیدهاند؟
واقعیت این است که تیم ملی هنوز تکمیل نیست و قرار است سه مسابقه تدارکاتی دیگر تا شروع تورنمنت انجام دهد که شاید بعد از برگزاری این سه بازی بتوان قضاوت صریحتری در این خصوص داشت اما فعلاً کسی نمیداند که تیم ایران بر پایه کدام سیستم وارد میدان خواهد شد و استراتژیاش در مصاف با هر حریف چگونه است. در عین حال سؤال اینجاست که با توجه به آنالیزها و دادههایی که قطعاً از حریفان و مدل بازیشان استخراج شده آیا سیستم پایه تیم ملی در هر مسابقه براساس توانمندیها یا نقاط ضعف حریفش تغییر خواهد کرد یا نه.
با وجود این شاید مسیر انتخاب سیستم پایه در دروان مربیگری قلعهنویی در تیم ملی چشمانداز روشنی از این مهم ارائه دهد که شاید در حدس زدن سیستم نهایی برای جام جهانی کارگشا باشد.
شروع کار با تست سیستمهای متفاوت
سه سال قبل که قلعهنویی سرمربی تیم ملی شد در دو بازی دوستانه فروردینماه مقابل روسیه و کنیا از سیستم 2-4-4 با دو هافبک دفاعی سود برد که یک مساوی و یک برد به همراه داشت. در فیفادی بعدی بلغارستان و آنگولا مقابل تیم ملی قرار گرفتند که کادرفنی این بار سیستم 1-3-2-4 را تست کرد و دو برد به دست آورد.
در مقطع بعدی مقابل اردن ابتدا با سیستم دو هافبک دفاعی در 2-4-4 و سپس در مصاف با قطر به 2-3-1-4 روی آورد که برد قاطع چهارگله مقابل تیم کیروش را بهدنبال داشت.
تیم ملی با همان سیستم در دو بازی پیشمقدماتی جام جهانی در قاره آسیا مقابل هنگکنگ و ازبکستان بازی کرد و دو برد به دست آورد اما در تورنمنت کافا به 2-4-4 با دو هافبک دفاعی برگشت که در نهایت عنوان قهرمانی را مال خود کرد.
دگردیسی تا نیمهنهایی جام ملتها
با ورورد به سال 2024 مسابقات مقدماتی جام جهانی و جام ملتها آغاز شد که قلعهنویی در هفت بازی ابتدایی با همان سیستم 2-3-1-4 تیمش را به زمین فرستاد که غیر از دو تساوی مقابل ازبکستان پنج برد به همراه داشت. تساوی دوم مقابل ازبکها اما باعث شد تا دوباره به سیستم دو هافبک دفاعی برگردیم. اتفاقی که در سه بازی آخر مقدماتی مقابل قطر، کره شمالی و قرقیزستان سه برد به همراه داشت.
اما در این سال یک تورنمنت مهم پیشرو داشتیم. جام ملتهای آسیا از راه رسید و تیم ملی دوباره با همان سیستم 2-3-1-4 تا نیمهنهایی پیش رفت اما برای عبور از ژاپن بعد از ماهها دوباره به سیستم 1-3-2-4 برگشت. قلعهنویی با برد بزرگ مقابل ژاپن در نیمهنهایی هم این سیستم را برگزید اما با بدشانسی به قطر باخت و در حسرت فینال ماند.
سیستم جدید در پایان مقدماتی و کافا
سال 2025 هم با بازیهای تدارکاتی شروع شد. در فیفادی اول با همان سیستم بازی قطر و ژاپن در جام ملتها مقابل تیم ملی روسیه در خاک حریف بازی کردیم که باختیم. همین باخت باعث شد تا قلعهنویی در بازی تانزانیا به سیستم موفق قبلی یعنی 2-3-1-4 رو بیاورد که برد به همراه داشت. با وجود این در تورنمنت العین که در فیفادی بعدی برگزار شد باز هم مقابل کیپورد از 1-3-2-4 بهره بردیم که در ضربات پنالتی بردیم اما در بازی بعدی مقابل ازبکستان به 2-3-1-4 برگشت که این بار در ضربات پنالتی شکست خورد.
در همین سال در چهار بازی آخر مقدماتی جام جهانی سرگشتگی سیستمی تیم ملی ادامه داشت. بعد از چینش سیستم 2-3-1-4 مقابل امارات و ازبکستان باز هم تساوی مقابل ازبکها باعث شد سیستم تغییر کند. تیم ملی که صعودش را قطعی کرده بود در بازی بعدی مقابل قطر با سیستم 2-4-4 و دو هافبک دفاعی بازی کرد که شکست تلخ دیگری مقابل این حریف به دنبال داشت و در نهایت برای نخستین بار مقابل کره شمالی از سیستم 4-1-4-1 استفاده کرد تا مسابقات مقدماتی را با یک برد قاطع سهگله تمام کند.
در همین سال تیم ملی دوباره به تورنمنت کافا در ازبکستان رفت که ابتدا مقابل افغانستان از سیستم 2-3-1-4 بهره برد اما در سه بازی بعدی از 1-4-1-4 استفاده کرد که در نهایت باز هم مقابل ازبکستان نتیجه نگرفت و دستش به جام نرسید.
آزمایش بازی با سه دفاع مرکزی
تیم ملی در سال جدید میلادی و در فرودین ماه دو بازی تدارکاتی در ترکیه برگزار کرد که مقابل نیجریه برای اولین بار از سیستم 1-4-5 الماس استفاده کرد که با باخت همراه بود اما مقابل کاستاریکا به سیستم 2-3-1-4 برگشت که برد درخشان و پرگلی به همراه داشت.
بعد از آن تا به امروز بازیهای تدارکاتی تیم ملی لغو شده و تنها سه بازی درونتیمی برگزار شده که در این مسابقات نیز سیستمهای مختلفی امتحان شده است. حالا همه منتظر بازی با گامبیا، یک تیم آفریقایی که شاید کامرون باشد و البته پورتوریکو هستند تا ببینند انتخاب نهایی قلعهنویی و همکارانش برای سیستم نهایی چه خواهد بود.
طی سه سال گذشته در 41 مسابقهای که این کادرفنی در رأس کار بودهاند از 5 سیستم مختلف بهره برده است. سیستم 2-3-1-4 در 18بازی مورد استفاده قرار گرفته که 13پیروزی (یک برد در پنالتی)، 4مساوی و تنها یک شکست آن هم در ضربات پنالتی به همراه داشته است.
دومین سیستم با بیشترین استفاده در بازیها 2-4-4 با دو هافبک دفاعی بوده است که در 10بازی مورد استفاده قرار گرفته و 8برد، یک مساوی و یک باخت داشته است. سیستم 1-3-2-4 هم در 8مسابقه مورد استفاده قرار گرفته که شش برد (یک برد در پنالتی) و دو باخت به همراه داشته است. تیم ملی همچنین 4بار با سیستم 1-4-1-4 بازی کرده که دو برد، یک مساوی و یک باخت به همراه داشته است. در تنها بازی هم که سیستم 1-4-5 مورد استفاده قرار گرفته تیم ملی شکست خورده است.
با توجه به این الگو به نظر میرسد تیم ملی مقابل نیوزیلند از سیستم 2-3-1-4 که گونهای از 2-4-4 به حساب میآید استفاده خواهد کرد اما مقابل بلژیک از دو هافبک دفاعی بهره خواهد برد و احتمالاً کادر فنی 1-3-2-4 را برمیگزیند. سیستم بازی سوم مقابل مصر هم به شرایط گروه و احتمالات صعود بستگی خواهد داشت.